મોડીફીકેશન


phulchhab newspaper > navrash ni pal column > 26-8-2015

તેં કહ્યું તે મેં ના માન્યું, મેં કહ્યું તે તેં કદી,
આમ નાની જીદમાં એક વારતા સરજાય છે.

– લેખિકાના નવા કાવ્યસંગ્રહ ‘અક્ષિતારક’ પુસ્તકમાંથી.

હમણાં જ વરસાદ પડી ગયેલો. વાતાવરણમાં એક અનોખી માદકતા પ્રસરી રહી હતી. આમ તો ખંજનાને વરસાદ પડી ગયા પછી ‘વૉક’ લેવા જવાનો કંટાળો આવે. ચોમેર ગંદકીથી બચીને ચાલતા જવાનું હોય એમાં ચાલવા માટેની જરુરી અને એકધારી સ્પીડ જ ના પકડાય પણ આજે એનું મન ખિન્ન હતું અને એને થોડો ચેઇન્જ જોઇતો હતો એથી એ પ્લેટફોર્મ હીલ વાળા ચાલવામાં સુવિધાજનક એવા ચંપલ પહેરીને ચાલવા નીકળી. રસ્તાની ગંદકીને નજરઅંદાજ કરીને એણે ઠંડકભર્યા વાતાવરણ સાથે જ તાદાત્મય સાધ્યુ અને ધીમી પણ મક્કમ ચાલે ચાલતી ચાલતી પોતાના મનપસંદ એવા આશ્રમ પાસે પહોંચી ગઈ. ત્યાં જઈને એની નજરે એક અદભુત નજારો જોવા મળ્યો. ઉનાળામાં સાવ જ ભૂખરાં રંગે રંગાઈને નખાઈ ગયેલી હાલતમાં જીવતી ટેકરી પર થોડા દિવસના વરસાદ પછી લીલુડાં ઘાસની ઝીણી ઝીણી ઝાંય ફૂટી નીકળી હતી જાણે નવા નવા જુવાન થયેલા છોકરાના મોઢા પર ઉગી નીકળેલી સોનેરી – મુલાયમ રુંવાટી ! આજુબાજુથે વહેતો મંદ મંદ પવન અડતાં જ એ લીલી રુંવાટી રણઝણી ઉઠતી હતી. ટેકરીમાં પગથિયાં કોતરીને ઉપર એક મંદિર બનાવેલું હતું એ મંદિરની કેસરી ધજા હવામાં ફરફર થતી હતી એ જોઇને આખા વાતાવરણમામ એક દિવ્યતાનો અનુભવ થતો હતો. મંદિર સુધી પહોંચવાની પગદંડીના પગથિયાં વરસાદમાં ધોવાઈને ચોખ્ખાં ચણક થઈ ગયા હતાં. આજુબાજુના વૃક્ષોની વચ્ચેથી ચળાઈને આવતા તડકાંની ધારથી ટેકરીનું શિખર સોનાનું લાગતું હતું. ત્યાં જ મંદિરના ઘંટનો અવાજ વાતાવરણમાં રણકી ઉઠ્યો અને સાથે ખંજનાના મોબાઈલની રીંગ પણ અને ખંજનાનું ધ્યાન તૂટ્યું. એક પણ થૉડો ગુસ્સો આવી ગયો.પોતે શાંતિ ઇચ્છતી હતી તો મોબાઈલ શું કામ લઈને નીકળી ? જાત સાથે થોડી પળો વીતાવવી હતી પણ રોજિંદી ટેવવશ મોબાઈલ હાથમાં લેવાઈ ગયેલો. ખંજનાએ સ્ક્રીન પર નજર નાંખી તો પારીજાતનું નામ ઝળક્યું.
‘બોલ.’
‘ખંજના, ક્યાં છે તું ? કશું જ કહ્યા કર્યા વિના કેમ નીકળી ગઈ ? હું ક્યારનો તને શોધુ છું.’ સામેથી વિહ્વળ અવાજ આવ્યો.
‘પારી, હું ટહેલવા નીકળી છું. આશ્રમ આગળ જ છું. ચિંતા ના કર હમણાં થૉડી વારમાં આવી જઈશ.’ ને ફોન કટ કરી દીધો અને વિચારવા લાગી,
‘પારી એને કેટલો બધો પ્રેમ કરે છે..તો પછી આમ કેમ.?’ અને માથાને એક ઝાટકો મારીને બધા વિચારો ખંખેરીને મન પાછું મંદિરમાં, ટેકરીમાં પરોવ્યું. થોડી વાર મંદિરમાં બેસીને પરિતૃપ્તિનો આનંદ મેળવીને ખંજના ઘર તરફ વળી. ઘરે જઈને જોયું તો પારીજાત ચા ની ટ્રે અને નાસ્તા સાથે એની રાહ જોતો હતો એ જોઇને ખંજનાને એક ઓર ખુશીનો ઝાટકો લાગ્યો.
‘આ શું ? હું કહી કહીને અડધી થઈ જાઉં તો ય તું ચા ના મૂકે અને આજે…ઓહ..એક મીનીટ, હું હાથ – મોં ધોઇને આવું છું ડાર્લિંગ.’
ફ્રેશ થઈને ખંજના ચા પીવા સોફા પર બેઠી અને ટીપોઇ પર નજર નાંખી તો ફરી એક નવાઈનો ઝાટકો લાગ્યો,
‘અરે, ટીપોઇ આટલી ચોખ્ખી ચણાક કેમની ? આગળના દિવસના બધા પેપર, મેગેઝિન બધું જ ત્યાંથી ગાયબ હતું. ફકત આજ્નું પેપર જ ત્યાં વ્યવસ્થિત રીતે ગડી કરીને ગોઠવાયેલું હતું.
‘પારી, આ બધા પેપર ક્યાં ગયાં?’
‘અરે, એ તો તારી રાહ જોતાં જોતાં કંટાળેલો તો મેં ઘરમાં થૉડી સાફસફાઇ કરી નાંખી. જો ને બારીના કાચ પણ કેવા ચોખ્ખા ચણાક છે ને સોફા પરના કુશન, ફોનનું ટેબલ, બેડરુમની બેડશીટ અને કુશન કવર સુધ્ધાં બદલીને જૂની ચાદર વોશિંગ મશીનમાં નાંખીને મશીન પણ ચાલુ કરી દીધું છે.’
‘અરે, હું આખો દિવસ ઘર સાફ રાખવામાં મદદ કરવા માટે તને અને તારી વ્હાલી દીકરી ખુશાલીને રોજ બૂમો પાડી પાડીને કહુ પણ તમે બે તો સાંભળો જ ક્યાં…જાણે આ બધું મારી એકલીની જ જવાબદારી છે એવું વર્તન જ કરો અને આજે અચાનક જ આમ….’
‘ખંજના, એવું કંઈ નથી. હું તો ઘણી વખત ટીપોઇના પેપર, ટીવીનો કાચ પણ સાફ કરી નાંખુ છું. બે દિવસ પહેલાં તો તું મમ્મીને ઘરે ગયેલી ત્યારે રુમમાં પડેલા બધા અસ્તવ્યસ્ત કપડાં ગડી કરીને બધાના કબાટમામ વ્યવસ્થિત ગોઠવી દીધેલા. ખ્યાલ છે ?’
અને ખંજનાની નજરે એ દિવસનું ચોખ્ખા ઘરનું દ્ર્શ્ય તરવરી ઉઠ્યું.
‘ઓહ, એ દિવસે મને ચોખ્ખાઇનો અનુભવ તો થયેલો પારી પણ તેં આવું કામ કરેલું એ ખ્યાલ ના આવ્યો ને હું તો સીધી રસોડામાં ઘૂસીને કામમાં લાગી ગયેલી.સોરી ડીઅર, પણ આજે સવારે જ મેં તને ફ્રીજમાં પાણીની બોટલ ભરી દેવાનું કહ્યું અને તેં સાંભળ્યું જ નહીં ત્યારે મને બહુ જ ગુસ્સો આવેલો ને હું ફેશ થવા ઘરની બહાર નીકળી ગઈ એ વખતે તારે મને ના કહેવું જોઇએ કે તું આ બધું કામ ચૂપચાપ કરે છે. આજે જ્યારે આ વાત નીકળી ત્યારે મને એ વાતનું ભાન પડે છે કે તું મને ઘરકામમાં કેટલી મદદ કરે છે.’
‘અરે, ખંજના એમાં બોલવાનું શું ? કામ કરવાનું હતું તો કરી કાઢ્યું.’
‘ના પારી,કાયમ આમ ચૂપચાપ રહીને કામ ના થાય. તમે જે કામ કરો એનો સામેવાળાને અહેસાસ થવો જોઇએ. હું મારી કામની ધૂનમાં જ હોવું અને અનેકો ટેન્શનમાં ફરતી હોવું ત્યારે તારું આ ચૂપચાપ કરાતું કામ મારા ધ્યાનમાં ય નથી આવતું અને અંદરોઅંદર હું અકળાયા કરું કે’,ઘરની સાફસફાઈ, સુપેરે ચલાવવાની જવાબદારી કાયમ મારી એકલીની જ..? આ તો ઠીક છે કે આપણાં બે વચ્ચેની વાત છે પણ તું તો સંબંધીઓમાં પણ આવું કરે છે અને મોટાભાગે લોકોને તારા ચૂપચાપ કરાયેલા કામની કોઇ ખબર જ નથી પડતી. કાયમ ચૂપ ના રહેવાય ડીઅર, સમયાંતરે બોલતાં રહેવું જરુરી છે. નહીં તો આજે મેં મનોમન તારા વિશે વિચારીને જે અન્યાય કર્યો એવો જ લોકો કાયમ તને કરતાં રહેશે જે મારાથી તો સહન નહી જ થાય. માન્યું કે ચૂપચાપ કામ કરવું એ તારો સ્વભાવ છે પણ એને તારે મારી ખાતર પણ થોડો મોડીફાય તો કરવો જ રહ્યો..પ્લીઝ.પોતે કરેલા કામ વિશે થોડું બોલતાં શીખ જેથી સામેવાળાને રીયલાઈઝ થાય અને એની કદર કરે. જો કે કદર કરે કે ના કરે એની કોઈ ચિંતા નથી પણ તને અન્યાય તો ના જ કરે. માનવીએ બઢી ચઢીને માર્કેટીંગ કરવું જોઇએ એમ નથી કહેતી પણ સાવ તારી જેમ ચૂપ રહીને પણ કામ ના જ કરવા જોઇએ.’
‘ઓકે બાબા, હવેથી હું ધ્યાન રાખીશ. હવે ચાલ ચા પી લઈએ..વેઈટ હું ઓવનમાં બે મીનીટ મૂકી દઉં. તને પાછી ઠંડી ચા નહી ભાવે..’
ને ખંજના અતિ પ્રેમાળ પતિદેવને જોઇને મનોમન હરખાતી રહી.
ગરમીથી ત્રાસેલી ટેકરી પર વરસાદના છાંટણાંથી અતિ નાજુક લીલા સ્પંદનો સળવળી ઉઠયાં.

અનબીટેબલ ઃ શબ્દો અને મૌન પ્રાર્થનાના જ બે રંગ છે
-sneha patel

સેલ્ફી વીથ ડોટર


phoolchab newspaper > 15-07-2015 > navrash ni pal column
#સેલ્ફી વીથ ડોટરઃ

મેજ, બારી, બારણાં ધૂણવા જ માંડે આ ક્ષણે
કોલસાનું કાળજું પલટાય જો લોબાનમાં.

-ચંદ્રેશ મકવાણા.

‘ લોકો આટલી સરસ રીતે સેલ્ફી કેમના ખેંચતા હશે એ જ નવાઈ લાગે છે મને તો. હું તો ક્યારની મારા ક્યુટડા દીકરા વ્હાલ સાથે એક સેલ્ફી લેવાનો પ્રયત્ન કરું છું પણ અમુકમાં ફેસ લાંબો થઈ જાય છે, તો અમુકમાં જાડો,અમુકમાં બ્લર. વળી દસ વખત પ્રયત્ન કરું છું ત્યારે તો માંડ એક વખત મોબાઈલના સ્ક્રીન પર અંગૂઠો સેટ થાય અને બરાબર રીતે ક્લીક થાય છે. મોટાભાગે ભેગા થઈએ ત્યારે બીજા લોકો જ સેલ્ફી લેતા હોય છે આમ પોતાનો સેલ્ફી પોતે જ લેવાનો સમય તો પહેલી વખત જ આવ્યો છે. જે થાય એ પણ આ મહાન કાર્યમાં સફળ તો થવું જ પડશે અને એ પણ અવ્વલ નંબરના રીઝ્લ્ટ સાથે. આખરે દીકરા સાથે સેલ્ફી ખેંચવાનું છે , નહીં હોય તો સેલ્ફી સ્ટીક લઈ આવીશ પણ વ્હાલ સાથે એક સરસ મજાનું સેલ્ફી તો ખેંચીને જ રહીશ.’
ને ત્યાં જ પાડોશીના રેડિયો પર સલમાનનું ગીત વાગ્યું,’ ચલ બેટા સેલ્ફી લે લે રે..’ પોતાના સેલ્ફી અભિયાનના પ્રયત્નો આટલા અસરકારક કે ? વિચારીને ભૂમિકા મનોમન હસી પડી. ત્યાં જ વિરાટનું ઘરમાં આગમન થયું. બેગ સોફા પર મૂકીને, શર્ટનું ટક ઇન કાઢતાં કાઢતાં બોલ્યો,
‘ભૂમિ, પાગલ થઈ ગઈ છે કે ? આમ એકલી એકલી કાં હસે ?’
‘આવ વિરાટ, આવ. આ જોને આપણાં વડાપ્રધાનની જાહેરાતો..’સેલ્ફી વીથ ડોટર’. હરિયાણામાં કોઇ ભાઈએ આની હરિફાઈ કરી તો આમને ય ભૂત ચડયું ને એમણે ય હરખમાં આવીને દરેક દીકરીના માબાપને ‘હેશ ટેગ સાથે સેલ્ફી વીથ ડોટર’ કરીને ફોટો અપલોડ કરવાના પાના ચડાવી દીધા. પ્રજા તો જાણે સાવ નવરી ધૂપ જ છે ને..’
‘અરે ભૂમિ, તો એમાં ખોટું શું છે ? એની પાછળનો એમનો આશય કેટલો સરસ છે જ ને ! દીકરીઓના ગૌરવ અને સુરક્ષાનો કેટલો સરસ હેતુ છે એમનો. ખાલી ખાલી વાતને શું કામ ટ્વીસ્ટ કરે છે?’
‘અ..હ..હ…ના ના..એકચ્યુઅલી એવું કંઈ નથી. લોકો પોતાની દીકરી સાથે સેલ્ફી લે, પોસ્ટ કરે એની સામે મને શું વાંધો હોય પણ વિરાટ આપણા જેવા ફેમિલી જેને સંતાનના નામે એક માત્ર પાંચ વર્ષનો વ્હાલ જેવો દીકરો જ હોય એમણે શું કરવાનું ? આપણે તો કદી સંતાનમાં દીકરો કે દીકરી જેવા ભેદભાવ નથી વિચાર્યા.કદાચ વ્હાલના બદલે આપણે ત્યાં કોઇ સરસ મજાની ઢીંગલી હોત તો એને પણ આપણે આટલા જ પ્રેમથી મોટા કરવાના હતાં ને ? આપણાં માટે ‘આપણો દીકરો કે દીકરી’ જેવી માનસિકતા ક્યાં અસ્તિત્વમાં જે હોય એ ઇશ્વરની કૃપા જ છે. દીકરો હોય કે દીકરી એનાથી શું ફર્ક પડે છે – આખરે છે તો આપણું જ લોહી ને -આપણું સંતાન. હવે વડાપ્રધાનજી આમ દીકરી પ્રત્યેના વધુ વ્હાલમાં આવીને આવી આવી જાહેરાતો કરે તો એમને કદી એવો વિચાર આવે છે કે જેના સંતાનમાં ફકત એક દીકરો જ હોય એમના દિલ પર શું વીતે ? દીકરીઓ સાથેના અનેકો સેલ્ફી નેટ પર ફરતાં જોઇએ ત્યારે અમારે દીકરી નથી એનો વસવસો થઈ આવે છે એનું શું કરવાનું ? તું તો જાણે જ છે મને દીકરીનો કેટલો ક્રેઝ ! ‘
‘ઓહોહો…મારી વ્હાલીને આ વાતનું આટલું બધું ખોટું લાગી ગયું છે એમ કે ? જો કે લાગે અને લાગવું જ જોઇએ, કારણ આ વાત તમારા સંતાનના પ્રેમ સાથે સીધી જોડાયેલી છે અને મોટાભાગે જેને પણ સંતાનમાં એક માત્ર દીકરો હશે એના મગજમાં તારા વિચાર ચોકકસ આવ્યાં જ હશે. પણ એક વાત કહે તો, વડાપ્રધાને ક્યાંય દીકરાઓ રાવણ જેવા હોય કે દીકરાઓને લાડ પાડ જ ના કરો એવા મતલબનું કશું કહ્યું છે ? આપણા સમાજનું બંધારણ જ એવું છે કે જ્યાં દીકરાઓને દૂધપીતા કરવા જેવા રિવાજો ક્યારેય અસ્તિત્વમાં જ નહી આવે, વળી કોઇ જુવાન છોકરાની લાજ લૂંટાયા જેવા કિસ્સાઓ પણ બહુ ધ્યાનમાં નહીં આવે. છોકરાઓના ય શોષણ થતા હોય છે પણ છોકરીઓ , સ્ત્રીઓ જે હદમાં સહન કરે છે એ હદ સુધી એમના ભાગે સહન કરવાનું નથી જ આવતું એ તો તું પણ માનીશ ને ? તું પણ એક છોકરી એક સ્ત્રી છું આખરે. આ કોઇ દીકરીના ભોગે કોઇ દીકરાઓના સન્માનને ઠોકર મારવાની વાત જ નથી. તકલીફ આપણી સમજશક્તિની છે. આપણે વાતને જે રીતે જોઇએ એ રીતે જ વાત સમજવા ટેવાયેલા હોઇએ છીએ. કોઇના દીકરી સાથેના સેલ્ફીને વડાપ્રધાન રીટ્વીટ કરે તો એમાં આપણા દીકરાનું માનપાન ક્યાંથી ઓછું થઈ જવાનું છે ? આપણા સમાજમાં અને ફકત આપણા સમાજ જ નહીં આખી દુનિયામાં સ્ત્રીઓને અનેક માનસિક – શારિરીક તકલીફો અને પ્રશ્નોના સામનો કરવો પડે છે એથી આ જાહેરાત ફકત સ્ત્રીઓના ગૌરવની જાળવણી કરવાનો જ છે. કોઇનું ગૌરવ વધે એવું કાર્ય કરવાથી બીજાનું ગૌરવ ઘટે એવું કદી ના હોય. આપણે સંતાનમાં ભેદભાવ નથી પણ હજુ લાખો કરોડો લોકો દીકરી સાથેની જૂનવાણી માન્યતાઓમાંથી બહાર નથી આવતા. આજકાલની દીકરીઓ એ માન્યતાઓની વાડને તોડીને આધુનિક વિચારસરણી સાથે એક મજબૂત અને સ્વતંત્ર સ્ત્રીના રુપમાં બહાર આવવા પ્રયત્ન કરે જ છે પણ સમયને, સમાજની માનસિકતાઓને બદલાતા ખાસો સમય લાગશે. આવા બધા પ્રયત્નો એ આધુનિકાઓને ચોક્કસપણે સપોર્ટ કરશે જ. આખરે તું પણ એક દીકરી એક સ્ત્રી છું જ ને ! માટે મહેરબાની કરીને તું તારી વિચારધારાને પોઝિટીવ વળાંકમાં ઢાળ અને સંતાન પ્રત્યેના અતિપ્રેમમાં અંધ ના બન. વાતને સ્વસ્થતાથી સમજવાનું રાખ પ્લીઝ. નહીંતો બીજા કોઇને તો કંઇ ફર્ક નથી પડવાનો હેરાન તો તું જ થઈશ.’
‘હા વીરુ, વાતને આ દ્રષ્ટિકોણથી તો મેં જોઇ જ નહીં. આ વાત સાંભળીને જ મારું લોહી ઉકળી ગયેલું અને આવેશમાં જ મેં આવું બધું વિચારી લીધું હતું. વડાપ્રધાનજીએ જ્યારે જાહેરાત કરી હશે ત્યારે એમના મગજમાં તો આવી વાતોનો વિચાર પણ નહીં આવ્યો હોય એમણે તો એક શુભભાવના સાથે જ આવું વિચાર્યું હશે. ઉફ્ફ..આ મારો ભાવાવેશ ! સારું થયું તેં મારી વિચારધારાને યોગ્ય વળાંક આપ્યો. ચાલ હું પપ્પાને મળીને આવું.’
‘અરે અચાનક, આ સમયે ?’
‘હું એક દીકરી છું એ વાત યાદ કરાવીને તો હવે હું પપ્પાને મળતી આવું અને એક સેલ્ફી એમની સાથે ખેંચતી આવું ‘ અને ભૂમિકા ને વિરાટ બે ય ખડખડાટ હસી પડ્યાં.
અનબીટેબલ ઃ અંધારાના સામ્રાજ્ય પાછળ ઘણી વખત બંધ રાખેલી બારીઓ પણ જવાબદાર હોય છે.
#Sneha patel

સત્ય એ જ ઇશ્વર


images
તપી, તૂટી, તણાઈ સોનું સાબિત થાય

બધી સ્થિતિ વટાવી હોવું સાબિત થાય

—સંજુ વાળા

સાકેત નદીકાંઠે કેડસમાણા પાણીમાં ઉભો હતો. કમરની ઉપરનું આખું શરીર વસ્ત્રવિહીન હતું અને સૂર્યના કુણા તેજમાં ચમકી રહેલું. સાકેતે ક્ષિતિજે ઉગતા સૂર્યદેવ સામે બે હાથ માથાની બાજુમાં બરાબર બે ય કાનને અડીને ઉંચા કરીને એ બે હાથમાં પકડેલા પિત્તળના ચકચકતા કળશને ધીમે ધીમે આગળની તરફ નમાવ્યો અને એમાંથી પાણીની એક ધાર થઈ. ભાવવિભોર થઈને સાકેત એ પાણીની ધારને એકીટશે જોઇ રહયો. જળધારામાંથી રવિકિરણો પસાર થઈને એની આંખમાં ઠંડકનો સૂરમો આંજતા હોય એવું અનુભવ્યું. કુદરતના ખોળે અલૌકિક આનંદ અનુભવી રહેલ સાકેતનું દિલ ભાવવિભોર થઈ ગયું. ઇશ્વરની દરેક શક્તિમાં એનો અતૂટ વિશ્વાસ દ્રઢ થતો જણાયો. ત્યાં જ સૂર્ય અને નદીના સંગમસ્થળે વહી રહેલ પાણી પર એક પંખી બેસીને પાણી પીવા લાગ્યું અને સાકેતની સમાધિ તૂટી ગઈ. ખુદની સાથે ખુદની ગર્ભનાળ કપાઈ ગઈ અને છુટકારા વેળા એક ખાટો સ્વાદ મોઢામાં ફેલાઈ ગયો અને તરત જ સૂર્ય સામે પીઠ ફેરવી પાણીની બહાર નીકળી ગયો. દૂરથી એને નિહાળી રહેલા એક વયોવૃધ્ધ કાકા સાકેતના અચાનક આ પગલાંથી નવાઈ પામી ગયા અને સાકેતની પાસે ગયા અને એના ખભા પર હાથ મૂકીને હળવેથી બોલ્યા,

‘બેટા, શું થયું ? આટલી તલ્લીનતાથી અને પ્રેમપૂર્વક પૂજા કરી રહેલો અને અચાનક જ વદન પર આવા કાળામેંશ ઓછાયા ?’

સાકેત થોડી ક્ષણ એ કાકા સામે જોઇ રહ્યો અને અચાનક ખુદની વ્યથા એમની સમક્ષ ઠલવાઈ ગઈ.

સાકેત અને એનો ભાઈ ઉમેશ. સાકેત મહામહેનતુ, ઇમાનદાર,વિશ્વાસુ અને બોલેલું પાળનારો માણસ. કદી કોઇનો એક રુપિયો ય અણહકનો ના સ્વીકારે જ્યારે એનો ભાઈ એનાથી સાવ જ ઉલ્ટો. એદી, મોજમસ્તીમાં રાચનારો અને પૈસા માટે ભલભલાને ભૂ પીવડાવી દે એવો. બે ય એક જ મા બાપના સંતાન અને એક જ સંસ્કારની છત્રછાયામાં ઉછરેલાં પણ તદ્દન વિરોધી. માતા પિતાના અવસાન બાદ બે ય ભાઈઓ પરણીને પોતપોતાના ઘર વસાવીને જીવતા હતા. પણ બે ય ના સ્વભાવની જેમ નસીબ પણ નોખાં. મહેનત કરીને ઇમાનદારીથી પૈસો કમાતો સુકેતુ મજૂરી કરી કરીને તૂટી જતો તો પણ એના ઘરમાં બે છેડા ભેગા થવાની તકલીફ કાયમ શ્વસતી. જ્યારે ઉમેશ…આખો દિવસ એની દુકાનમાં પડ્યો પાથર્યો રહે અને શેરબજારમાં પૈસા રોક્યાં કરે . પણ એના ઘરમાં કાયમ લક્ષ્મીદેવી વાસ કરતાં.

સાકેત કાયમ નાણાંની ભીડમાં રહેતો હોવાથી કરકસર કરી કરીને જીવતો જ્યારે ઉમેશ હાથ પરનો પૈસો પાણીની જેમ ઉડાવ્યાં કરતો. કુદરતના આ ન્યાય સામે સાકેતને ઘણીવાર બહુ ગુસ્સો આવતો. જેવું વાવો એવું લણો – તમારા કરેલા કર્મ તમારે ભોગવવા જ પડે છે – તમારા હકનું તમારી પાસેથી કોઇ છીનવી નથી શક્વાનું જેવા સુવાક્યોથી હવે એ કંટાળ્યો હતો. એનો ભગવાન – પ્રામાણિકતા પરથી વિશ્વાસ ઉઠતો જતો હતો. પોતે આટઆટલું વાવ્યું અને વાવેલાંની બરાબર માવજત પણ કરી તો પણ લણણીના સમયે તો હાથ ખાલીખમ જ રહેતો હતો.કોઇ મિત્ર કે શુભચિંતક આગળ પોતાની હૈયાવરાળ કાઢતો તો એ વળી અલગ જ રાગ આલાપતા.

‘સાકેત, બની શકે કે આ તારા ગયા જન્મના કર્મ હોય જે તારે આ ભવે ભોગવવાના હોય, પૂરા કરવાના હોય.’

ધીમેથી સાકેત કાકાની સામે જોઇને બોલ્યો,

‘બોલો કાકા, આ વાત સાથે તમે કેટલા સહમત થાઓ છો ? જો હું અત્યારે પુણ્ય કરું અને એનું ફળ મને આવતા ભવે જ મળવાનું હોય તો મારે પણ શું કામ સત્કર્મ કરવા જોઇએ ? સારા માનવી બની રહેવા માટે ની કોઇ જ લાલચ ના મળે ? મારે માથે એક તો ગયા ભવના કર્મોનું ભારેખમ પોટલું લદાયેલું જ હોય તો એના ઉપર મારે પ્રામાણિકતા, પુરુષાર્થનો બોજો લાદવાનો શું અર્થ સરવાનો ? મને મારી જોબમાં સામાનની હેરાફેરી કરીને પૈસા બનાવવાની બહુ મોટી તક મળી છે તો વિચારું છું કે હું પણ કેમ ઉમેશની જેમ અનીતિનો આસાનીથી મળતો પૈસો કમાઈને ના જીવું ? આજનું તો સચવાઈ જશે બાકી તો કાલ કોણે દીઠી છે…’

સાકેતની વાત સાંભળીને કાકા પણ ચૂપ થઈ ગયાં પણ તેઓ અંદરખાને એ વાત જાણતા હતાં કે જો આ ઘડીએ જ સાકેતને નહીં વાળે તો એ કદાચ એના નિર્ણય લીધેલ માર્ગ પર બહુ આગળ વધી જશે. એક પ્રયત્ન તો કરવો જ ઘટે વિચારીને બોલ્યાં,

‘જો બેટા, તારી જગ્યાએ તું સાચો છે. આ કર્મ – પરિણામ વગેરે બહુ કોમ્પ્લીકેટેડ ચર્ચાઓ છે. પણ એક વાત જરુરથી કહીશ કે આ દુનિયામાં ઇશ્વર એક મહાન સત્ય છે અને સત્ય જ ઇશ્વર. પૂર્વજન્મના બાંધેલા કર્મોના ફળ વિશે વિચારવા કરતાં જે પરિસ્થિતી જીવનમાં આવી ચડે એને હકીકત માનીને સ્વીકારી લેવાની અને એનો સામનો કરવાની ક્ષમતા મેળવવાના પ્રયત્નો કરતા રહેવાનાં. મને નથી ખબર કે આ બધા કાર્યોનાં તને આવતા જન્મે તને શું ફળ મળશે..મળશે કે નહીં…પણ તારે એ આવી ચડતી કસોટીઓને પહોંચી વળવાની માનસિક અને શારિરીક તાકાત એકત્રિત કરતા રહેવાનું. આટલું કર બાકીનું કામ ઇશ્વર સંભાળી લેશે. કારણ સત્ય જ ઇશ્વર છે અને તું સત્યના પંથે છું. એથી જ ઇશ્વરનો માનીતો બાળ. બસ તારી શ્રધ્ધા ઇશ્વરમાંથી ના ડગાવીશ નહીંતો તારા જેવો ઋજુહ્રદયનો માનવી ખોટી કમાણીનું નાણું કમાઇ તો લેશે પણ એને વાપરતી વેળા તારો જીવ કળીએ ને કળીએ કપાઈ જશે. અનીતિનો પૈસો તારા કામનો તો સહેજ પણ નથી દીકરા.’

અને સાકેતની આંખમાંથી બોર બોર જેવડાં આંસુ ટપકી પડ્યાં.

‘હા કાકા, તમે સાચું કહો છો. આવો પૈસો કમાઈ લઈશ તો ય સુખેથી વાપરી નહી શકું. હવેથી હું સામી છાતીએ વાસ્તવિકતાના સત્યનો સ્વીકાર કરીશ. કારણ સત્ય જ ઇશ્વર છે. આભાર.’

અનબીટેબલ : ‘છે’ એ ‘છે’ -એના અસ્વીકાર કે બળાપાથી ‘નથી’ નથી થઈ જવાનું.

-sneha patel

be flexible


રવિવારની રજાના હળવા મૂડમાં અમે હાઈ વે પર લોંગ ડ્રાઈવના ઇરાદાથી નીકળેલા. હળવા સંગીતના તાલે સાંજને વધુ રળિયામણી બનાવી દીધેલી.

એવામાં અમારી આગળ એક છકડો જતો હતો. એમાં ભરચક પ્રવાસીઓથી ચીક્કાર ભીડ હતી. એમાં એક દારુડિયા જેવી વ્યક્તિ તો આખે આખું ધડ બહાર કાઢીને ફકત પગ જ અંદર રહે એમ હવાની થપાટો ચહેરા પર ઝીલવાનો પ્રયાસ કરતી હતી. એ સંકડાશ અને દારુડીયાની હરકતો જોઈને અમારી એ.સી. ગાડીમાં પણ એક પળ માટે મને પરસેવો વળી ગયો. પણ છકડાવાળા માટે તો આ રોજિંદી ઘટના જ લાગતી હતી. એ તો એની મસ્તીમાં સીટીઓ મારતો મારતો અને અડખે – પડખે બેઠેલા ૨ x ૨ ચાર જણ સાથે ગપાટા મારતો છકડો પૂરપાટ વેગે હંકારતો હતો.

એવામાં જ એક મસમોટું ટ્રેઈલર છકડાની બાજુમાંથી દારુ પીધેલા હાથીની જેમ પસાર થયું અને જે કલ્પેલી એ જ પળ આવીને ઉભી રહી. છકડાવાળાએ બેલેન્સ ગુમાવ્યું અને વળતી પળે તો રસ્તા પર છકડો ઊંધો પડીને બે -ચાર ગુલાટી ખાઈ ગયો.

ખરી નવાઈની વાત તો હવે આવી કે એ ઊંધા પડવાની પ્રક્રિયા દરમ્યાન પેલા દારુડિયાએ પોતાની જાતને છકડાની ગતિને હવાલે કરી દીધી..જાત બચાવવાના કોઇ જ પ્રયાસો વગર જેમ એ વળ્યો એમ પોતાની જાતને પૂરેપૂરી સમર્પિત કરીને વળવા દીધી. જ્યારે બાકીના બધાએ જાત બચાવવાના ધમપછાડામાં પારાવાર ઇજાઓની પ્રસાદી મેળવી. છેલ્લે પેલો દારુડિયો કપડાંની ધૂળ ખંખેરીને ડોલતો ડોલતો બીજા છકડામાં બેસીને આગળ વધ્યો.

બોધ..આપણે હંમેશા પ્રકૃતિની સામે બાથ ભીડવાના ચકકરોમાં જાત જાતના અખતરાઓ કરીએ છીએ. બહારગામ ફરવા જઈએ તો પણ જાત જાતની સુવિધાઓથી આપણી બેગ ભરચક જ હોય છે.પ્રકૃતિને અનુકૂળ થઈને જીવવાને બદલે પ્રકૃતિને આપણી અનુકૂળ બનાવવાના ધમપછાડા કરીએ છીએ. છેવટે જીવનમાં જાત જાતની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે.

સ્નેહા પટેલ – અક્ષિતારક