zatko


ઝાટકોઃ

રાહ ભટકે નહિ અંધકારમાં ગગનદીપ મૂક્યો અટારીએ,
આગંતુક બની દ્વાર ખટકાવે તું તો દિવાળી જેવું લાગે.
-શીતલ ગઢવી ‘શગ’

શોભમનું બારમા ધોરણનું પહેલી ટેસ્ટનું પરિણામ આજે આવી ગયું હતું અને નવાઈજનક રીતે એમાં શોભમ માત્ર ને માત્ર બાવન ટકા ગુણ જ મેળવી શક્યો હતો. રીઝલ્ટકાર્ડ હાથમાં હતું અને શોભમને પોતાને પોતાની આંખો પર વિશ્વાસ નહતો થતો. એ ભણવામાં હોશિયાર હતો, પૂરેપૂરો ‘ડેડીકેટેડ’ ‘ફોકસ્ડ’ અને મહેનતુ છોકરો હતો. સ્માર્ટનેસમાં કોઇ કમી નહતી. અત્યાર સુધી સ્કુલમાં દરેક કક્ષામાં એક્ધારો નંબર વન પકડી રાખ્યો હતો. ૯૦ ટકાની નીચે ક્યારેય ગયો નહતો – તો આજે અચાનક આ શું થઈ ગયું ?
ઘરે જઈને સ્કુલબેગ સોફામાં ફેંકી અને બીજા સોફામાં પોતાની જાતને ફેંકી. ગળાની ટાઈની ગાંઠ ઢીલી કરતો હતો ને મમ્મીનો અવાજ કાનમાં પડ્યો,
‘શું થયું બેટા ? કેમ આટલો થાકેલો ને નિરાશ દેખાય છે ? બહુ ભૂખ લાગી છે કે ? ચાલ થાળી પીરસી દઉં.’
‘ના મમ્મી, રીસેસમાં સેન્ડવીચ અને કોફી પીધેલા તો ભૂખ તો એવી કંઇ ખાસ નથી પણ આજે મારું રીઝ્લ્ટ હતું અને એ બહુ જ ઓછું આવ્યું છે.’
હકીકતથી સહેજ પણ ડર્યા વિના પૂરેપૂરી પ્રામાણિકતાથી શોભમે મમ્મીને કહ્યું.
શોભમની મમ્મી ઋત્વી પણ બે મિનીટ થંભી ગઈ અને વળતી પળે પોતાની જાત પર કાબૂ મેળવીને શોભમના વાળમાં હાથ ફેરવતી બોલી,
‘અરે પણ આ તો પહેલી ટેસ્ટ છે, થાય આવું બધું. ઘણાં વિધ્યાર્થીઓ સાથે આવું થાય જ છે. એમાં આમ નાસીપાસ નહીં થવાનું. શું આવ્યું પરિણામ, બોલ.’
‘બાવન ટકા.’
‘ઓહ…’ વાત બહુ નાજુક હતી એની ગંભીરતા ઋત્વી પૂરેપૂરી સમજતી હતી એટલે આગળ બોલતાં પહેલાં પોતાની જાતને પૂરેપૂરી સંભાળી લીધી.
‘આવું થાય તો નહીં. પણ થયું છે એ હકીકત છે દીકરા. દરેક વાતની પાછળ કોઇક કારણ તો હોય જ ને ! તને શું લાગે છે ? તારા પેપર્સ કેવા ગયેલાં.?’
‘મમ્મી સાચું કહું ને તો મહેનત તો દર વખત જેટલી જ હતી પણ ખબર નહીં પેપર્સ જોઇએ એવા સંતોષકારક નહતા ગયાં. રાતના બે-ત્રણ વાગ્યાં સુધી બેસીને બધો કોર્સ સંપૂર્ણ કંપ્લીટ કરેલો તો પણ પેપર્સ લખતી વખતે જોઇએ એટલું યાદ નહતું આવતું. મગજ થાકી જતું હોય એવું ફીલ થતું હતું.’
‘હમ્મ..તું તો દર વર્ષે રાતના વાંચીને ભણે છે તો આ વખતે જ કેમ આવું થયું? મને કંઈ સમજાતું નથી. કદાચ તારા ઉજાગરાની દિશા ખોટી તો નહતી ને ?’
અને શોભમના મગજમાં લાઈટ થઈ.રાતના લેપટોપ પર પાવરપોઈટ્સ અને ઇબુક્સ વાંચતા વાંચતા વચ્ચે આવતી જાહેરખબરોથી લલચાઈને એ નેટ પર અમુક એવી સાઈટ્સ પર જઈ ચડતો હતો જે એનું ફોકસ ભણવામાંથી હટાવી દેતી હતી અને એના કલાકોના કલાકો એમાં બગડતાં હતાં. ઉંમર નાજુક હતી એટલે આવી લાલચ થવી સ્વાભાવિક હતી. ઋત્વી અને એ મા દીકરો જ નહીં પણ પાકા દોસ્તારો હતાં. એણે પુત્ર તરીકેની મર્યાદા જાળવીને પૂરેપૂરી હકીકત એની મમ્મીને જણાવી દીધી. એને મમ્મીની સમજ અને લાગણી પર પૂર્ણ વિસ્વાસ હતો એટલે એણે એ પણ કબૂલ્યું કે,
‘મમ્મા, આ બધી સાઈટ્સ પર સમય વેડફવાની હવે જાણે કે ટેવ પડી ગઈ હોય એમ લાગે છે. હું હવે એ બધું સંપૂર્ણપણે છોડી દઈશ. ચિંતા ના કરો.’
અને ઋત્વીએ તરત જ શોભમને અટકાવ્યો,
‘દીકરા, મુખ્ય વાત એ છે કે તને તારી કમજોરીની, ટેવની ખબર પડી. હવે કોઇ પણ ટેવ અચાનક છોડી દઈએ તો એનું આકર્ષણ વધારે ઉથલો મારે અને એ તમને તમારું રુટીન કામ પણ સખેથી ના કરવા દે. કોઇ પણ ટેવ ત્યારે જ પડે જ્યારે એનાથી તમને મજા આવતી હોય. અમુક ટેવ બિનહાનિકારક હોય છે એટલે એની ચિંતા નહી પણ અમુક ટેવ તમારી લાઈફ, કારકીર્દીને જોખમી હોય છે એનાથી સમજણપૂર્વક પીછો છોડાવવાનો હોય. તારા કેસમાં તારી ટેવની ખબર પડી ગઈ એ સૌથી મહત્વનું કામ થઈ ગયું. હવે તું એના સ્ટાર્ટીંગ પોઈંટ શોધ. કયા સમય અને કઈ હાલતમાં એની જરુરત ઉદભવે છે એનું નિરીક્ષણ કર. એ ટેવની જરુરત જ્યારે ઉભી થાય ત્યારે જ તું એ જગ્યાએથી, સ્થળેથી અલગ થઈ જા અને મગજને બીજે ડાયવર્ટ કરવાનો પ્રયત્ન કર.પણ આ બહુ જ સ્વાભાવિક રીતે થવું જોઇએ. જોરજબરદસ્તી તને એ ટેવોની વધુ નજીક લઈ જશે. એવા સમયે તારે તારા મગજમાં ખેંચી રાખેલી તારા ઉજ્જ્વળ ભવિષ્યની તસ્વીરોને આંખ સમક્ષ લાવવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઇએ. તારા અતિકિંમતી કલાકો બે ઘડીના આનંદની ટેવ પાછળ પાણીની જેમ વેડફાઈ રહ્યાં છે એ મગજને સમજાવું જોઇએ. તારા મગજને આ રીતે રીલેક્શ થવાની આદ્ત પડી ગઈ હશે એટલે એવા સમયે તારે તારા રીલેક્ષેશન માટે બીજો રસ્તો શોધવાનો રહેશે. જેમ કે એ સમયે કોઇ મિત્રને ફોન કર, કાં તો થોડી વાર ગમતું મ્યુઝિક સાંભળ, ગ્રીન ટી બનાવી લે કાં તો બાઈક લઈને ઘરની બહાર ઠંડી હવામાં એક આંટો મારી આવ, ડીપ બ્રીથીંગ કર, એકસરસાઈઝ કર, ના જ બને તો બીજો એક રસ્તો કે બપોરે સૂવાની આદત છોડીને રાતના બદલે બપોરના સમયે ભણવાનું રાખ. બપોરે ઘરમાં ચહલપહલ પણ હોય છે એવા સમયે તારું મગજ આવી કોઇ જ વાત માટે વિચારી જ નહીં શકે. પણ સો વાતની એક વાત – કોઇ પણ ટેવ એક ઝાટકે અને જોરજબરદસ્તીથી છોડવી એ મૂર્ખામીભર્યું અને મહાજોખમી કાર્ય છે. એ ટેવને છોડવા માટેનો એક જ સીધો રસ્તો કે એમાંથી મળતી મજા તમને તમારી હેલ્થને તંદુરસ્ત રાખી શકે એવી કોઇ સારી ટેવમાંથી મેળવવી.બાકી દરેક માણસની નબળાઈઓ હોય જ છે બેટા એટલે તારે કોઇ જ શરમાવાનું કારણ નથી. મને તો તારી ટ્રાન્સપરન્સી પર ખૂબ જ માન છે. એથી પણ વધુ ગૌરવ મારી જાત પર થાય છે કે હું તારી સાથે એવી રીતે વર્તી શકી છું કે તું મારામાં. મારી સમજણમાં આટલો વિશ્વાસ મૂકીને આવી નાજુક વાત મને કહીને શેર કરી શકે છે. આઈ લવ યુ માય સન.’
અને ઋત્વીએ શોભમના કપાળ પર એક ચુંબન ચોડી દીધું.

મમ્મી સાથેની વાતચીત પછી શોભમનું મન ખૂબ જ હલ્કુ થઈ ગયું હતું. હલ્કા મગજમાં એને એની મનગમતી રમત ફૂટબોલ અને ક્રિકેટ દેખાઈ. એણે બપોરે બપોરે ભણવાનું ચાલુ કરીને રાતના મિત્રો સાથે આ બધી ગેમ્સ રમવાનું ચાલુ કરી દીધું- જરુરિયાતનો પોઈંટ ડાયવર્ટ થતો ગયો અને મિત્રો સાથે રમવામાં તન -મનને પૂરતો સંતોષ મળવા લાગ્યો. જીવનમાં ‘મજા’નામનું પરિબળ ઓર મજબૂત બનતું ચાલ્યું. એની જરુરિયાતનો સ્ટાર્ટીંગ પોઈંટ જ ફીનીશ થઈ ગયો, અને ધીમે ધીમે એ પોતાની આદ્ત પર સંપૂર્ણપણે કાબૂ મેળવી શક્યો. આ બધાથી એનામાં તાજ્ગી વધતી ગઈ, પરિણામે ઓછી મહેનતે વધુ ફોકસ કરી શક્વા લાગ્યો અને ધીમે ધીમે મહેનત કરતાં કરતાં બોર્ડની પરીક્ષામાં એ પોતાના મનવાંછિત પરિણામને મેળવીને જ રહ્યો.
મમ્મી પરના પ્રેમનો રંગ વધુ ગાઢો બની ગયો.

અનબીટેબલઃ જીવનમાં કોઇ ‘મજા’ સ્વાસ્થ્ય કે સમાજને હાનિકારક બની જતી હોય તો તરત જ ચેતી જઈને એના સ્ટાર્ટીંગ પોઈંટને સમજી, ડાયવર્ટ કરીને બીજો તંદુરસ્ત રસ્તો શોધવાનો પરિશ્રમ કરવો જોઇએ.

સ્નેહા પટેલ.

વાત બદલાતા સ્થાનની


phoolchhab newspaper > Navrash ni pal column > 3-09-2014

 

લ્યો, દીવાની આબરૂ જળવાઈ ગઈ,

દ્વાર પર આવી હવા ફંટાઈ ગઈ.

– ગૌરાંગ ઠાકર.

 

મુદ્રાના મૃગનયની લોચનિયામાં આજ કાલ એક રુપાળું શમણું ઉછરી રહેલું – મા બનવાનું ! રોજ પોતાના ઉદરમાં પાંગરતા પોતાના શિશુને કોમળ હાથે પંપાળતી, કલાકોના કલાકો એની સાથે વાતો કરતી, આંખ બંધ કરીને એકધ્યાન થઈ જતી ! એક – એક દિવસ એક – એક યુગ જેવડો વીતતો હતો.પ્રતીક્ષાનો રસ્તો ધીરજ ખોવડાવી દે એવો કઠોર લાગતો હતો.રોજ ભગવાનને એ આ દિવસો જલ્દી વીતી જાય એવી પ્રાર્થના કરતી રહેતી અને એક દિવસ મુદ્રાના આંગણે ભગવાનની મહેરબાનીની વર્ષા થઈ અને જળમાં ઉછરેલ પોયણી જેવી નાજુક દીકરી શ્રેયાનો જન્મ થયો. શમણાંની – લોચનની ઉર્મિ હવે એના ખોળામાં એના હાથમાં આવીને વસી ગઈ ને મુદ્રા અને વિવેકનું જીવન બદલાઈ ગયું.

મુદ્રાનો આખો દિવસ શ્રેયા પાછળ જ વીતતો. શ્રેયુ આમ .. શ્રેયુ તેમ..એના માટે આ લાવવાનું છે..એને ફલાણું ખવડાવવાનું…ઢીંકણું પહેરાવવાનું..હાથ પકડીને પા પા પગલી પાડતાં શીખવવાનું , બા…બા…બા થી આગળ વધીને પપ્પા…દાદા…મમ્મા બોલતા શીખવવાનું, લીકવીડમાંથી સેમીલીકવીડ અને સેમીમાંથી સોલિડ ખોરાક ખાતા શીખવાડવાનું..એ પછી ભણવાનું, દોસ્તો બનાવતા, ડાન્સ, મ્યુઝિક, ઇમોશન્સ મેનેજમેન્ટ શીખવવાનું…અને શીખતાં શીખતાં મુદ્રા અને વિવેકની લાડલી આજે ૧૮ વર્ષની થઈ ગઈ હતી. આજે ઘરે એની બર્થડે પાર્ટી રાખી હતી.મુદ્રા અને વિવેક પોતાના નાજુક – સુંદર સર્જનને સસ્નેહ નિહાળી રહ્યાં હતાં ત્યાં જ શ્રેયા એમની પાસે આવી અને બોલી,

‘ડેડી, મેં અઠવાડીઆ પહેલાં બર્થ-ડે કેકનો ઓનલાઈન ઓર્ડર આપેલો એની ડીલીવરી અત્યારે થઈ જવી જોઇએ પણ હજુ સુધી આવી નથી. પ્લીઝ તમે ટ્રેકિંગ નંબર પરથી નેટ પર ચેક કરી લેશો ? હું દરજીને ત્યાંથી મારો ડ્રેસ લઈ આવું. ‘

‘બેટા, મારે ઓફિસનું કામ બાકી છે એ પાર્ટી ચાલુ થાય ત્યાં સુધીમાં પતાવી દઉં. તું મમ્મીને કહી દે એ ચેક કરી દેશે.’

‘મમ્મી ! શું પપ્પા તમે પણ… આ બધી બાબતમાં મમ્મી તો સાવ ‘ઢ’ છે.’

‘શ્રેયા, બેટા એક કામ કર. તું મને સમજાવી દે હું શીખી લઈશ ને તમે બે જણ આવો ત્યાં સુધીમાં કામ પતાવી દઈશ.’

મુદ્રા બોલી.

અને શ્રેયાનો પિત્તો ગયો.

‘મમ્મી, રહેવા દે ને. તું શું શીખવાની ? મેં હજારો વખત કહ્યું કે ડેડીએ લેટેસ્ટ સ્માર્ટફોન અપાવ્યો છે તો એ પ્રોપર વાપરતાં શીખી જા. આ ટેકનોલોજી દ્વારા આજનું જગત કેટલું નાનું ને સરળ થઈ ગયું છે, ઘરે બેઠા શોપિંગ થાય તો તને એમાં ય વાંધો…ના દુકાનમાંથી ખરીદી કરવા જેવી મજા એમાં ના આવે ! ટચ ફોન ઓપરેટ કરતાં નથી ફાવતું…ગમે ત્યારે કોઇને પણ એની જાતે ફોન લાગી જાય છે એટલે ફોન વાપરવો જ નથી અને તારો ફોન જ્યારે હોય ત્યારે સાઇલન્ટ મોડ પર જ મળે..પૂછીએ કે કેમનો સાયલન્ટ થઈ ગયો તો જવાબ મળે કે શી ખબર…એની જાતે થઈ ગયો હશે. બોલો, ફોન કદી જાતે સાયલન્ટ થાય કે !’

‘અરે પણ અત્યારે તું સમજાવ તો ખરી બેટા, હું શીખીને તારું કામ કરી દઈશ કહ્યું તો ખરું. મારે જરુર નથી પડતી તો હું આ બધી જંજાળોમાં નથી પડતી. પણ જરુર હોય તો હું દુનિયામાં કોઇ પણ વસ્તુ શીખી શકું છું યુ નો .’

‘મમ્મી, ઇટ્સ નોટ યોર કપ ઓફ ટી. તું તારે રસોડામાં જઈને મારા માટે એક કપ કડક ને મસાલાવાળી ચા બનાવી લાવ, હું મારું કામ મારી જાતે જ કરી લઈશ. તને શીખવવામાં ક્યાં માથાપચ્ચી કરું ? જે ફોનમાં નંબર સેવ કેવી રીતે કરવો કે વોલપેપર કેવી રીતે ચેઇન્જ કરવું એના માટે મારી સાથે માથું દુખાડે છે એને હું એપ્લીકેશન્સ વાપરતા શીખવાડવા બેસું ! મારા તે ભોગ લાગ્યાં છે કે શું ?’

શ્રેયાનો આ મિજાજ અને વ્યવહાર જોઇને વિવેક અને મુદ્રા બે પળ સ્તબ્ધ રહી ગયા.

‘શ્રેયુ બેટા, તને આ જ મા એ જન્મ આપ્યો છે એ વાતની ખબર છે ને ?’

‘શું પપ્પા તમે પણ ?’

‘ઓકે. જન્મ આપ્યાં પછી શું, કેવી રીતે ખાવું, ચાલવું, જીવવું બધું ય આ જ બુધ્ધિ વગરની મમ્મીએ પૂરી ધીરજથી શીખવ્યું છે એ વાત પર કદી વિચાર કર્યો છે ? માન્યું કે મુદ્રાને ફોન – લેપટોપ બધું નથી ગમતું પણ એ મૂર્ખ નથી. એના સમયમાં એ રેન્કર રહી ચૂકી છે અને રસોઈ, ડ્રેસિંગ, વ્યવહારકુશળતામાં પણ તારી મા નંબર વન છે.એને કોઇ પણ વસ્તુ શીખતા સહેજ પણ વાર નથી લાગતી. અત્યાર સુધી એણે ફોન વાપરવામાં રસ જ નહતો લીધો એટલે આ બધી વાતોથી અજાણ છે પણ એ ધારે તો એને શીખી લેતા ખાસ સમય ના લાગે બેટા.’

‘પપ્પા, મમ્મીનું કામ નહીં તમે રહેવા દ્યો ને.’

‘શ્રેયુ, તું જ્યારે નાની હતી ને સોફા, પલંગ પકડી પકડીને માંડ ઉભી થતાં શીખતી હતી ત્યારે તારી આ મા એ એમ વિચારી લીધું હોત કે જવા દો..જે માંડ ઉભી રહી શકે છે એ ચાલતા ક્યાં શીખી શકવાની તો ? પણ ના, એણે એમ ના વિચાર્યું ને તારી પાછળ સતત ધીરજ રાખીને પ્રેમ ઢોળીને ચૂપચાપ મહેનત કરતી જ રહી.આ જ મા એ તને ચાલતા નહી દોડતાં, ડાન્સ કરતાં પણ શીખવ્યું ને આજે તો…તો…તું હવામાં જ ઉડે છે બેટા..’

‘પપ્પા, એવું નથી પણ…’

અને શ્રેયાની કાજળ મઢેલી આંખમાં બે આંસુના મોતી ચમકી ઉઠ્યાં. પપ્પાની વાત સાચી હતી. મુદ્રા દરેક વાતે હોંશિયાર હતી. એને કોઇ જ વાત શીખવામાં સહેજ પણ સમય ના જતો. સમાજ આખા ય માં એની વ્યવહારદક્ષતાના વખાણ થતાં હતા ને એ જ સ્માર્ટ મા ને પોતે સાવ આમ ગમાર સમજી બેઠી હતી એનો પારાવાર અફસોસ થતો હતો. પળનો ય સમય વીતાવ્યા વિના શ્રેયાએ પોતાની ભૂલ સુધારવા તરફ પહેલું કદમ માંડ્યું અને ફોનનું સ્ક્રીનલોક ખોલીને એણે મુદ્રાને એપ્લીકેશન્સ સમજાવવાનું ચાલુ કર્યું.

અનબીટેબલ ઃ દરેક બદલાતા સ્થાન સાથે માનવીએ પણ બદલાવું પડે છે અને આ પ્રક્રિયા અંતહીન છે.