Dhoko


‘ઠ્ક…ઠક…ઠકાક…’
ત્રણ રુમ ધરાવતા ફ્લેટની રસોડાની બહાર આવેલી ચોકડીમાંથી અવાજ આવી રહ્યો હતો. રુપા – શહેરમાં સ્થાયી થવાના અરમાનો સાથે એના એક ના એક પુત્ર અને પતિ સાથે ગામડાંની તાજગીભર્યુ વાતાવરણ છોડીને આવેલી અને અહીં આવીને પતિ કાળુને પૈસા કમાવામાં મદદરુપ થવાના હેતુથી થોડા ઘરના વાસણ – ક્પડાં ધોવાનું કામ કરતી હતી. આ ત્રણ રુમની માલકિન પૂર્વી ફોન પર કોઇની સાથે વાત કરતાં કરતાં ઘરના બીજા કામ આટોપી રહી હતી. રુપા એના અસ્સલ લહેંકામાં કોઇ ગામઠી ગીત ગણગણતી હતી અને કપડાં ધોવાનું કામ કરી રહી હતી. કપડાં ધોકાવતી હતી અને ત્યાં જ એના કાને પૂર્વીનો અવાજ અથડાયો,
‘રુપા, જરા ધીમેથી ધોકા માર. આમ ને આમ તો કપડાં ફાટી જશે .’
અને રુપાની મસ્તીમાં ખલેલ પડી.
‘આ બેનને તો કાયમ દરેક વાતમાં કચકચ જ હોય. વળી હું ક્યાં એમના કપડાં રોજ ધોઉં છું ? એમણે ક્યાં આ કામ બંધાવ્યું છે? આ તો એમનું વોશિંગ મશીન બગડયું છે ને મને આજીજી કરી એટલે સમય ન હોવા છતાં મેં એમનું આ કામ કરી આપવાનું સ્વીકાર્યું હતું, પણ મૂઉ આ શહેર – અહીં કોઇને સમય સાચવ્યાંની કદર જ ક્યાં છે ? બધી વાતો પૈસાથી જ થાય છે.’ અને અચાનક રુપાના જમણાં હાથનો છેલ્લી આંગળીનો નખ ધોવાઈ રહેલ બ્લ્યુ જીન્સના કાપડમાં ફસાઇ ગયો. પાણીમાં પલળવાથી થોડો પોચો થઈ ગયેલ નખ તરત જ તૂટી ગયો અને રુપાના મોઢામાંથી એક ‘હાય’ નીકળી ગઈ. સાબુવાળું પાણી હોવાથી તરત બળવા લાગ્યું. એણે ફટાફટ હાથ ધોઇને નખને સાચવીને દાંત વડે કાપી નાંખ્યો અને ગેલેરીમાં થૂંકી દીધો. પૂર્વી પ્રત્યેની બધી કડવાશ પણ એમાં થૂંકાઈ ગઈ અને ફરી પાછી રુપા પોતાની મસ્તીમાં આવી ગઈ, પેન્ટ પર સાબુ લગાવવા લાગી. અચાનક એનો હાથ અટકી ગયો અને આ પેન્ટ પહેરનારા ઘરના માલિકનો ચહેરો એની નજર સમક્ષ તરવરવા લાગ્યો.
નાજુક નાક નકશાવાળો સ્વસ્તિક ! કાલે કામ કરવા આવતી જ હતી અને લિફ્ટમાં માલિક એની સાથે થઈ ગયા હતાં. આખી લિફટમાં સ્વસ્તિકના બોડીસ્પ્રેની સુગંધ તરતી હતી. રુપાએ નજરની કિનારીએથી જ સ્વસ્તિકની સામે જોયું તો એ એની મસ્તીમાં મસ્ત થઈને ઉભો હતો.વારે ઘડીએ એની નજર ઘડિયાળમાં જતી હતી. રુપાથી સભાનપણે એક અંતર જાળવેલું જેથી કરીને એના કપડાંને પણ ના અડકી જવાય. રુપા એના ગોરા ચિટ્ટા અને એમાં કાળી કાળી દાઢીથી ભરેલ પૌરુષથી ભરેલા ચહેરાંને જોતી જ રહી ગઈ. સ્વસ્તિકનું ઇસ્ત્રી ટાઈટ ફુલ સ્લીવનું વ્હાઈટ શર્ટ જોઇને એની ક્રીસ પર હાથ ફેરવવાનું મન થઈ ગયું. પોતાની આખી જીંદગીમાં રુપાએ આવા ઇસ્ત્રીટાઈટ્ કપડાં નહતાં જોયાં. સલૂકાઈથી શર્ટના કોલરના બટન પણ બંધ કરેલા હતાં અને છેક ઉપરનું બટન પણ બંધ કર્યું હતું , કદાચ એ ટાઈ પહેરવાનું વિચારતા હશે. ટાઈવાળા શર્ટના બટન છેક સુધી બંધ હોય એવું એને હમણાં હમણાંથી થોડું ખબર પડી રહી હતી. વ્હાઈટ શર્ટ અને નીચે લાઈટ સ્કાય બ્લ્યુનુ જીન્સ એ છ ફૂટના વ્યક્તિત્વને અદભુત ઓપ આપતો હતો. ત્યાં જ લિફ્ટ ખચાક દઈને ઉભી રહી ગઈ. બે ય જણ લિફ્ટમાંથી નીકળીને પોતપોતાની મંઝિલ તરફ વળી ગયાં. રુપાના મગજમાં હજી પેલી બોડીસ્પ્રેની સુગંધ તરી રહી હતી. આજી એ જ બ્લ્યુ ડેનિમનું જીન્સ એના હાથમાં હતુ. અચાનક રુપાના મગજના અમુક કીડાં સક્રિય થઈ ગયાં.
‘સ્વસ્તિક.’
કેટલું સરસ નામ અને સ્વભાવ પણ કેવો સરસ ! માલકિણ અને એમની દીકરીને કેવાં હાથમાં ને હાથમાં રાખે છે ! ક્યારેય એમના મોઢામાંથી ઉંચો કે ક્ડવો અવાજ નથી સાંભળ્યો. ગયા મહિને માલકિણ એની બે રજાનો પગાર કાપવા જતી હતી ત્યારે એમણે માલકિણને ટોકી હતી અને કહેલું કે,
‘જવા દે ને પૂર્વી, આ બિચારીએ બે રજા જ તો પાડી છે , બાકીન અઠ્ઠાવીસ દિવસ તારા એ કેવા પ્રેમથી સાચવી લે છે. વળી એ પણ માણસ છે ને, આખો મહિનો એકધારા કામના ઢસરડાં ..’
‘આ તમે પુરુષો શું સમજો ઘરની વાતો ? આમ ને આમ આ લોકોને માથે ચડાવીએ ને તો એક દિવસ આંગળી આપતાં પહોંચો પકડી લે. તમે કંઈ બોલશો નહીં’ અને પૂર્વીએ ધરાર એની બે દિવસના પૈસા કાપી લીધાં હતાં. રુપાનું મોં પડી ગયેલું. એ જ્યારે ઘરની બહાર નીકળી ત્યારે પૂર્વી બેડરુમમાં આડી પડીને કોઇ પુસ્તક વાંચી રહેલી. સ્વસ્તિક ધીરેથી ઉભો થઈને રુપાની પાસે ગયો અને ચૂપચાપ એને સો રુપિયાની નોટ પકડાવી દીધી હતી. મોઢા પર આંગળી મૂકીને ચૂપચાપ એને નીકળી જવા આંખથી જ આદેશ આપી દીધેલો. બે પળ શું કરું – શું ના કરું ની દ્વિધામાં અટવાયેલી રુપા તરત જ સભાન થઈ ગઈ અને આંખોથી જ સાહેબનો આભાર માનીને ત્યાંથી નીકળી ગઈ.
‘સાહેબ.’
અને રુપાનો હાથ જીન્સ પર ફરવા લાગ્યો. જીન્સના પાંયચા, ઢીંચણ આગળથી થોડું સફેદ થઈ ગયેલ કાપડ, કમરની બે બાજુના એક ખીસાની અંદર બીજું નાનું ખીસું, જાડી અને મોટી પિત્તળની મજબૂત ચેન..આ બધા પર સાબુવાળો હાથ હતો કે બીજુ કંઈક..રુપાનું મન લપસવા લાગ્યું. જાણે જીન્સ નહીં જીન્સનો માલિક સાક્ષાત ત્યાં હતો. આંખો ઘેરાવા લાગી હતી. મગજમાં બધું સૂન્ન થઈ જતું હતું. પોતાનો રુખ્ખો હાથ જીન્સને વાગી ના જાય એમ ધીમે ધીમે ફેરવતી હતી.અને
‘રુપા.’
અચાનક પૂર્વીના અવાજથી એની તંદ્રા તૂટી ગઈ.
‘જી..જી ભાભી..’
‘આ મારું વોશિંગ મશીન રીપેર થઈ ગયું છે. હવે કાલથી તું કપડાં ના ધોઇશ. ફકત કચરાં પોતાં અને વાસણ. તારા આટલા દિવસના કપડાં ધોવાના જે પૈસા થતા હોય એ લઈ જજે.’
અને રુપાના દિલમાં એક ધ્રાસકો પડ્યો.
‘બેન, આટલો મહિનો ધોવડાવી દો ને કપડાં.’
‘અરે, મારે શું કામ ખાલી ખાલી તને પૈસા આપવાના ? વળી બ્રશ અને ધોકા મારી મારીને તેં મારા કપડાંની જો હાલત કરી છે એ. ના બાબા ના..તું તારે આજનો છેલ્લો દિવસ કપડાં ધોઇ લે. તમારા લોકોની આ જ તકલીફ છે. કામ બંધાવો એટલે છોડાવીએ ત્યારે દાદાગીરી જ કરી ખાઓ…’ આગળ પણ કેટલું ય બોલી ગઈ પણ રુપાના કાને રોજની જેમ એની કચકચને કાનમાં ઘૂસવા જ ના દીધી અને કામે વળગી.
ડ્રોઇંગરુમમાં પૂર્વી ફોનમાંથી એનું ગમતું ગીત શોધીન કાનમાં ઇયરપ્લગ ભરાવીને આંખો બંધ કરીને સોફામાં આડી પડી ગઈ.
રુપાનો જીવ કળીએ ને કળીએ કપાતો જતો હતો. ચોકડીમાં સામે હજી પેલું જીન્સ પડ્યું હતું, એની સામે જાણે અટ્ટહાસ્ય કરીને એની મજાક ઉડાવી રહ્યું હતું.
‘મૂઆ આ વોશિંગ મશીનની શોધ કોણે કરી હશે ? આવા રુપાળા જીન્સને સ્પર્શવાનો આજે છેલ્લો દિવસ !’
અને રુપાની આંખમાં બોર બોર જેવડાં આંસુ ઉભરાઈ ગયાં. પાણી નાંખીને જીન્સમાંથી સાબુ કાઢ્યો અને વધારાનો સાબુ નીકળી જાય એ હેતુથી બીજું પાણી નાંખીને વધારાનો સાબુ કાઢવા હેતુ હળવા હાથે ધોકો મારવા લાગી.
‘ધબ..ધબ…ધબા..ધબ..’
‘અલી, કપડાં જરા ધીરેથી ધોકાવતી હો તો. આમ ને આમ મારા કપડાં ફાડી કાઢીશ.’
અને અચાનક રુપાના મગજમાં શું ભૂત ભરાયું ખબર નહીં એ ધોકો લઈને ઉભી થઈ . જોયું તો ઘરનો મુખ્ય દરવાજો બંધ હતો, મોઢા પર હિંમત વધી ગઈના ભાવ સ્પષ્ટ થયાં અને હતી એટલી બધી તાકાત ભેગી કરીને એણે સોફા પર આંખો બંધ કરીને ગીતો સાંભળતી પૂર્વીના માથામાં ઉપરા ઉપરી ચાર પાંચ ઘા કરી દીધા.

-sneha patel.

Advertisements

zatko


ઝાટકોઃ

રાહ ભટકે નહિ અંધકારમાં ગગનદીપ મૂક્યો અટારીએ,
આગંતુક બની દ્વાર ખટકાવે તું તો દિવાળી જેવું લાગે.
-શીતલ ગઢવી ‘શગ’

શોભમનું બારમા ધોરણનું પહેલી ટેસ્ટનું પરિણામ આજે આવી ગયું હતું અને નવાઈજનક રીતે એમાં શોભમ માત્ર ને માત્ર બાવન ટકા ગુણ જ મેળવી શક્યો હતો. રીઝલ્ટકાર્ડ હાથમાં હતું અને શોભમને પોતાને પોતાની આંખો પર વિશ્વાસ નહતો થતો. એ ભણવામાં હોશિયાર હતો, પૂરેપૂરો ‘ડેડીકેટેડ’ ‘ફોકસ્ડ’ અને મહેનતુ છોકરો હતો. સ્માર્ટનેસમાં કોઇ કમી નહતી. અત્યાર સુધી સ્કુલમાં દરેક કક્ષામાં એક્ધારો નંબર વન પકડી રાખ્યો હતો. ૯૦ ટકાની નીચે ક્યારેય ગયો નહતો – તો આજે અચાનક આ શું થઈ ગયું ?
ઘરે જઈને સ્કુલબેગ સોફામાં ફેંકી અને બીજા સોફામાં પોતાની જાતને ફેંકી. ગળાની ટાઈની ગાંઠ ઢીલી કરતો હતો ને મમ્મીનો અવાજ કાનમાં પડ્યો,
‘શું થયું બેટા ? કેમ આટલો થાકેલો ને નિરાશ દેખાય છે ? બહુ ભૂખ લાગી છે કે ? ચાલ થાળી પીરસી દઉં.’
‘ના મમ્મી, રીસેસમાં સેન્ડવીચ અને કોફી પીધેલા તો ભૂખ તો એવી કંઇ ખાસ નથી પણ આજે મારું રીઝ્લ્ટ હતું અને એ બહુ જ ઓછું આવ્યું છે.’
હકીકતથી સહેજ પણ ડર્યા વિના પૂરેપૂરી પ્રામાણિકતાથી શોભમે મમ્મીને કહ્યું.
શોભમની મમ્મી ઋત્વી પણ બે મિનીટ થંભી ગઈ અને વળતી પળે પોતાની જાત પર કાબૂ મેળવીને શોભમના વાળમાં હાથ ફેરવતી બોલી,
‘અરે પણ આ તો પહેલી ટેસ્ટ છે, થાય આવું બધું. ઘણાં વિધ્યાર્થીઓ સાથે આવું થાય જ છે. એમાં આમ નાસીપાસ નહીં થવાનું. શું આવ્યું પરિણામ, બોલ.’
‘બાવન ટકા.’
‘ઓહ…’ વાત બહુ નાજુક હતી એની ગંભીરતા ઋત્વી પૂરેપૂરી સમજતી હતી એટલે આગળ બોલતાં પહેલાં પોતાની જાતને પૂરેપૂરી સંભાળી લીધી.
‘આવું થાય તો નહીં. પણ થયું છે એ હકીકત છે દીકરા. દરેક વાતની પાછળ કોઇક કારણ તો હોય જ ને ! તને શું લાગે છે ? તારા પેપર્સ કેવા ગયેલાં.?’
‘મમ્મી સાચું કહું ને તો મહેનત તો દર વખત જેટલી જ હતી પણ ખબર નહીં પેપર્સ જોઇએ એવા સંતોષકારક નહતા ગયાં. રાતના બે-ત્રણ વાગ્યાં સુધી બેસીને બધો કોર્સ સંપૂર્ણ કંપ્લીટ કરેલો તો પણ પેપર્સ લખતી વખતે જોઇએ એટલું યાદ નહતું આવતું. મગજ થાકી જતું હોય એવું ફીલ થતું હતું.’
‘હમ્મ..તું તો દર વર્ષે રાતના વાંચીને ભણે છે તો આ વખતે જ કેમ આવું થયું? મને કંઈ સમજાતું નથી. કદાચ તારા ઉજાગરાની દિશા ખોટી તો નહતી ને ?’
અને શોભમના મગજમાં લાઈટ થઈ.રાતના લેપટોપ પર પાવરપોઈટ્સ અને ઇબુક્સ વાંચતા વાંચતા વચ્ચે આવતી જાહેરખબરોથી લલચાઈને એ નેટ પર અમુક એવી સાઈટ્સ પર જઈ ચડતો હતો જે એનું ફોકસ ભણવામાંથી હટાવી દેતી હતી અને એના કલાકોના કલાકો એમાં બગડતાં હતાં. ઉંમર નાજુક હતી એટલે આવી લાલચ થવી સ્વાભાવિક હતી. ઋત્વી અને એ મા દીકરો જ નહીં પણ પાકા દોસ્તારો હતાં. એણે પુત્ર તરીકેની મર્યાદા જાળવીને પૂરેપૂરી હકીકત એની મમ્મીને જણાવી દીધી. એને મમ્મીની સમજ અને લાગણી પર પૂર્ણ વિસ્વાસ હતો એટલે એણે એ પણ કબૂલ્યું કે,
‘મમ્મા, આ બધી સાઈટ્સ પર સમય વેડફવાની હવે જાણે કે ટેવ પડી ગઈ હોય એમ લાગે છે. હું હવે એ બધું સંપૂર્ણપણે છોડી દઈશ. ચિંતા ના કરો.’
અને ઋત્વીએ તરત જ શોભમને અટકાવ્યો,
‘દીકરા, મુખ્ય વાત એ છે કે તને તારી કમજોરીની, ટેવની ખબર પડી. હવે કોઇ પણ ટેવ અચાનક છોડી દઈએ તો એનું આકર્ષણ વધારે ઉથલો મારે અને એ તમને તમારું રુટીન કામ પણ સખેથી ના કરવા દે. કોઇ પણ ટેવ ત્યારે જ પડે જ્યારે એનાથી તમને મજા આવતી હોય. અમુક ટેવ બિનહાનિકારક હોય છે એટલે એની ચિંતા નહી પણ અમુક ટેવ તમારી લાઈફ, કારકીર્દીને જોખમી હોય છે એનાથી સમજણપૂર્વક પીછો છોડાવવાનો હોય. તારા કેસમાં તારી ટેવની ખબર પડી ગઈ એ સૌથી મહત્વનું કામ થઈ ગયું. હવે તું એના સ્ટાર્ટીંગ પોઈંટ શોધ. કયા સમય અને કઈ હાલતમાં એની જરુરત ઉદભવે છે એનું નિરીક્ષણ કર. એ ટેવની જરુરત જ્યારે ઉભી થાય ત્યારે જ તું એ જગ્યાએથી, સ્થળેથી અલગ થઈ જા અને મગજને બીજે ડાયવર્ટ કરવાનો પ્રયત્ન કર.પણ આ બહુ જ સ્વાભાવિક રીતે થવું જોઇએ. જોરજબરદસ્તી તને એ ટેવોની વધુ નજીક લઈ જશે. એવા સમયે તારે તારા મગજમાં ખેંચી રાખેલી તારા ઉજ્જ્વળ ભવિષ્યની તસ્વીરોને આંખ સમક્ષ લાવવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઇએ. તારા અતિકિંમતી કલાકો બે ઘડીના આનંદની ટેવ પાછળ પાણીની જેમ વેડફાઈ રહ્યાં છે એ મગજને સમજાવું જોઇએ. તારા મગજને આ રીતે રીલેક્શ થવાની આદ્ત પડી ગઈ હશે એટલે એવા સમયે તારે તારા રીલેક્ષેશન માટે બીજો રસ્તો શોધવાનો રહેશે. જેમ કે એ સમયે કોઇ મિત્રને ફોન કર, કાં તો થોડી વાર ગમતું મ્યુઝિક સાંભળ, ગ્રીન ટી બનાવી લે કાં તો બાઈક લઈને ઘરની બહાર ઠંડી હવામાં એક આંટો મારી આવ, ડીપ બ્રીથીંગ કર, એકસરસાઈઝ કર, ના જ બને તો બીજો એક રસ્તો કે બપોરે સૂવાની આદત છોડીને રાતના બદલે બપોરના સમયે ભણવાનું રાખ. બપોરે ઘરમાં ચહલપહલ પણ હોય છે એવા સમયે તારું મગજ આવી કોઇ જ વાત માટે વિચારી જ નહીં શકે. પણ સો વાતની એક વાત – કોઇ પણ ટેવ એક ઝાટકે અને જોરજબરદસ્તીથી છોડવી એ મૂર્ખામીભર્યું અને મહાજોખમી કાર્ય છે. એ ટેવને છોડવા માટેનો એક જ સીધો રસ્તો કે એમાંથી મળતી મજા તમને તમારી હેલ્થને તંદુરસ્ત રાખી શકે એવી કોઇ સારી ટેવમાંથી મેળવવી.બાકી દરેક માણસની નબળાઈઓ હોય જ છે બેટા એટલે તારે કોઇ જ શરમાવાનું કારણ નથી. મને તો તારી ટ્રાન્સપરન્સી પર ખૂબ જ માન છે. એથી પણ વધુ ગૌરવ મારી જાત પર થાય છે કે હું તારી સાથે એવી રીતે વર્તી શકી છું કે તું મારામાં. મારી સમજણમાં આટલો વિશ્વાસ મૂકીને આવી નાજુક વાત મને કહીને શેર કરી શકે છે. આઈ લવ યુ માય સન.’
અને ઋત્વીએ શોભમના કપાળ પર એક ચુંબન ચોડી દીધું.

મમ્મી સાથેની વાતચીત પછી શોભમનું મન ખૂબ જ હલ્કુ થઈ ગયું હતું. હલ્કા મગજમાં એને એની મનગમતી રમત ફૂટબોલ અને ક્રિકેટ દેખાઈ. એણે બપોરે બપોરે ભણવાનું ચાલુ કરીને રાતના મિત્રો સાથે આ બધી ગેમ્સ રમવાનું ચાલુ કરી દીધું- જરુરિયાતનો પોઈંટ ડાયવર્ટ થતો ગયો અને મિત્રો સાથે રમવામાં તન -મનને પૂરતો સંતોષ મળવા લાગ્યો. જીવનમાં ‘મજા’નામનું પરિબળ ઓર મજબૂત બનતું ચાલ્યું. એની જરુરિયાતનો સ્ટાર્ટીંગ પોઈંટ જ ફીનીશ થઈ ગયો, અને ધીમે ધીમે એ પોતાની આદ્ત પર સંપૂર્ણપણે કાબૂ મેળવી શક્યો. આ બધાથી એનામાં તાજ્ગી વધતી ગઈ, પરિણામે ઓછી મહેનતે વધુ ફોકસ કરી શક્વા લાગ્યો અને ધીમે ધીમે મહેનત કરતાં કરતાં બોર્ડની પરીક્ષામાં એ પોતાના મનવાંછિત પરિણામને મેળવીને જ રહ્યો.
મમ્મી પરના પ્રેમનો રંગ વધુ ગાઢો બની ગયો.

અનબીટેબલઃ જીવનમાં કોઇ ‘મજા’ સ્વાસ્થ્ય કે સમાજને હાનિકારક બની જતી હોય તો તરત જ ચેતી જઈને એના સ્ટાર્ટીંગ પોઈંટને સમજી, ડાયવર્ટ કરીને બીજો તંદુરસ્ત રસ્તો શોધવાનો પરિશ્રમ કરવો જોઇએ.

સ્નેહા પટેલ.

maanas to y malva jevo.


માણસ તો યે મળવા જેવો !

લાખ ભલે ને હોય કુટેવો,
માણસ તોયે મળવા જેવો.
-મકરંદ મૂસળે.

કાચો ઉબડખાબડ રસ્તો. એની બે ય બાજુ જંગલી વેલ -ઝાડવા -ફૂલોની વાડ અને એની અંદર શોભતું લીલુંછમ ખેતર. જાણીતાં અને અજાણ્યાં અનેક પક્ષીનાં અવાજોથી ભર્યુ ભર્યું વાતાવરણ. ચોમાસાની ઋતુ હોવાથી આજુબાજુની એકે એક વસ્તુમાં પ્રાણ રેડાઈ ગયા હોય એવું લાગતું હતું. બીજા ખેતરના શેઢા પર લઈ જતી પગદંડીની બે ય બાજુ ભીની ભીની નીક હતી જેમાં વહેતું નીર ધીમા ખળખળ રવ સાથે વહી રહ્યું હતું. થોડે આગળ જતાં પાકી સડક આવતી હતી જેના ઉપર થઈને મોટા વડનું ઝાડ આવતું જેની વડવાઈઓની પાછળ નજર જતાં એક રુપકડું મંદિર, એની ઉપર લહેરાઈ રહેલી ધજાનું મનોરમ્ય દ્ર્શ્ય નજરે પડતું હતું.

એક તરફ કોતરો અને બીજી તરફ ખેતરો. રસ્તા ઉપર થોડો ઢાળ ચડી મંદિર સુધી પહોંચીને ગાર્ગીએ થોડો પોરો ખાધો અને મંદિરના ઓટલા પર બેઠી. એ આવી એ રસ્તા પર નજર જતાં એને ખ્યાલ આવ્યો કે એ જ્યાંથી આવી એ રસ્તો કમાનાકારના મનમોહક શેઈપમાં ઢળેલો હતો.મંદિરની જમણીબાજુ એક સુંદર બગીચો હતો જો કે એની સારસંભાળ નહીવત લેવાતી હોય એવું લાગ્યું. દૂર દૂર નજર ગઈ ત્યાં સુધી ઝાંખા વૃક્ષોથી શોભતી ક્ષિત્તિજરેખા નજરે પડી. મંદિરની બીજી બાજુ એક કૂવો..કૂવા સુધી પહોંચવા માટે થોડાં પગથિયા ઉતરવા પડે એમ હતાં.એની બાજુમાં એક બોરડીનું વૃક્ષ અને ગાર્ગીની મહીં એનું બચપણ હિલ્લોળા લેવા લાગ્યું. અચાનક જ એણે યતીનનો હાથ પકડી લીધો અને બોલી,
‘જતીન, ચાલને પેલી બોરડીના ઝાડ સુધી જઈએ.’
‘શું યાર તું પણ..સાવ બચકાની વાતો ના કર. મારો સહેજ પણ મૂડ નથી એ તું જાણે છે.’
‘યતીન, બે મહિનાથી તારો મૂડ સારો નથી એટલે જ આજે હું તને આવી સરસ મજાની જગ્યા પર લઇ આવી છું. કોલેજમાં હતી ત્યારે અમે મિત્રવર્તુળ અહીં ઘણી વાર આવતાં અને ઘણી ધમાલ મસ્તી કરતાં. આ મારી સૌથી મનપસંદ જગ્યા છે. આ બધા ખેતરોના માલિક અમારી ટોળકીને સારી રીતે જાણતાં..કોઇના ખેતરના ફળ તોડીને અમે નહીં ખાધા હોય એવું નહીં બન્યું હોય. તું જરા તારામાંથી બહાર નીકળીને આ સુંદર વાતાવરણમાં જોડાવાનો પ્રયત્ન તો કર ડીઅર.’
‘બોલવું બહુ સરળ હોય છે પણ જે ખુદ એ સ્થિતીમાં ફસાયેલું હોય છે એને જ એ સમય, વેદનાનો ખ્યાલ હોય છે. આ બધી બોલવાની વાતો છે તું મારી જગ્યાએ હોત તો તું પણ અત્યારે મારા ઘનચક્કર બોસને મનોમન ગાળો જ આપતી હોત. એમાં આપણા દેશના કાયદા કાનૂન – ઉફ્ફ, માનવી ઉંચો જ ક્યાંથી આવે આ બધી ઝંઝાળોમાં? ‘
‘ઓહ, તને કંઇ પણ કહેવું બેકાર છે. એક વાત કહું – સાંભળવાનો મૂડ હોય તો જ.’
‘હા, બોલ.’
‘અમે નાના હતાં ત્યારે એક દિવસ અમે આ જગ્યાએ પીકનીક પર આવેલાં હતાં. એ વખતે અમારી પરીક્ષાનું રીઝલ્ટ આવવાની તૈયારીમાં હતું અને બધાના મગજમાં થોડું ટેંશન હતું. અમે પણ તારી જેમ એના વિચારોમાં જ રમ રહેતાં હતાં ત્યારે અમારા મેથ્સના સરે અમને અમારા એક દુશ્મન અને એક મિત્રની સાથે આ જ જગ્યાએ ભેટો કરાવ્યો હતો, અને સમજાવેલું કે,’ આ બે ય ભૂત એવા છે કે એ તમારો સાથ ક્યારેય નહીં છોડે. તમે જેને વધુ ધ્યાનથી રાખશો, જેને વધુ પ્રેમ કરશો એ કાયમ તમારી સાથે રહેશે એ મારો સ્વાનુભવ છે અને તને ખબર છે યતીન ? નવાઈજનક રીતે એ વાત હજી પણ સાચી પડે છે.’
‘મને કંઈક સમજાય એવી સરખી ભાષામાં વાત કરને બકા..’
‘ઓકે, ચાલ આજે હું તને બે માણસની ઓળખાણ કરાવું છું જે કાયમ તારી સાથે જ રહેશે.’
આટલુંં બોલીને ગાર્ગી યતીનનો હાથ પકડીને કુવાના કાંઠે લઈ ગઈ. ચોમાસાની ઋતુ હોવાથી કુવામાં પાણી સ્વચ્છ અને છલોછલ હતું.
‘આ જો.’
અને ગાર્ગીએ યતીનને કુવાના પાણીમાં જોવા કહ્યું.
‘શું પાગલ જેવી વાત કરે છે ગાર્ગી, આ તો મારો પોતાનો ચહેરો છે.’
‘તો એ જ તો હું કહું છું. આ જ તારો સાચો મિત્ર અને આ જ તારો સૌથી મોટો દુશ્મન. તારા ઘનચક્કર બોસ સામે ફાઈટ આપવી હોય તો આ મિત્ર જ તારા કામમાં આવશે અને એમની સામે હારવું જ નક્કી કરીને બેઠો હોય તો આ દુશ્મન જ તારી પીઠ પંપાળશે.’
અને યતીન અવાચક થઈને ગાર્ગીને જોઈ રહ્યો.
‘તારી તરક્કી, તારી ઉન્નતિમાં ફકત અને ફકત એક જ વ્યક્તિ બાધારુપ બની શકે છે અને એ છે માત્ર અને માત્ર તું યતીન.બીજાઓમાં તારી નિષ્ફળતાઓનું કારણ શોધવા કરતાં તું તારી જાતને બદલવાનું ચાલુ કર. દુનિયા બદલાશે તો હું આગળ વધી શકીશ એવી રાહ જોઇને બેસી રહીશ તો પતી ગયું. તારી પ્રગતિ માટે તારા બોસે બદલાવાની જરુર નથી કે નથી દેશના કાયદા કાનૂને બદલાવાની જરુર. જ્યારે તું નક્કી કરી લઈશ કે બદલાવાની શરુઆત તું જ કરીશ ત્યારથી તું જોજે…તારી આજુબાજુની દુનિયા પણ ધીમે ધીમે બદલાવાની ચાલુ થઈ જશે, દેશ – કાનૂન – શહેર – બોસ કો જ તારું કશું નહીં બગાડી શકે. પણ એ માટે તારામાં ના ‘તું’ પર તારે પૂર્ણ વિશ્વાસ રાખીને એને મિત્ર બનાવવો જ પડશે, જો એ તારો દુશ્મન બની ગયો તો તું ક્યાંય પણ જા – આગળ નહીં જ આવી શકે.’
‘હા ગાર્ગી, તું સાચું કહે છે. મારી માન્યતાઓ, પૂર્વગ્રહો બધું ઓગાળવું જ પડશે અને એક નવેસરથી શરુઆત કરવી પડશે મારે. કુવામાંના પાણીમાં તરવરતા પોતાના પ્રતિબીંબ પર નજર નાંખીને એક આછા હાસ્ય સાથે યતીન બોલ્યો,
‘શું દોસ્ત, મારો સાથ આપીશ ને ?’
વાતાવરણમાં શીતળ પવનની લહેરખી ઉઠી અને કુવાનું સ્થિર પાણી હાલી ઉઠ્યું એ સાથે યતીનનું પ્રતિબીંબ પણ હાલ્યું. જાણે યતીનને વિશ્વાસ આપતું હોય,’હા મિત્ર હું કાયમ તારી સાથે જ છું. તું નિસ્ચીતપણે આગળ વધ.’

અનબીટેબલ ઃ મૂલ્યની કદર કરશો તો મૂલ્યવાન બનશો.

સ્નેહા પટેલ.

maro sakha maro antratmaa


મારો સખા મારો અંતરાત્માઃ

ઊંચે અનંત આભ, હવા પણ અસલ હતી
ફસકી ધજાની જાત, ફરકવાનું રહી ગયું!
સુરેન્દ્ર કડિયા.

સવારના સાત વાગ્યાંનો સમય હતો.એક દિવસની પીકનીક ચાર મિત્રો ગાડીમાં નીકળ્યાં હતાં.મનસ્વીએ ચાલુ ગાડીમાંથી બહાર ડોકું કાઢીને ઠંડી હવાની લહેરખીને પોતાના મનોપ્રદેશ પર ઝીલવાનો પ્રયાસ કર્યો , આંખો અનાયાસે બંધ થઈ ગઈ. બંધ આંખે અનુભૂતિ વધારે તેજ બની જાય છે. મન્સ્વીને પણ એવો જ અનુભવ થયો. ખુલ્લાં રુખા કેશ હવામાં ફરફરતાં હતાં. આંખની લાંબી કાળી પાંપણ સુધ્ધાં હવાની ઠંડી ઠંડી લહેરખીમાં ફરફર કરતી હતી. એના કોમળ ગોરા કપોળ આછી રતાશ પકડી રહ્યાં હતાં. એની બાજુમાં કારની ડ્રાઈવિંગ સીટ પર બેઠેલો વૈભવ, એનો પતિ એને ડ્રાઈવિંગના સમયમાંથી થોડી પળૉ ચોરીને એને ચૂપચાપ નિહાળી લેતો હતો. વૈભવ – બોલે કશું નહીં પણ મનસ્વીના આવા શાંત સૌમ્ય રુપનો એ દિવાનો હતો. મનસ્વીનો સાથ કાયમ એને એક અદભુત પોઝિટીવ ઊર્જાથી ભર્યો ભર્યો કરી દેતો. ગાડીમાં પાછળની સીટ પર બેઠેલ મિત્ર – કપલ કૃપા અને ધૈર્ય એમની આ મસ્તી ચૂપચાપ જોતું હતું અને હરખાતું હતું. કૃપાની નજર પણ અચાનક ધૈર્ય તરફ જતાં એ પણ એને નિહાળી રહેલો જણાયું અને એ અચાનક હસી પડી. શાંત વાતાવરણમાં કાંકરીચાળો થઈ ગયો અને બધો નજરનો ખેલ ખલાસ થઈ ગયો.
‘મિત્રો, ત્યાં એક મંદિર છે. બહુ જૂનું છે અને એનું સત બહુ છે. વધારે ડીટેઇલ્સ નથી ખબર પણ મંદિરનું રમ્ય વાતાવરણ મૂડ ફ્રેશ કરશે. શું કહો છો બધાં ?’
શાંત રમ્ય વાતાવરણ, ચોતરફ હરિયાળી અને મંદ મંદ વહેતો પવન- એમાં નજીકમાં કોઇ ઝરણું વહેતું હશે એનો ધીમો ધીમો ખળખળ અવાજ. મંદિર ના હોત તો પણ અહીં બે પળ રોકાઈ જવાને મન લલચાઈ જાય એમ હતું. જોકે મનસ્વી થોડી અચકચાઈ અને એનું ડોકું નકારમાં એક વાર ધૂણી ગયું પણ ઉત્સાહથી છલકાતી જુવાનીમાં એ ધીમો નકાર કોઇના કાન – આંખ લગી પહોંચ્યો જ નહીં. બધા ગાડીમાંથી ઉતરી જ ગયા. છેવટે મનસ્વીને પણ ઉતરવું જ પડ્યું.
આરસના પથ્થરોથી બનેલ પગથિયાં, એની આજુ બાજુમાં હાથી અને સિંહની લાલ પથ્થરમાંથી કંડારેલી મૂર્તિઓ, મંદિરના શિખર પર ફરફરતી પદ્યધજા, કળશ અને મંદિરમાંથી પડઘાતો ઘંટારવ ! અદ્બભુત અને અલૌલિક વાતાવરણ હતું. હાથ મોઢું ધોઇ ફ્રેશ થઈ, વાળ – કપડાં સરખા કરીને બધાએ બોટલમાંથી પાણી પીધું અને મંદિરમાં જવા પગ ઉપાડ્યો. મનસ્વી થોડી અચકાઈ. ‘હું નથી આવતી, તમે લોકો જઈ આવો.’ કહીને ગાડીમાં જઈને પાછી બેસી ગઈ. બધા બે મિનીટ તો એના આ વર્તન થી ડઘાઈ ગયાં.
જોકે વૈભવને આછો પાતળો અંદાજ આવી ગયેલો એટલે એ ચૂપ રહ્યો પણ કૃપાથી ના રહેવાયું અને ગાડીમાં બેઠેલી મનસ્વી પાસે જઈને બોલી,
‘મનુ, આ શું ? આટલું સરસ વાતાવરણ અને તું ગાડીમાં જ ગોંધાઈને બેસી રહીશ ? આવું ના ચાલે, કંઈ આમ બેસી રહેવા થોડા નીકળ્યા છીએ. ચાલ.’ અને એને હાથ ખેંચ્યો.
‘ના કૃપા, હું મંદિરમાં નહીં આવી શકું. તમતમારે જઈ આવો.’
‘અરે પણ પ્રોબ્લેમ શું છે ડીઅર ?’
‘કંઈ ખાસ નહીં – પીરીઅડસ.’
‘ઓહોહો..તું પણ છે ને સાવ મણીબેન છે. આજના જમાનામાં આવા બધા તાયફા…છોડ હવે આ બધું જૂનવાણીપણું ને ચાલ. મારે પણ આજે ત્રીજો દિવસ ચાલે છે પણ મને એની કોઇ ફિકર નથી. હું તો મસ્તીથી જઈશ. આવા આભડછેટવેડાં શીદને ?’
‘પણ તું તારે જા ને. મને તારા જવા સામે કોઇ વિરોધ નથી. હું તો મારે શું કરવું ને ના કરવું એની વાત કરું છું. આજકાલ બધા મોર્ડન – મોર્ડનના નામે જે ‘માસિકમાં હોવ તો પણ મંદિરે જાવ’ જેવી વાતો કરે છે અને એની સામે એક ચોક્કસ પ્રકારનો વર્ગ છે જે એનો તીવ્ર વિરોધ કરે છે. હું એ બધામાં આવતી જ નથી. મારા માટે દર્શન કરવા એ શારિરીક કરતાં માનસિક સ્થિતી વધારે છે. મારે એના માટે આવા ચોક્કસ પ્રકારના મંદિરોની પણ જરુર નથી પડતી. મનોમન હું આંખ બંધ કરીને પણ ભગવાનને મળી શકું છું. વળી હું એવા પ્રકારના વાતાવરણમાં ઉછરી છું કે જ્યાં આવા બધા બંધનો હતાં જ નહીં. અમને કદી કોઇ રોક ટોક કે ખૂણૉ પાળવાનું જેવી વાતો શીખવાડાઈ જ નથી. પણ હું આ મંદિરની મનોમન એક આમન્યા રાખું છું. મને મનથી જ આવી અવસ્થામાં મંદિરમાં જવાની ઇચ્છા નથી થતી. વળી જે અંદર બિરાજમાન છે એ તો મારા હ્રદયસિંહાસનમાં ય હાજરાહજૂર છે જ. હું કોઇ ચોક્કસ પ્રકારના ટોળાઓમાં જોડાઈને મારા મનની વાતને વણસાંભળી કરવા નથી ઇચ્છતી. આપણે કોઇને કહીએ નહીં તો લોકોને શારિરીક સ્થિતીની કોઇને સમજ પણ નથી પડવાની. હા , હલ્કી વરણના સમાજમાં જે આભડછેટના નામે અતિરેક થાય છે એની હું તદ્દન વિરોધી છું. બાકી તું જ કહે કે આપણા જેવાંને આ દિવસોથી શું ફર્ક પડે છે ? આપણે આપણી મરજીના માલિક! આજકાલ ઠેર ઠેર લોકો આ વાતને વિવાદ બનાવીને હો-હા કરતા ફરતાં હોય છે એવા ટોળાઓમાં હું ક્યારેય નથી જોડાતી. મારી પોતાની બુધ્ધિ અને પરિસ્થિતી જોઇને મારું જીવન હું મારી રીતે જ જીવું છું. મારો સખા મારો અંતરાત્મા. એને જે કામ કરતાં મજા આવતી હોય એ કામ હું આરામથી કરી નાંખુ છું પણ આ મૂર્તિદર્શનમાં મારું મન કચવાય છે. સમાજ ગયો તેલ પીવા પણ મારું મન એ મારો ભગવાન. લોકોને બતાવી દેવા હું કોઇ કામ ક્યારેય નથી કરતી. કોઇનાથી આકર્ષાઈ જવું કે કોઇને આપણાંથી આંજી કાઢવા જેવી અર્થહીન પ્રવ્રુતિઓથી હું કાયમ દૂર રહું છું. આ મેં તને મારા મનની વાત કહી.બાકી હું મારા વિચારો ક્યારેય કોઇ પર થોપતી નથી. લોકોએ શું કરવું ને શું નહીં એ તદ્દન એમની પોતાની સ્થિતી અને સમજને અનુસાર જ હોય ને હોવું જ જોઇએ. બાકી ‘લાંબા સાથે ટૂંકો જાય’ જેવી હાલત થઈ જાય.’
‘હમ્મ…હું તને બરાબર ઓળખું છું મનસ્વી અને તારી એકે એક વાત હું સમજી પણ શકું છું. તારી ઇચ્છાને હું આદર પણ કરું છું ડીઅર. કાયમ આવીને આવી સરળ અને સુકોમળ જ રહેજે.તારા સાથ સુધ્ધાંથી અમને લોકોને એક આધ્યાત્મિક વાતાવરણ જેવી ફીલીંગ આવે છે. ચાલ હું દર્શન કરી આવું- કારણ મેં તો કદી આ વિષય પર તારી રીતે વિચાર્યુ જ નથી. સમાજનો આ સ્ત્રી વિરુધ્ધનો નિયમ છે અને મારે એનો વિરોધ કરવાનો છે એ જ વિચારથી આ પગલું ભરતી આવી છું તો એક વાર ઓર સહી.’
અને મનસ્વીને ટાઈટ હગ અને ગાલ પર કીસ કરીને ધ્રુવીએ મંદિર તરફ ડગ માંડ્યાં.
અનબીટેબલઃ માણસ મુખ્યત્વે મનથી આધ્યાત્મિક જોઇએ, તન તો માધ્યમ માત્ર.
-સ્નેહા પટેલ

sapnan ni duniya


સપનાંની દુનિયાઃ

રહ્સ્યો જીં્દગીના આટલાં છે,
કથા એની નથી લખવી હવે !
-રમેશ ભટ્ટ ‘રશ્મિ’.

દર્શના આજે બહુ જ ઉત્સાહમાં હતી. આજે એ વેબડિઝાઈનરને મળવા જવાની હતી. વર્ષોથી એણે એક સપનું જોયેલું હતું – પોતાના ‘બુટીક’ની વેબસાઈટ ખોલવાનું અને એના થકી ઓર્ડર મેળવવાનું.
છેલ્લાં દસ વર્ષથી અમદાવાદમાં અંકુર ચાર રસ્તા પાસે એની પોતાની એક શોપ હતી. એમાં એ જાતે ડિઝાઈન કરી કરીને લેડીઝ ડ્રેસીસ, બ્લાઉઝ વેચતી હતી અને એક્સ્પોર્ટ પણ કરતી હતી. થોડા ઘણા સમયથી એ પોતાના હરીફોને ઓનલાઈન બિઝનેસ કરતાં જોઇ રહી હતી અને એના અમુક ક્સ્ટમર પણ એને વેબસાઈટ્ર દ્વારા બિઝનેસ એક્સપાન્ડ કરવાની સલાહ આપતા હતાં. પોતે જેને લાયક છે એટલું મેળવી નથી શકતી એવો ભાવ લઈને જીવતી દર્શનાના મગજમાં વેબસાઈટનું સપનું ક્યારે પનપવા માંડ્યુ હતું એને ખબર જ નહતી. રોજે રોજ એની દુકાનમાં આવતા ફરફરીયામાં વેબસાઈટની એડવર્ટાઈઝ જોતી, આજુબાજુની દુકાનો પર પણ હવે ડબલ્યુ ડબલ્યુ.કોમ લાગવા માંડયા હતાં. અંદરની આગ ઓર ઘેરી થતી જતી હતી. એક દિવસ મનોમન વિચારીને એણે અમુક વેબડિઝાનર્સના કોન્ટેક્ટ્સ કર્યા અને એમાંથી એક સારો ને રીઝનેબલ લાગતા એને મળવાનો સમય નક્કી કરી લીધો.
આજે એનું સપનું એની દિશામાં એક કદમ ભરી રહ્યું હતું.
વેબડિઝાઈનરને મળીને એણે પોતાની રીકવાયરમેન્ટ્સ કહી અને ડિઝાઈનરે એને પોતાની બનાવેલી અમુક વેબસાઈટની ડિઝાઇન બતાવી. એમાંથી દર્શનાને એક ડિઝાઈન બહુ જ ગમી જતાં એણે પોતાની વેબસાઈટ એવા જ રંગરુપમાં બનાવવાની ઇચ્છા વ્યકત કરી. ડિઝાઇનરે કાગળ ઉપર દર્શનાની જરુરિયતના લિસ્ટ પર નજર નાંખી અને થોડી ગણત્રી કરીને પોતાની મહેનતના રુપિયા ૨૦,૦૦૦ કહ્યાં. આંકડો ધારણા કરતાં થોડો મોટો હતો, દર્શના કચવાઈ પણ નજર સામે તરત જ પોતાનું ડ્રીમ પૂરું થતું દ્ર્શ્યમાન થયું અને સાથે સાથે ડ્રીમ વિશે વાંચેલા – સાંભળેલા અનેકો ક્વોટ્સ ધમાચકડી મચાવવા લાગ્યાં. સાહસ વિના કોઇ સપનું પૂરું નથી થતું….સપના જુઓ છો તો એને પૂરાં કરવાની તાકાત પણ રાખો..સપના વિનાનું જીવન નક્કામું…વગેરે વગેરે..અને દર્શનાની આંખો પળભર બંધ થઈ ગઈ. મગજની નસોમાં સપનાનો નશો તરવરવા લાગ્યો, લોહી ધમધમવા લાગ્યુ અને એણે દિલ મક્કમ કરીને ‘હા’ પાડી દીધી.
લગભગ પંદરે’ક દિવસમાં તો ડિઝાઈનરે સાઈટ રેડી કરીને દર્શનાને ફોન કર્યો.
‘મેમ, સાઈટ તો રેડી છે બસ તમે હવે ડોમેઇન રજીસ્ટર કરાવી લો અને સ્પેસ લઈ લો એટલે તમારી જગ્યામાં એ ટ્રાંસફર કરી ્દઉં.’
‘હે..એ…એ…એ વળી કઈ બલા..?’
‘અરે મેમ, તમને કંઇ ખબર જ નથી. ડોમેઇન નેમ તો મસ્ટ છે. વળી તમારી પોતાની સ્પેસ ના હોય તો સાઈટ ચલાવશો ક્યાં ? વળી તમારો ઉદ્દેશ ધંધાનો છે એટલે ઓનલાઈન મની ટ્રાંસેક્શન માટે તમારે પેમેન્ટ ગેટવે પણ જોઇશે જ ને. ‘
‘એ બધું મને ના સમજાય ભઈલા…તું તારે એ બધાના ખર્ચાનો આંક્ડો કહે ને.’
‘લગભગ વર્ષના આઠ નવ હજાર તો થાય જ.’
‘અરે…એ પણ દર વર્ષના હોય ? એટલે કે મારે દર વર્ષે રીન્યુ કરાવવું પડે ?’
‘હાસ્તો મેમ..તમને ના ખ્યાલ હોય તો હું મારા કોંન્ટેક્ર્ટસમાં છે એમની પાસેથી સરવર , ડોમેઇન લઈ લઉં છું.’
પોતાને આ લાઈનમાં સાંધાની ય સમજ નહતી પડતી એટલે કચવાતે મને દર્શનાએ વેબડેવલોપર પર વિશ્વાસ મૂક્યે જ છૂટકો હતો.
વાજ્તે ગાજતે બધું ૩૦,૦૦૦ સુધીમાં પત્યું.
દર્શના માટે આ રકમ બહુ મોટી હતી પણ કંઇ નહીં પોતાનું સપનું પૂરું થઈ રહ્યું હતું. ઉત્સાહથી એનું રોમેરોમ નર્તન કરતું હતું, બમણાં જોશથી એણે પોતાના ડ્રેસીસના ફોટા, ડિટેઇલ્સ બધું વેબસાઈટ પર અપલોડ કરવા માંડ્યું. ડેવલોપરે પણ ખાસી એવી હેલ્પ કરી. બધું સમૂસુતરું પાર પડતું હતું. એક દિવસ ઓસ્ટેલિયાથી એક ગ્રાહકનો ઓર્ડર આવ્યો અને દર્શનાના દ્સે કોઠે દીવા થઈ ગયાં.
‘અહા..આ.. આ જ દિવસની તો એ રાહ જોઇ રહી હતી. પોતાની ડિઝાઈનને ઇંટરનેશનલ માર્કેટ મળી રહ્યું હતું.’
આંખમાંથી સંતોષનું એક આંસુ સરી પડયું. એ પછી એ ઓર્ડરને પહોંચી વળવાની કસરત ચાલુ થઈ અને છેલ્લે પંદર દિવસ પછી એને ડિસ્પેચ કરીને દર્શના સોફ્ટ ડ્રીંકની બોટલ લઈને પીતા પીતા બધાનો હિસાબ કરતી હતી તો એની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. કમાણી કરતાં ખર્ચો ડબલ થઈ ગયો હતો. વળી વેબસાઈટનો ખર્ચો તો ચાલુ થઈ જ ગયો હતો. દર વર્ષે એ જફા તો ઉભી ને ઉભી જ. વળી ધાર્યા પ્રમાણે ઓર્ડર પણ નહતાં મળતા એટલે એણે અનેક સ્કીમો કાઢવી પડતી જેમાં નફો સહેજ પણ નહતો થતો. એમ છતાં પણ વેચાણ પછી પણ અનેક ગ્રાહકો કમ્પ્લેઈન કરતાં રીવ્યૂઝ લખતાં, માલ પાછો મોકલતાં.. એક શુભચિંતકે એને ડીઝીટલ માક્રેટીંગનો રસ્તોબતાવતા એણે એમાં પણ થોડું ગણું રોકાં કર્યુ પણ પરિણામ માઈનસ..માઈનસ ..માઈનસ.
વળી આ બધી ભાંજ્ગડમાં એ પોતાની દુકાન પણ વ્યવસ્થિત્ નહોતી સંભાળી શકતી. એના વર્ષો જૂના અમુક કસ્ટમર પણ ખોવા પડ્યાં હતાં. વર્ષના અંતે જ્યારે સ્પેસ, નેમ બધું રીન્યુ કરાવવાનું થયું ત્યારે દર્શનાએ કચકચાવીને મન મજબૂત કરી દીધું અને વેબસાઈટ્ર બંધ કરવાનો નિર્ણય લઈ લીધો.
મનોમન આખી ઘટનામાંથી પસાર થતા એને પોતાની અનેકો ભૂલો ખ્યાલ આવી હતી. સપનું પૂરું કરવું…પૂરું કરવું ની ધૂનમાં એ સપનાને પહોંચી વળવાની પોતાની તાકાત, એ માર્કેટ – ફિલ્ડનું ઘ્યાન સહેજ પણ નહ્તું એ તો ખ્યાલ જ ના રહ્યો. લોકોએ સલાહ આપી અને પોતે મૂર્ખાની જેમ માનીને હાલી નીકળી. આજે પોતે ઢ્ગલો સ્ટ્રેસ સાથે જ્યારે સાઈઠ થી સિત્તેર હજારના આંકડાને રડી રહી હતી ત્યારે એ વખતે એ સપના બતાવનારું કોઇ જ એના ખભે હાથ મૂકીને સાંત્વના આપવા હાજર નહતું.
હાર નહતી માની પણ હવે પછી બરાબર હોમવર્ક કરીને જ કોઇ કામ હાથમાં લેવું, સપના તો હજારો આવે પણ પ્રેકટીકલી એ કેટલાં શક્ય છે એ પૂરેપૂરી તપાસ કરીને જ આગળ વધવું અને મહેનત કરવી – એવો નિર્ણય કરીને ્દર્શનાએ પોતાની ઇઝીચેર પર પોતાનું માથું ટેકવીને આંખો બંધ કરી દીધી.

-સ્નેહા પટેલ.

Rashtraprem


રાષ્ટ્રપ્રેમઃ

 

ઘણી ઘટ્ટ ભીની હઠીલી એ સોડમ અને કૈંક સાકાર સાકાર થાતું,

નવી ચાક્ડે કોઈ માટી ચડે કે, તરત એક કાગળ તને હું લખું છું !

-સુરેન્દ્ર કડિયા.

 

સુલભા અને અવંતિકા ટ્રેનમાં રોજ સાથે મુસાફરી કરતાં હતાં. કલાકની આ સફરમાં બંને વચ્ચે ગાઢ સખીપણા થઈ ગયાં હતાં. સવારે છાપામાંથી કોઇ ટોપિક મગજમાં ચઢી ગયો હોય તો એ અને સાંજે બંને ઓફિસમાં કોઇ ઘટના બની હોય તો એની ચર્ચા કરતાં. બંનેનું ‘ઇંટેલીજન્ટ લેવલ’ સરખું હતું અને બે ય માનુનિઓ ખુલ્લા દિલની હતી એથી એકબીજાની વાતો સમજતી અને અપનાવતી પણ ખરી. આજે સુલભાના મગજમાં ‘રાષ્ટ્રીય ગાન’ વિશે કોર્ટે આપેલ ચુકાદાના સમાચાર રમતા હતાં ને એ ઉકળાટ સમય મળતાં જ અવંતિકા સામે નીકળી ગયો.

‘આ બાવન સેકંડનું રાષ્ટ્રગીત ગાવામાં, થિયેટરમાં ઉભા થવામાં પણ લોકોને શું જોર પડી જતું હશે? એમાં વળી સુપ્રીમ કોર્ટનો ફેંસલો..લોકો પોપકોર્ન, કોકમાંથી ક્યારેય ઉંચા જ નથી આવવાના.’

‘અરે કૂલ મેડમ, કૂલ. પોણી મિનીટના રાષ્ટ્ર્ગીતમાં ઉભા થવાથી આપણી દેશભક્તિ સાબિત નથી થઈ જતી.  સૌ ઘેટાંની માફક વર્ષોથી આંખો બંધ કરીને આ ગીત વખતે ઉભા થઈ જઇએ છીએ. મુખ્ય તકલીફ શું છે ખ્યાલ છે તને?’

‘શું?’

‘આજના જુવાનિયાઓને હકીકતે ખબર જ નથી કે રાષ્ટ્રભક્તિ એટલે શું ? રસ્તે કોઇ આંધળો માણસ ચાલતો જતો હોય તો એને ચાર રસ્તા ક્રોસ કરાવી આપવા તો બાજુમાં રહ્યા પણ ઝીબ્રા કોસિંગ પર એવા લોકોને ટકકર મારીને ભાગી જાય છે ને પાછુ વળીને પણ નથી જોતાં. જ્યાં ત્યાં પાનની પીચકારીઓ મારે છે, થૂંકે છે, પેશાબ કરે છે, ટ્રાફિકના નિયમોનું છડેચોક ઉલ્લંઘન કરે છે, દાણચોરી શબ્દ તો હવેના ગોટાળાઓ આગળ વામણો લાગે એવો થઈ ગયો છે.આ પ્રજા સાચી દેશભક્તિ એટલે શું એ જાણતી જ નથી. જો કે અમુક ટકા અપવાદ હોય છે એની ના નહી પણ અપવાદોની તાકાત અપવાદ જેટલી જ રહે છે. સ્વતંત્રતા આપણને જન્મથી જ મફતમાં મળી ગઈ છે એટલે આપણે એનો સાચો અર્થ કે મહત્વ જાણતાં જ નથી.’

‘તું કહે છે એ સાચું હોય તો વાત થોડી ગંભીર છે અવિ.’

‘હા ચોકકસ. શરમ ખાતર થિયેટરમાં પોણી મિનીટ ઉભા થઈ જનારા લોકો દેશભકત નથી બની જતા અને ના ઉભા થનારા પોતાની સ્વછંદતા બતાવે છે.  અજ્ઞાન તો  બે ય જણ ચોકક્સ છે જ, રાષ્ટ્રગીતના શબ્દોનો અર્થ જાણવાની તસ્દી જ કોઇ નથી લેતું. વળી દેશ માટે ખરી રીતે પ્રેમ કેવી રીતે બતાવી શકાય એની પણ લોકોને જાણ નથી. બધા એક કાળાધબ અંધારામાં જ જીવે છે. મોટાભાગના તો દેશે મને શું આપ્યું તો હું દેશ માટે મારો કિંમતી સમય કાઢું જેવી ટણીમાં જ જીવે છે. પેલી કહેવત છે ને કે, “બધાનું કામ એ કોઇનું નહીં”. કોઇ જ પોતાની જવાબદારી સમજવા કે ઉપાડવા તૈયાર નથી. જો કે ખરો વાંક જ સિસ્ટમનો છે. નાનપણથી જ એમણે અંગ્રેજી કે ગુજરાતી જે પણ માધ્યમ હોય એમાં રાષ્ટ્રભક્તિનો વિષય ફરજીયાતપણે  શીખવાડવો જોઇએ અને એમાં પસંદ કરાતા વિષયોને રાજકારણથી દૂર રાખીને ફકત દેશદાઝને ધ્યાનમાં રાખીને જ કામ થવું જોઇએ. એમાં આ બધી વાતો, નૈતિક ફરજો પર સમજાવવું જોઇએ. પણ આપણે ત્યાં તો શિક્ષણપ્રથા પણ ખાડે ગઈ છે. બધા ખીસા ભરવામાં પડ્યાં છે. અમુક અપવાદો છે એમના પર આશા છે. કોઇ તિખારો ચમકી જાય અને ક્યાંક આગ લાગી જાય, રોશની થઈ જાય ને એ આગ દાવાનળ બની જાય ત્યાં સુધીની રાહ જોવી રહી. આપણે આપણાંથી બનતા પ્રયત્નો કરવાના, માચીસની દિવાસળી હાથમાં લઈને ફરવાનું.’

‘આજે મને કશું સમજ નથી પડતી અવિ કે તને શું જવાબ આપું. હું પણ આંખો મીંચીને રાષ્ટ્રગાન વખતે ઉભા થઈ જવું એને મહાન દેશભકતિ માનતી હતી. બાકીના સમયમાં એ ભાવના સાવ મૃતપાય જ પડી રહેતી હતી, એટ્લે મને પણ કોઇ જ શબ્દ બોલવાનો હક નથી. પહેલાં મારે મારી સમજના દ્વાર ખોલીને બદલાવું પડશે પછી જ હું કોઇને કંઈક કહી, સમજાવી શકું એ લેવલે જઈ શકું.’

અને બે ય બહેનપણીઓ પોતપોતાના વિચારોની દુનિયામાં ખોવાઈ ગઈ.

અનબીટેબલઃ રાષ્ટ્રભક્તિ ગાવાની નહીં, જીવી બતાવવાની ભાવના છે.

સ્નેહા પટેલ.

Masikdharma


Fulchhab newspaper > 25th Oct, 2017 > Navrash ni pal column.

 

આજના જમાનમાં આધુનિકા, શહેરી સ્ત્રીઓ બાપડી , બિચારી નથી જ. સમય પસાર કરવા કે નામ બનાવી દેવાના ચક્કરોમાં આ મુદ્દા ને વિવાદાસ્પદ બનાવવા કરતા જ્યાં જરૂર છે એવી ગામડાની સ્ત્રીઓના ઉદ્ધાર માટે કોઈ નક્કર પગલાં લઈને પરિણામ લાવવું વધુ આવકાર્ય.

 

માસિકધર્મઃ

 

પગ પસારું છું હંમેશા હું મારી ચાદર મુજબ,

બોજ કંઈ મારી હયાતીનો આ દુનિયા પર નથી.

 

-ખલીલ ધનતેજવી.

 

‘હા યાર, એ દિવસોની તો વાત જ ના કર.’ અને વિવિધાનું સુંદર – નમણું મોઢું જમાના આખાના દુઃખથી ભરાઇ ગયું.

‘આપણને સ્ત્રીઓને જ આવી તકલીફો કેમ પણ ? મને તો ભગવાનનો આ ન્યાય જ નથી સમજાતો. દુનિયા આખીની તાકાત પુરુષોને આપી અને સહન કરવાનું બધું આપણા પક્ષે ! આ કેવું ગણિત ? ઇશ્વર પુરુષ જ ને આખરે ?’

‘ઇશ્વર પુરુષ કે સ્ત્રી એ તો મને નથી ખબર રુપા, પણ આ અન્યાય અને તાકાતવાળી તારી વાત સાથે હું સો ટકા સહેમત. માસિક – ફાસિકના આ ચકરડાંમાં આપણે સ્ત્રીઓ મહિનાના પાંચ દિવસ કેવી હેરાન પરેશાન થઈ જઇએ છીએ. એક તો શરીરમાંથી આટલું લોહી વહી જાય, શારીરિક માનસિક તકલીફો થાય અને માંદા તો ના જ કહેવાઇએ એટલે રોજિંદા કામમાંથી છુટ્ટી પણ ના મળે. એ પાંચ દિવસ તો એવું મન થાય છે ને કે હું ખાટલામાં પડી રહું અને કોઇ મારા બેડમાં જ મને ચા નાસ્તો ને જમવાનું આપી જાય.’

‘તે વિવિધા, તું બહુ હેરાન થાય છે માસિક વખતે ?’

‘ના આમ તો ખાસ નહીં. થોડા પગ ને પેડું ખેંચાય ને દુઃખે.  વળી બે દિવસમાં તો મોટાભાગે બંધ જ થઈ જાય. તો ય આ તો પાંચ દહાડા બોલવાની ટેવ પડી ગઈ છે તે જતી નથી.’ અને ફોનની આ બાજુ વિવિધા અને પેલી બાજુ રુપા બે ય ખડખડાટ હસી પડયાં.

‘જો કે મારે પણ એવું જ છે. એક નિયમિત પ્રક્રિયાથી વધુ ખાસ કંઇ નથી મારા માટે આ. વળી આજકાલ તો આપણને સપોર્ટ કરનારા લોકો પણ વધી ગયા છે. જમાનો આપણી તકલીફો સાંભળતો, વાંચતો અને સમજતો થયો છે એટલે થોડી હમદર્દીનો ડોઝ પણ મળી રહે છે એ નફામાં. બાર તેર વર્ષથી લઈને આજે મને જો ને સાડત્રીસ વર્ષ થવા આવ્યાં. એટલે આટલા વર્ષોની પ્રેકટીસ થઈ ગઈ છે. હવે કંઇ ટેન્શનવાળું ના લાગે. ભગવાનની ક્રુપા બીજું શું?’

‘મારા સાસુને તો શાંતિ થવા આવી છે. લગભગ સાઈઠીએ પહોંચ્યા છે, હમણાં હમણાંનું એમને છ છ મહિને એક વાર માસિક આવે છે. ઇર્ષ્યા થાય એમની મને’ અને વિવિધાના મોઢા પર એ ઝેરીલી ઇર્ષ્યાના ભાવ તરવા લાગ્યાં.

‘ઓહો..એમને હજી માસિક આવે છે ? નવાઈ કહેવાય. બાકી તો આજના જમાનામાં ચાલીસ પચાસે તો બહુ થઈ ગયા.’

‘અરે હા, આપણાં પેલા મહિલામંડળના સદગુણાબેન છે એમને પણ હજી માસિક આવે છે.એમને પણ લગભગ સતાવન અઠ્ઠાવન થવા આવ્યાં છે. જોકે આ માસિક ચાલુ છે એટલે એમના રુપરંગ આ ઉંમરે પણ જળવાઈ રહ્યાં છે યાર. આ માસિક ના હોત તો આપણી સ્ત્રીઓના રુપરંગ  કેવા ઝંખવાઈ જાય નહીં. શરીર અદોદળું થઈ જાય. હે રામ, હું તો ભગવાનને પ્રાર્થના કરીશ કે મારે પણ સાઇઠ પાંસઠ સુધી નિયમિત માસિક આવે.  પેલી કન્યાશાળામાં મારે આવતા અઠવાડીએ આ વિષય પર સ્પીચ આપવાની છે તો આમાંથી સારો એવો મસાલો ભેગો થઈ ગયો.’

અને  બે ય બાજુ ફરીથી હાસ્ય રેલાઇ ગયું.

આમ ને આમ માસિક્ચક્ર પર વાત કરતાં કરતાં વિવિધાએ ચા પણ પી લીધી હતી. લગભગ કલાક થવા આવ્યો, આઠ વાગવા આવ્યાં. હમણાં એનો પતિ સમીર ઓફિસેથી ઘરે આવી ચડશે, પણ એને કોઇ વાતની ફિકર નહતી. એ તો એમની વાતોના વડામાં મસ્ત હતી. વળી આજકાલ એને માસિકના દિવસો હતાં એટલે એને કોઇ પણ કામ બાબતે કોઇ કંઈ જ કહી શકે એમ નહતું. માસિકચક્ર એને દરેક બાબતમાં ‘ફેવર’ કરતું હતું. એને પણ સમય ખ્યાલ જ હતો પણ એ મનમાં જાણતી હતી કે એ હજી સુધી ઉભી નથી થઈ એટલે એના સાસુ ઉભા થશે જ અને કંઇક ને કંઇક રાંધી જ કાઢશે. એ બહાને ડોશીમા કંઇક તો હાથ પગ હલાવશે.

વિવિધાના સાસુ કલાકથી બે ય બહેનપણીઓનો બધો વાર્તાલાપ સાંભળી રહ્યાં હતાં. વળી વિવિધાનો તો આ દર મહિનાનો કાર્યક્રમ હતો. માસિકમાં હોય એટલે પલંગ પર લાંબા થઈને ટીવી જોયા કરવું અને બહેનપણીઓ સાથે ગપ્પાં મારવા. નારીશક્તિ કેમ વધારી શકાય એ વિશે ગહન ચર્ચાઓ કરવાની

એમને પણ લગભગ ચાર મહિના પછી આજે માસિક દેખાયું હતું. આ વખતે તો ખૂબ જ બ્લીડીંગ થતું હતું. ગાયનેક્ને બતાવતાં એમણે કહેલું કે જો આમ જ ચાલુ રહ્યું તો ગર્ભાશય કાઢી નાંખવું પડશે. એમના માટે માસિક એટલે ચર્ચા કરવાનો વિષય નહતો, એને એક પ્રાકૃતિક ઘટના સમજીને એની સાથે ચાલતા રહેવાનો અને પોતાની જવાબદારીઓ પૂર્ણ કરવાનો વિષય હતો. એમના વરને પણ એમણે ત્રણ ત્રણ તાવમાં કુટુંબના ભરણપોષણ માટે નોકરીએ જતાં જોયા હતાં અને એ પણ કોઇ જાતની લાચારી કે અહમ વિના. જવાબદારી હતી એ એમની. ઊભા થતાં પણ ચક્કર આવતા હતાં પણ ઉભા તો થવું જ પડશે. એ ઉભા નહીં થાય તો એમના દીકરાને આજે ફરીથી બહારથી ખાવાનું મંગાવીને ખાવું પડશે. આમ પણ એને ટ્રાવેલિંગ રહેતું હોવાથી ઘરનૂં ખાવાનું ખૂબ જ ઓછું નસીબ થતું. એમાં ય આવા ખાડા પાડવા એના કરતાં ધીમે ધીમે ભાખરી ને શાક તો બનાવી જ લેશે.  વાસ્તવિકતા અને ચર્ચાની જમીનનો ભેદ તેઓ બરાબર જાણતાં હતાં. જોકે વહુને આ ભેદ સમજાવવાનો કોઇ મતલબ નહતો. એ નારીવાદી, નારીશક્તિના નામે કાલે ઉઠીને એની સામે મોરચો કાઢે એમાંની હતી.  આ ઉંમરે એક તો શરીરમાં વિટામીન્સ, લોહીની કમી હતી. વળી હોર્મોંસ ‘ઇમબેલેંસ’ થવાના કારણે માનસિક રીતે પણ તેઓ બહુ જ હેરાન થતાં હતં પણ એ બધું બોલવાનો કોઇ મતલબ નહતો સરવાનો. આખરે હિંમત ભેગી કરીને ઉભા થઈને તેઓ રસોડામાં ગયા અને ભાખરીનો લોટ બાંધવા લાગ્યાં.

ફ્લેટની ગેલેરીમાં એક મહિનાનું છોકરું ઘરે રડતું મૂકીને આવેલી રાધા વાસણ ઘસી રહી હતી. એને માસિક વિશે ચર્ચા – બળવો કરવાનો , વિચારવાનો સહેજ પણ સમય નહતો. જીવવા માટે એને અને એના પતિને કામ કરવું અનિવાર્ય હતું. છોકરું રડે કે શરીર બગડે..યેન કેન પ્રકારેણ મહિનાના પંદર હજાર તો એમણે ભેગા કરવા  જ પડે નહીં તો ખોલીવાળો, અનાજ્વાળો, દૂધવાળો બધા વિફરી ઉઠે. માસિક ચાલુ હોય તો પણ મંદિરે જવું, આભડછેટથી દૂર રાખવી, પોતાની એક્સ્ટ્રા કાળજી લેવાવી જેવી વાતો સાથે એનો કોઇ લેવાદેવા નહતી ને એ સમજવા સમય વેડફવો પોસાય એમ પણ નહતો. એ બધામાં એના ઘરના ભૂખે મરી જાય, રસ્તા પર આવી જાય.

 

વિવિધાનો ફોન પતી ગયેલો પણ એણે એના સાસુને રસોડામાં જતા જોયા એને પોતાની જીત સમજીને ટીવીની ચેનલો ફેરવીને ઉત્સવ મનાવી રહી હતી.

 

અનબીટેબલઃ આ વખતે વાંચકો એમના વિચાર મને લખીને મોકલે આ વિષય પર. એ જ મારું આ વખતનું અનબીટેબલ!

ઇમેઇલ આઈડી તો છે જ, તો રાહ કોની જુઓ છો મિત્રો ? ખોલો લેપટોપ ને મોબાઈલ ને કરો ઇમેઇલ.

Dadh no dukhavo


Phoolchhab newspaper > Navrash ni pal column >11oct,2017.

દાઢનો દુઃખાવોઃ

 

શબ્દોમાં ક્યાં સમાય છે તારી ને મારી વાત ?

અર્થોમાં ક્યાં ચણાય છે તારી ને મારી વાત.

-રમેશ પારેખ.

 

કૃપા ટીવીની સામે બેઠી બેઠી ચેનલ બદલ બદલ કરી રહી હતી. મન ક્યાંય એક જગ્યાએ ચોંટતું નહતું. અંદરખાને એને થોડી નવાઈ પણ લાગતી હતી કે,’આજે એને શું થઈ ગયું હતું ? આ બધી જ ચેનલો પર અમુક તો એના ખૂબ જ ગમતા પ્રોગ્રામ આવી રહ્યાં હતાં જે ઘણી વખત એ એકલી એકલી જોઇને પણ ખૂબ જોર જોરથી હસતી હતી અને પોતાની જાતની કંપની જ એંજોય કરતી હતી, એ કાર્યક્રમ આજે એના દિલને કેમ અડકતાં પણ નહતાં ?’ મગજમાં ક્યાંક કોઇ મોટું બખડજંતર ચાલી રહેલું, કોઇ પ્રક્રિયા ખોટી થઈ રહી હતી. બાકી એ તો ખૂબ જ ખુશખુશાલ, મિલનસાર  વ્યક્તિ હતી. ‘કંટાળો’ એટલે શું વળી? આ શબ્દની એને લગભગ એલર્જી હતી. પણ આજે એ કંટાળાના અજગરે એને પોતાના ભરડામાં લીધી હતી અને એ એ નાગચૂડમાંથી છૂટવા ફાંફાં મારતી હતી.

આખરે ટીવી બંધ કરીને એ પદ્યાસન વાળીને આંખો બંધ કરી, બે હથેળી ગોઠણ પર મૂકી મુદ્રામાં આંગળી વાળીને શાંતિથી બેસી ગઈ. આ એનો છેલ્લો ઉપાય હતો આ ફેલ જાય તો..તો..  ને કૃપાએ નકારાત્મક વિચારોને ઝાટકો મારીને ખંખેરી લીધા.

કૃપા એક આધુનિક, સ્વતંત્ર – પોતાનો નાનો એવો બિઝનેસ કરનારી નારી.

શાંતિથી બેઠા બેઠા એ પોતાની સાચી સમસ્યા સમજ્વા પ્રયાસ કરતી હતી અને અચાનક જ એના મગજમાં ટ્યુબલાઈટ થઈ.

‘ઓહ..તો આ વાત છે.’

વાત જાણે એમ હતી કે કૃપાને છેલ્લાં છ મહિનાથી ડહાપણની દાઢ બહુ જ હેરાન કરતી હતી. એ દાંતના ડોકટર પાસે ્ગઈ તો એમણે એ દાઢને ઓપરેટ્ કરીને કાઢી નાંખવી પડશે એમ કહ્યું હતું અને આ ‘ઓપરેટ’ શબ્દથી કૃપાના મોતિયા મરી ગયા હતાં. એણે ઘરે આવીને પોતાના પતિ વરુણને આ વાત કહી અને સાથે એમ પણ કહ્યું કે,’આવતા મહિનામાં એકાદ દિવસ સેટ કરીને તું મારી સાથે દવાખાને આવજે, કારણકે એકલાં જવાની મારી હિંમત નથી.’

અને વરુણ આ વાત સાંભળીને હસી પડ્યો.

‘અરે મારી વ્હાલુડી, તું આટલી હિંમતવાળી છું ને આજે આવી વાતો કેમ કરે છે?’

‘ઇન શોર્ટ તું મારી સાથે નહીં આવે એમ જ ને?’

‘અરે, એવું ક્યાં કહ્યું છે ?’

ને વાત ત્યાંથી આડા પાટે ફંટાઈ ગઈ. દંપતિ સમજુ હતું એટલે  વાત ‘સેચ્યુરેશન પોઈંટ’ પર પહોંચે એ પહેલાં જ સચેત થઈને ચૂપ થઈ ગયાં.

એ પછી કૃપાને અનેક નાની નાની શારીરિક તકલીફ થતી તો પણ વરુણની યાદ આવતી અને વિચારતી કે,’એ કેમ મારી સાથે ના આવે? એ મને પ્રેમ જ નથી કરતો કે? એને મારી કોઇ દરકાર જ નથી ?’ અને એ પછી એની જાણ બહાર જ એના મનમાં એક પછી એક ગાંઠ બંધાતી ચાલી અને એ પોતાની દરેક શારીરિક તકલીફને અવગણવા લાગી હતી. વરુણ સાથે સમસ્યા વિશે વાત કરે અને વરુણ એના કામના ટેન્શનમાં એટલું બધું ધ્યાન ના આપે. હા એ હા કરી લે. આ વાતથી કૃપા વધુ અકળાતી.

‘જ્યાં સુધી વરૂણ મને ડોકટર પાસે લઈ જશે નહીં ત્યાં સુધી હું હવે ડોકટર પાસે જઈશ જ નહીં. જે થવું હોય એ થાય. જોઉં તો ખરી એ ક્યાં સુધી મારી તબિયત સામે આંખ આડા કાન કરે છે ?’

શારીરિક તકલીફો નાની નાની હોય ને ધ્યાન ન અપાતા વધતી ચાલી હતી અને વળી કૃપા’આ જે થાય છે એ બધાનું કારણ વરુણ જ છે’ વિચારી વિચારીને મનોમન વરુણ પર અકળાતી રહેતી. વાત  રહી વરુણની તો એને તો આ આખી રામાયણની કશી જ ખબર નહતી. આમ પણ કૃપા અત્યાર સુધી પોતાના દરેક કામ પોતાની રીતે સફળતાથી પૂરા કરી લેતી હતી એટલે એના મગજમાં આવી વાત ‘કલીક’ જ નહતી થતી.

આજકાલ કૃપાને દાઢ વધુ પડ્તી દુખતી હતી, વાંકી ઉગવાના કારણે એને ખોરાક ચાવતાં ચાવતાં એ દાંત જડબાની ચામડી સાથે ઘસાતો અને છોલાઈને ત્યાં ચાંદી પડી ગયેલી હતી. બોલવામાં પણ ઘણી વખત તકલીફ પડતી હતી. બીજી બાજુ થોડું ઘણું ચાવી ચાવીને કામ ચલાવતી કૃપાને દુકાળમાં અધિક માસની જેમ એ બીજી બાજુનો છેલ્લો દાંત ખોરાકમાં કાંકરો આવવાના કારણે અડધો તૂટી ગયો. ત્યાં પાણી પણ અડતું તો લબકારા મારતાં. ખરી તકલીફ થઈ ગઈ હતી – હવે?

ખાવાનું ખાવું કેવી રીતે ?

ટણી બહુ હતી, વરૂણને કશું કહેવું જ નથી, ભલે બધું સહન કરવું પડે. વરૂણને મોઢેથી બોલીને કહી શકાય એમ નહતું એથી હવે કૃપા છેલ્લાં અઠવાડિયાથી લીકવીડ ખોરાક પર વધુ મારો રાખતી. એને એમ કે એના ડાયેટના આ ફેરફારથી વરુણ ચમકશે અને કારણ પૂછશે. પણ ના…એવું કશું જ ના થયું. બફારામાં ઓર ઉકળાટ ભળ્યો !

બોલાતું નહતું અન સહેવાતું પણ નહતું.

અચાનક ડોરબેલ વાગ્યો અને કૃપાની વિચારધારા અટકી ગઈ. વરુણ જ હતો.

‘હાય ડાર્લિંગ, આજે ઘરે કંઇ ના રાંધીશ, ‘બાબલાં’નું નોનવેજ ખાવા જઈએ.’ સોફામાં લંબાવતા વરુણ બોલ્યો.

‘નોનવેજ !’

અને ક્રુપાના અવાજમાં ના ઇચ્છવા છતાં વ્યંગનો રંગ ભળી ગયો.

‘હા નોનવેજ. કેમ શું થયું? તને તો નોનવેજ બહુ ભાવે છે ને.’

‘હા પણ એ નોનવેજ ચાવ ચાવ કરવાનું હોય ને ?’

‘હા..હા..શું તું પણ. કેવી બાલિશ વાત કરે છે ? ચાવવાનું તો હોય જ ને.’

‘ને મારી બે ય બાજુની દાઢ મને ખૂબ જ હેરાન કરે છે. છેલ્લાં અઠવાડિયાથી હું લગભગ લીકવીડ ડાયેટ પર છું, એ વાતનો સાહેબને ખ્યાલ સુધ્ધાં છે ?’

‘ઓહ..એ તો મને એમ કે આજકાલ ગરમી વધુ છે તો એના કારણે તું લીકવીડ વધારે લે છે. આ દાઢનો દુઃખાવો છે એ વાત તો ખ્યાલ જ નથી. ડોકટર પાસે કેમ નથી ગઈ ?’

અને કૃપાની કમાન છટકી.

‘મેં તને પહેલાં પણ કહેલું કે તું નહીં આવે ત્યાં સુધી હું ડોકટર પાસે નહીં જ જઉં,મારે જાણવું છે કે તું મારી તબિયતની કેટલી ચિંતા કરે છે. તને સમય મળે તો ઠીક નહીં તો હું આમ ને આમ બોખી થઈ જઈશ. એની જાતે એક પછી એક દાંત પડશે એ તો.’

‘કૃપા, આ તું બોલે છે ? મારી મોર્ડન વાઈફ ?’

‘હા. મોર્ડન છું તો શું થયું ? મને મારો વર મારી ચિંતા કરે, ધ્યાન રાખે એ બહુ જ પસંદ છે.’

‘એવું ના કર. તું આટલી મજબૂત થઈને આવું કેમ વિચારે છે ? મારા ધ્યાનમાં જ આ વાત ના આવી કારણ કે તું તારા દરેક કામ તારી રીતે પૂરી સફળતાથી પતાવી જ લે છે. હું મારા મિત્રોને તારું ઉદાહરણ આપું છું કે મારે તારા રહેતાં ઘર, સમાજ કે છોકરાંઓ પ્રત્યે પણ ખાસ ધ્યાન આપવાનું ના રહેતું હોવાથી ધંધામાં પૂરતો સમય આપી શકું છું અને મારી એ મજબૂત પત્ની આવું વિચારે ? આજકાલ સ્ત્રી સશક્તિકરણનો વાયરો ફૂંકાય છે ત્યાં અનેક આધુનિક નારીઓ અનેક લેકચર આપે છે પણ પોતાની જાત પર દરેક પાસાથી નિર્ભર કેવી રીતે રહેવું એ વાત કહેવાય છે પણ ત્યાં પણ આ તેં કહી એ તકલીફવાળી વાત નથી કહેવાઇ. તારામાં આત્મ્વિશ્વાસ, સમજની કોઇ કમી નથી તો પછી આવી નાની શી સમસ્યા માટે તું માર પર નિર્ભર કેમ છે ડીઅર ? કાલે ઉઠીને હું નહીં હોઉં ર્તો તું શું કરીશ ?’

‘આવું ના બોલ વરુણ.’ અને ક્રુપાએ પોતાની ગુલાબી હથેળી વરુણના હોઠ પર મૂકી દીધી ને એક પળમાં તો એની આંખ છલકાઈ પણ ગઈ.

‘હું કાલે જ દાંતના ડોકટરની અપોઈન્ટમેંટ લઈ લઉં છું પગલી ને કાલે સવારે જ આપણે એમને મળી આવીએ. ઓકે.’ એની ભીની પાંપણ પર મ્રુદુતાથી હથેળી ફેરવતાં વરુણ બોલ્યો.

‘ના વરુણ, ચાલશે. યુ નો, મને છેલ્લાં બે વર્ષથી તારા મોઢેથી આ એક જ વાક્ય મકકમ નિર્ણય સાથે સાંભળવું હતું.બાકી ડોકટર પાસે કે દુનિયાના બીજા છેડે પહોંચવા પણ તારી આ બૈરીને કોઇની જરુર નથી એ વાત તું બખૂબી જાણે જ છે.’

‘દુનિયાના બીજા છેડે તું એકલી જજે પણ ડોકટર પાસે તો હું જ લઈ જઈશ’ બાકીનું વાકય,

‘તમને સ્ત્રીઓને ઓળખવામાં ભલભલા થાપ ખાઇ જાય તો મારું શું ગજુ ?’ મનોમન બોલીને જ વરુણ હસી પડ્યો.

 

‘ઓકે, એવું રાખીએ’ ને બાકીનું વાક્ય,

‘ તમને પુરુષોને પૈસા કમાવામાંથી ફુરસદ જ નથી મળતી એટલે અમારે સ્ત્રીઓને નાછૂટકે આવા નખરાં કરવાં જ પડે છે.’ મનોમન બોલીને પોતાની જીત પર મનોમન ક્રુપા પોરસાઈ.

ઘી ના ઠામમાં ઘી પડી રહ્યું.

અનબીટેબલઃ જીવન નામની વાનગીમાં દરેક ઘટનાના સ્વાદનું પોતાનું એક આગવું મહત્વ જ હોય છે.

સ્નેહા પટેલ

Najar


નજરઃ


अज मौतो हयात चंद पुरसी मन ?

खुर्शीद अज रौजनी दर अफतादो बेरफ्त ।


મોત અને હયાતી વિષે મને શું પૂછો છો ?

સૂર્યનો તડકો એક બારીમાંથી આવ્યો અને નીકળી ગયો.


-રૂમી


આરુષિના ઘરે આજે એનું મિત્ર વર્તુળ ભેગું થયેલું. દરેક જણ પોત પોતાના ફેમિલી સાથે ત્યાં હાજર હતાં અને પાર્ટીની મજા માણી રહ્યાં હતાં. આરુષિ પાર્ટીલવર હતી. એને પાર્ટી આપવાનો અનોખો શોખ હતો. એની આગતા સ્વાગતા એના સર્કલમાં બહુ જ  વખણાતી હતી. એના ઘરની બહાર એના મોટા ગાર્ડનમાં લગભગ વીસ બાવીસ જણ હાજર હતાં. ચોમેર ચહલપહલ મચી રહી હતી. એમાં લગભગ સાત આઠ બાળકો પણ હતાં. આરુષિની સખી અરુંધતીનો દસ વર્ષનો દીકરો અદ્વૈત આ બધા ટોળામાં જરા અલગ પડતો હતો. એના હાથમાં ક્યાંકથી થોડી બોલપેન આવી ગઈ હતી – કાં તો એ ઘરેથી એની સાથે જ લઈને આવેલો. અત્યારે બધા છોકરાંઓ ગાર્ડનમાં દોડાદોડ કરી રહ્યાંં હતા, ધમાચકડી ! પણ અદ્વૈત એની બોલપેનની દુનિયામાં મગ્ન હતો. કોઇ એક બોલપેનની રીફિલને આગળથી ખોલી કાઢેલી અને એની ભૂંગળીમાં બીજી બાજુથી ફૂંક મારી મારીને એમાં રહેલી શ્યાહીને એ આગળ ધકેલી રહ્યો હતો.બોલપેન બહુ વખતથી બંધ હશે કદાચ, શ્યાહી જલ્દી આગળ વધતી નહતી. અદ્વૈત એના નાજુક ગાલ ફુલાવી ફુલાવીને એને ધક્કો મારીને આગળ ધકેલી રહ્યો હતો. એ શ્યાહી ભૂંગળીના છેક છેડાં સુધી આવી એટલે એણે બીજી અડધી ભરેલી બોલપેનની રીફિલ એની આગળ ધરી દીધી અને એક રીફિલની શ્યાહી બીજી રીફિલમાં ભરવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યો. આ કડાકૂટમાં રીફિલની થોડી શ્યાહી એના કપડાં પર પડી અને પતી ગયું. અરુંધતીનું ધ્યાન જતાં જ બધાંની વચ્ચે એણે દીકરાને એક ઝીંકી દીધી. આખું ય ખુશનુમા વાતાવરણ બે ઘડી સ્તબધ થઈ ગયું. આરુષિએ ધીમેથી અરુંધતિના ખભા પર હાથ મૂક્યો અને બોલી,

‘જસ્ટ રીલેક્સ, તારો દીકરો તો બહુ જ ક્રીએટીવ – સ્માર્ટ છે.’

‘શું ધૂળ ને ઢેફાં સ્માર્ટ ? એનું રીપોર્ટ કાર્ડ જોજે . મેથ્સમાં ૩૦, સાયન્સમાં ૪૨, અંગ્રેજીમાં  તો માંડ ૨૫. આખો દિવસ આવું આડું અવળું કામ જ કર્યા કરશે. ભણવામાં તો એનું ચિત્ત જ નથી ચોંટતું. સાવ ડબ્બો છે. શું કરું ?’

‘અરે તારો દીકરો જે કરતો હતો એ વિશે વિચાર. એની નજર સાવ અલગ છે. એ એની રીતે પ્રોબ્લેમ્સનું સોલ્યુશન લાવવાની મહેનત કરે છે. ચોપડીમાં લખ્યું હોય એ પ્રમાણે એને નથી ફાવતું. વળી ચોપડીઓ તો કેટલાં વર્ષો પહેલાં છપાઈ હોય, એમાંથી અમુક અમુક વસ્તુઓ તો સમય સાથે બદલાઈ પણ જાય છે. એટ્લે પુસ્તકીયું જ્ઞાન એ જ  બુધ્ધિ કે હોંશિયારી માપવાનું સાધન નથી. સવાલ નજરનો છે.  આ જો સામે ડોઇંગરુમના ખૂણામાં વ્હીલવાળી બેગ દેખાય છે ને ? હું ખોટી ના હોઉં તો આપણે બધાંએ પહેલાં ખભે , પીઠ પર થેલાં ઉંચકીને અને હાથમાં વિશાળ બેગો લઈ લઈને સવારી કરી જ હશે.કોઇના મગજમાં એ વજન વિશે કોઇ વિચાર જ નહીં આવ્યો હોય. બધા ગધેડાંની જેમ વજન ઉંચકી ઉંચકીને દોડાદોડ કરતાં હતાં – દુનિયા આમ જ ચાલે છે ને મારે પણ એમ જ ચાલવાનું છે, કોઇ ઓપ્શન જ ક્યાં છે ? એ પછી કોઇ આવા જ ક્રીએટીવ મગજમાં વિચાર આવ્યો હશે કે આ વજન શું કામ ઉચકવાનું ? એનો કોઇક રસ્તો તો હોવો જ જોઇએ. રસ્તો ખબર તો નથી પણ શોધવાથી દરેક સમસ્યાનો ઉકેલ નીકળે જ એવી મક્ક્મ વિચારધારા વાળાએ એના વિશે વિચારવાનું શરુ કર્યું ને વિચારતાં વિચારતાં એ એના સોલ્યુશન  સુધી ગયો અને આમ બેગની નીચે વ્હીલની શોધ કરી. અત્યારે આપણે બધાંને બહારગામ જવું હોય તો આ વ્હીલના લીધે કેટલી શાંતિ થઈ ગઈ છે એ વિચાર.’

અરુંધતિ બે ઘડી અસમંજસમાં પડી ગઈ.

‘તું કહેવા શું માંગે છે આરુ?’

‘એ જ કે માનવીના સકસેસ અને એણે ભણેલા ચોપડાંને કોઇ લેવા દેવા નથી હોતું. ખરો વિજય તો સમસ્યાઓના નિરાકરણ માટેના એટીટ્યુડમાં છે. સિક્યોરીટી – સેફ્ટીના ચોકઠામાં જો ગોઠવાઈ ગયાં તો ખલાસ, દુનિયા તમને એનો ઝાંસો આપીને તમારો પૂરતો ઉપયોગ કરી લેવા તૈયાર જ બેઠી છે. પણ જે માનવીમાં સિક્યોરીટીની બહાર જઈને વિચારવાની, વર્તવાની ક્ષમતા છે એ ખરો ક્રીએટીવ છે. કોલેજમાં પહેલો નંબર આવ્યો તો ય ઠીક, સારી જોબ મળશે તો ય ઠીક નહીં તો હું મારી કાબેલિયતના બળ પર મને ગમતું કંઇક ઢંગનુ તો કરી જ લઈશ. આ એટીટ્યુડ ખૂબ જરુરી છે.તારા દીકરાનો નજરિયો સાવ અલગ છે. એક પેનની સૂકાઈ ગયેલી શ્યાહી કાઢી નાંખીને બીજી રિફિલમાં એને  પૂરીને એ એક આખી રીફિલ તૈયાર કરવાનો પ્ર્યત્ન કરે છે જે એક ચોકઠાંથી બહારનું થીન્કીંગ છે . એના આ થીંકીંગને તું પ્રોત્સાહન આપ. એકાદ કપડાંની પેર ખરાબ થાય તો થવા દે…તને ક્યાં કંઈ ફરક પડવાનો છે? દીકરાના રચનાત્મક કાર્ય આગળ એ કપડાંની કિંમત પણ શું ?  એકચ્યુઅલી સૌપ્રથમ મા બાપને એમના સંતાનોની ખૂબી – કમીની ખબર પડવી જોઇએ. એ થઈ જાય તો સંતાનના ઉછેરમાં -વિકાસમાં એ બહુ જ મદદરુપ થઇ શકે છે. છોકરાંઓને આખો દિવસ ભણ, આ કર તે કર ના ચોકઠાંઓથી મુકત કરીને થોડાં દુનિયામાં એકલા પણ મૂકવા જોઇએ જ્યાં એ પોતાની મરજી, આવડત પ્રમાણે વર્તી શકે અને પછી એમાંથી જ એક દિવસ એ પોતે સૌથી સારું કામ કયું કરી શકે એ વિશે માહિતગાર પણ થઈ શકે. બાકી રોજ રોજની બદલાતી ટેકનોલોજીમાં આ પુસ્તકો તો દર છ મહિને બદલાઈ જાય છે. પુસ્તકના આધારે જ છોકરાંઓને ઉછેરવા એ તદ્દન ખોટો અભિગમ છે.’

અને આરુષિએ બોલવાનું બંધ કયું ત્યારે એની આજુબાજુ બધાં ટોળે વળીને ઉભા હતાં, દરેકના કપાળ પર એક વિચારની પતલી સી લાઈન સ્પષ્ટપણે દેખાતી હતી.

અનબીટેબલઃ જીવનના દરેક તબક્કે આપણે કંઈક ને કંઇક ચોકક્સપણે શીખતાં જ હોઇએ છીએ, શાંતિથી વિચારતાં શું શીખ્યા ? એનો ઉત્તર ચોકક્સપણે મળી આવે છે.

-સ્નેહા પટેલ.

Sangarsh – dukh


Phoolchhab > navrashni pal column > 27-9-2017

સંઘર્ષ – દુઃખ ઃ

 

ગફલતી છું આદમી હું, ગમ નથી એનો મને

હું જ મારૂં છું રુદન ને હું જ મુજ રણહાક છું !

આટલી કાપી મજલ ને આટલું સમજી શક્યો,

હું જ મારો છું વિસામો, હું જ મારો થાક છું !

– વેણીભાઈ પુરોહિત

 

ઘરની ભીંત પર લાગેલી ગોળ કાળી ઘડિયાળમાં રાતના અઢી વાગ્યાંનો સમય થયો હતો. સેકંડ કાંટો ‘ટક ટક’ સાથે એનું કામ પૂરી પ્રામાણિકતાથી કરી રહ્યો હતો અને સમય કપાતો જતો હતો. અઢી – પોણા ત્રણ્ ત્રણ.. પણ સુમનરાવની આંખ મટકું ય નહતી મારતી. આજે આંખો સાવ કોરી ધાકોર હતી. નિંદ્રાદેવી ‘આવું આવું’ન્કરીને હાથતાળી આપી જતા હતા. જોકે વાંક નિંદ્રાદેવીનો પણ નહતો, સુમનરાવ જ હતાં કે જેમને આજની રાત આખી ઊજાગરો કરવાની જાણે નેમ લીધી હતી. સમય ભલે એનું કામ કરતો પણ એમને જ્યાં સુધી અજ્યની આઇ આઇ એસ ના કોર્સના પૈસાની સગવડ ના થઈ જાય ત્યાં સુધી એમને ઉંઘવાનો ઇરાદો જ નહતો. નિંદ્રાદેવી પણ આવ જા કરીને કંટાળી હતી અને કોપાયમાન થઈને સદંતર રવાના થઈ ગઈ.

 

ઘડિયાળમાં છ ના ટકોરા પડ્યાં અને એ મધ્યમવર્ગીય ઘર એક તરવરીયા જુવાનની આળસના અવાજથી ભરપૂર થઈ ગયું. અજ્ય એના નિત્યક્રમ મુજબ સવારે વહેલો ઉઠીને પરવારીને ઘરના નાના મોટાં કામ પતાવતો. નાનો હતો ત્યારે જ એની માતાનું મૃત્યુ થયું હતું. એની પાછળ એ અજય અને નીરજા બે સંતાનોની જવાબદારી સુમનરાયના માથે નાંખીને ગયેલાં જેને સુમનરાય બાખૂબીથી નિભાવતાં હતાં. નીરજા કોલેજના પ્રથમ વર્ષમાં હતી. સુમનરાય જ્યારે જ્યારે એમના ગામમાં કોઇ મોટા અફસરોને જીપ – ગાડીઓમાં ફરતો જોતો ત્યારે ત્યારે એમના દિલમાં અજય માટે પણ આવા સપનાં કોળી ઉઠતાં, એમની લાલ – થાકેલી આંખોમાં સતરંગી સપના મહોરી ઉઠતાં ને એ એમના દીકરાને પણ આવી ગાડીઓમાં ફરતાં જોતાં. તેઓ વિચારતાં કે,’ગમે તે થાય પણ મારો અજય પણ મોટો થઈને આવો સૂટ બૂટ પહેરેલો, મોટી મસ ગાડીવાળો ઓફિસર બનશે જ, હું એને એ માટે પૂરતો લાયક બનાવીશ, બહુ ભણાવીશ.’

વળી સુમનરાયનો અજ્ય પણ બહુ લાયક, ખંતીલો, આજ્ઞાકારી અને તેજસ્વી વિધ્યાર્થી હતો. એના પિતાજીની આજ્ઞા એના માટે ભગવાનનો આદેશ હતો. બાપુજીની ઇચ્છા જોઇને એણે પણ પોતાના જીવનની નૈયા ભરપૂર મહેનત સાથે એ જ દિશામાં હંકારવા માંડેલી. પરિશ્રમથી કશું જ અશક્ય નથી રહેતું. એમ અજયની ગાડી અત્યાર સુધી તો બરાબર પાટા પર ચાલતી હતી. પણ ભગવાનને બીજું જ કંઈક મંજૂર હતું. સુમનરાયના ઝૂંપડામાં અચાનક આગ લાગવાથી આખું ઘર બળી ને ખાખ થઈ ગયું  અને રાખના ઢેર સિવાય કંઈ જ ના બચ્યું.

જે હતું એ હવે સુમનરાયના ખેતરોની જમીન જ.

એમાંથી નીરજાના લગ્ન કરવાના, અજયને ભણાવવાનો અને બાકીના ખર્ચા પૂરા કરવાનાં. સુમનરાય મજબૂત છાતીના ! રાખનો ઢેર સાફ કરીને ઇંટ અને ગારો લઈને સર્જન કરવા બેઠાં ત્યાં પાછળથી એક નાનો હાથ એમની સહાયમાં આવી ચડ્યો એ હતો અજયનો હાથ ! સુમનરાય ઈંટ ગોઠવતાં અને અજય એમાં ગારો ભરતો. એ દિવસથી અજય દરેક પરિસ્થિતીમાં એના પિતાના હારોહાર ઉભો રહયો હતો. પણ હવે વાત અલગ હતી. અજયને ઓફિસર બનવા માટે પરીક્ષા આપવી પડે એમ  હતું અને એના કોર્સ માટે અજયને શહેરમાં ભણવા મૂકવો પડે એમ હતું. બીજું બધું તો ઠીક મારા ભાઈ પણ એ બધાની પાછળ લગભગ વર્ષનો બે લાખ રુપિયાનો ખર્ચો થાય એમ હતું અને ફુલ કોર્સના પાંચ લાખ. આટલા બધા પૈસા લાવવા કયાંથી ?

 

અચાનક સુમનરાયે મનોમન એક નિર્ણય કરી લીધો અને ઉભા થયા. એમને જોઇને અજય ચમક્યો.

 

‘પપ્પા, રાતે સૂતા નથી  કે શું ? આપનું મોઢું – આંખો તો જુઓ ! મારી ફીની ચિંતા ના કરો, બહુ ભણી લીધું. હવે હું અહીં ગામમાં જ કોઇ નોકરી શોધી લઈશ ને તમને કમાવવામાં મદદ કરીશ. એક વાર મને નોકરી મળી જવા દો પછી જુઓ આપણે આપણી નીરજુના લગ્ન કેવી ધામધૂમથી કરીએ છીએ.’

 

‘અજય, આજે બોલ્યો એ બોલ્યો. આજ પછી ક્યારેય આવી પાછી પાનીના શબ્દો મને તારા મોઢેથી નથી સાંભળવા. ચિંતા ના કર, અત્યારે તો મને રસ્તો મળી ગયો છે. આપણી જે જમીન છે એમાંથી અડધી વેચી દઈશ તો તારી ફી જેટલા પૈસા નીકળી જ રહેશે. હું હમણાં જ ગામમાં રમણલાલ પાસે જઈને વાત કરું છું. એ તો ક્યારનાં તૈયાર છે.’

 

‘જમીન વેચી દેશો ?’

 

‘હા, એમાં શું છે ? કાલે ઉઠીને એ જમીન પર તારે હળ તો ચલાવવાનું નથી. તું આટલો મેધાવી અને મહેનતુ દીકરો છે, તારી ક્ષમતા મોટા ઓફિસર બનવાની છે તો એમાં પૈસાની કમી આડે નહીં આવવા દઉં. જરુર પડશે તો હું મારી કીડની, આંખો જે કોઇ અંગ વેચાય એ વેચીને પણ તને ઓફિસર બનાવીને છોડીશ.’

 

‘બાપુજી એવું ના બોલો, મારા કારણે તમે આટલા ટેન્શનમાં રહો છો. હું જ નાલાયક, કપાતર છું. મારા કારણે જ તમને આટલા દુઃખ વેઠવા પડે છે.’

 

‘જો દીકરા, આને દુઃખ નહીં પણ સંઘર્ષ કહેવાય અને સંઘર્ષ એ જીવનનું બીજુ નામ છે! દરેકના માનવીના જીવનમાં સંઘર્ષ તો હોય જ. કોઇને ભાગે ઓછો હોય કોઇને વધુ, કોઇને જલ્દી આવે કોઇના જીવનમાં મોડો – પણ એ તો જીવનનો એક અનિવાર્ય હિસ્સો છે. દુઃખ કોને કહેવાય પાગલ ખબર છે ? તારી મા આપણને છોડીને જતી રહી ને એ. એની ભરપાઇ જીવનમાં ક્યારેય થઈ શકે એમ નથી. એ ખાલી જગ્યા કાયમ ખાલી જ રહેવાની, એને દુઃખ કહેવાય. બાકી સંઘર્ષ તો જીવનનું એક અનિવાર્ય અંગ છે. દરેકના હિસ્સે એ આવે જ. સંઘર્ષ કરીને તો માનવી વધુ મજબૂત અને અનુભવી બને. એ સંઘર્ષમાંથી પાર ઉતરનાર માનવીને જીવનમાં ક્યારેય પણ કોઇ મુશ્કેલી  હરાવી ના શકે. તારે મોટા ઓફિસર બનવાનું છે તો બનવાનું જ છે,  એના માટે તું ખાલી ભણવાનો સંઘર્ષ કર, પૈસાની જોગવાઈ હું કરી લઈશ અને ફરીથી દુઃખ બુખની વાતો મગજમાં લાવતો નહીં હાં કે.’

અને અજય પોતાના ગામડિયા, અભણ બાપાની સૂઝબૂઝ પર આફરીન થઈ ગયો, અંદરથી પોતાની જાતને મજબૂત થતી અનુભવી રહ્યો.

 

આજે ફરીથી એક ઘર બનતું હતું – જગ્યા હતી અજયનું દિલ !  – પાયો ફરીથી એના પિતાના હાથે નંખાતો હતો .

 

અનબીટેબલઃ કેટલીક ખાલી જગ્યા ખાલી રહેવા જ સર્જાઈ હોય છે.

સ્નેહા પટેલ

Miss perfectionist


Phulchhab newspaper > 20-9-2017> navrashni pal column

મિસ પરફેક્શનીસ્ટઃ

 

ક્યાં કહું છું કે દાવ છોડી દો?

ખેલ ખેલો, તણાવ છોડી દો.

-ડો. મનોજ જોશી ‘મન’

 

શતરુપા એની કોલેજના બસસ્ટોપ પર ઉભી હતી. બસને આવવાને હજુ પાંચ દસ મિનિટની વાર હતી. શતરુપાને સમય કરતાં થોડાં વહેલા જ પહોંચી જવાની ટેવ હતી. છેલ્લી મિનિટ સુધી ઘરમાં પરવાર્યા વિના હાંફ્ળા ફાંફળા ફર્યા કરવાનું એને સહેજ પણ પસંદ નહતું. એના ઘણાં બધા મિત્રોને એવી ટેવ હતી.સવારના ઉઠીને મોબાઈલમાં માથું ઘાલીને બેસી જાય, ટીવી ચાલુ…છેલ્લે જોવા જાવ તો બસને આવવાની દસ પંદર મિનિટ માંડ બાકી હોય અને એ લોકોની બેગ ભરવાની, લંચબોકસ, વોટરબોટલ, કપડાંનું મેચીંગ બધું બાકી હોય. ઘણીવખત વહેલાં ઉઠ્યાં છતાં એ લોકોને નહાવાનું સ્કીપ કરવું પડે. શતરુપાને એવું બધું નહતું પસંદ. એને બધું ટાઈમ ટુ ટાઈમ જોઇએ.

 

‘મિસ પરફેક્શનીસ્ટ’

 

રોજ સવારે બસ સ્ટોપ પર આવીને એ વધેલી દસ મિનિટ આજુબાજુનું નિરીક્ષણ કરવામાં પસાર કરતી. એની સાથે બસમાં એક આંટી ચડતાં. તેલ નાંખીને સુવ્યવસ્થિત રીતે ઓળાયેલા વાળ, કપાળ પર બરાબર મધ્યમાં મધ્યમ કદનો ગોળ લાલ ચાંદલો, આર કરેલી અવરગંડીની સાડી, હાથમાં ટીફિન, ફાઈલ ને ખભે મરુન ચોરસ પર્સ, પગમાં કોલ્હાપુરી ચંપલ. બધું જ વ્યવસ્થિત. શતરુપાને એમને જોવાની બહુ મજા આવતી. મનોમન એ સ્ત્રીની એ મોટી ફેન બની ગઈ હતી. ઘણી વખત એ સ્ત્રી ફોન પરથી એની કામવાળી બાઈ સાથે વાત કરતી.

 

‘રાધા, આજે રસોડાનું કબાટ ખાલી કર્યું છે. તો ત્યાં કચરો વાળી, પોતું કરીને પેપર મૂકીને બધું સરખું પાછું ગોઠવી દેજે. પ્લેટફોર્મ પર કાલનો હાંડવો છે એ લાલ ડબ્બામાં મૂકેલો છે એ તું લઈ જજે. તારા દીકરાને બહુ ભાવે છે ને એટલે થોડો વધુ બનાવેલો.’

 

‘……..’  સામે છેડેથી કંઈક બોલાય અને એ સ્ત્રી આખી વાત ધ્યાનથી સાંભળે પછી જવાબ વાળે,

 

‘હોય હવે રાધા, એ ય પુરુષ જાતિ છે, કંટાળે ને  ધોલધપાટ કરે તો સહી લેવાનું…તારે થોડું ચલાવી લેવાનું. તારી જાતિમાં તો આવું બધું ચાલ્યા જ કરવાનું બેન. એને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કરતા રહેવાનું, અકળાવાનું નહીં.’

 

ઘણીવખત એ એમની સખીઓ સાથે વાત કરતી.

 

‘હાય બ્યુટીફુલ, ગુડ મોર્નિંગ.’

 

‘……’

 

‘હા. આજે સાંજે ધાત્રીના ઘરે ચોક્કસ મળીએ છીએ. એનો પતિ એને આમ અપશબ્દો બોલે, અપમાન કરે એ કેમનું ચલાવી લેવાય? આપણું મહિલા મંડળ એને બરાબરનો પાઠ શીખવીશું.’

 

એની વાતોના અમુક અંશો ઘણી વખત શતરુપાના કાને પડતાં. આજે પણ આવા બે ફોન સળ્ંગ આવ્યાં ને એમાં સાવ જ વિરોધાભાસી વાત જોઇને એ ચમકી ગઈ. એનાથી ના રહેવાયું ને એ બોલી,

 

‘હાય આંટી, એક વાત પૂછી શકું?’

 

‘બોલ ને બેટા, એક શું બે વાત પૂછ.’

 

‘આંટી તમે તમારી કામવાળીને એનો પતિ મારપીટ કરે છે તો પણ ચલાવી લેવા કહ્યું અને તમારી બહેનપણીને એનો પતિ અપશબ્દો બોલે છે તો પણ એની ખબર લઈ નાંખવાની વાત કરી. આ બધું મને સમજાયું નહીં. આવું વિરોધાભાસી વલણ કેમ?’

 

‘હા, તારી વાત સાવ સાચી છે. તને ખબર છે?  માનવીના અલગ અલગ સમાજ, રીતિરિવાજો, વિચારસરણી હોય છે. એમની સમસ્યાઓનું સમાધાન આપણે એમના લેવલે જઈને શોધવું પડે. હવે આ કામવાળીને એમ કહું કે તારો વર મારે તો તારે સામે હાથ ઉપાડવાનો કે પોલિસમાં જઈને ફરિયાદ કરી દેવાની તો એ એવું કરી શકવાની નથી. કારણ એમનામાં પુરુષો વર્ષોથી આમ જ વર્તન કરતાં આવ્યાં હોય છે ને એ સ્ત્રીઓને આ બધું સામાન્ય સહજ જ લાગવાનું. એમનું માનસ આ બળવાની વાત એક ઝાટકે સ્વીકારી જ ના શકે. સૌથી પહેલાં તો એની સાથે અન્યાય થાય છે એ વાત એને સમજાવી જોઇએ અને એનો રસ્તો શોધવા આપણી પાસે આવે તો આપણે એને આગળ વધવાનો રસ્તો બતાવાય, બાકી પહેલાં એને સમજાવો કે તારી સાથે અન્યાય થઈ રહ્યો છે ને પછી એની સામે લડવાના રસ્તા બતાવવાના..આ બધા ચકકરોમાં એ કમાવા ધમાવાનું છોડીને આમાં જ પડી પાથરી રહે તો બની શકે એના છોકરાંઓને એક ટંકનો રોટલો ગુમાવવાનો વારો આવે એટલે એમના સંસારને છંછેડવાની આપણે કોઇ જરુર નથી હોતી.  આપણાં સમાજમાં આજે ઘણાં ઘરોમાં માસિક ધર્મ દરમ્યાન પણ કોઇ આભડછેટ નથી પળાતી, બધી સ્ત્રીઓ આરામથી રુટિન વર્ક કરે છે,  ઘણી તો મંદિરમાં સુધ્ધાં જાય છે. એ દિવસોમાં ખાવાપીવામાં વધારે ન્યુટ્રીશિયનસ ફૂડ લે છે જેથી એમને કામ કરવાની તાકાત મળતી રહે. મહિનાના પાંચ દિવસ આમ અટકી જવાનું આજકાલની નારીને સહેજ પણ ના પોસાય. પણ આ જ વાત હું મારી કામવાળીને કહું તો એની આંખો પહોળી થઈ જાય, જીભ બહાર નીકળી જાય..કદાચ બીજા દિવસથી એ મને પાપી ગણીને મારા ઘરે કામ કરવા આવવાનું જ છોડી દે. દરેકના સામાજીક, માનસિક સમજણના સ્તર અલગ અલગ હોય છે. એમની રહેણી કરણી જોઇને જ આપણાંથી વાત કરાય. હું કામવાળી બાઈ રાધાને પણ પરિવર્તનની વાતો કરું છું પણ એ જે લેવલે છે એનાથી એને એક સ્ટેપ આગળ લઈ જવાય તો એને સ્વીકાર્ય હોય. બાકી હજી એ પરિવર્તનના નામે એબીસી શીખતી, સ્વીકારતી હોય અને આપણે છેક ઝેડ કક્ષાની સલાહ આપીએ તો એને પચે નહીં અને એ સ્વીકારી પણ ના શકે. હું મારા પોતાના ઘરની વાત કરું તો મારા દીકરા અને દીકરીના કામકાજમાં કોઇ જ ફરક નહીં. દરેક માણસે ઇવન મારા પતિદેવ પણ પોતાના ઘણાં ખરા કામ જાતે કરી લે, હું નોકરી કરીને ઘરમાં આર્થિક સહાય કરું છું એટલે એ ઘરકામમાં મારો સાથ આપવાની એમની ફરજ સમજે છે. પણ આ બધું આપણાં જેવા સુશિક્ષિત અને સ્વીકારવા તૈયાર હોય એવા લોકોની વાતો. પણ કોઇનું માનસ ફ્લેક્સીબલ ના હોય તો સમાજના દરેક પરિવર્તન એણે સ્વીકારવા એવી ફરજ પાડીને એનું મગજ ના ખાવાનું હોય. વળી પરિવર્તનના નામે હક જોઇતા હોય તો આપણી સામે ફરજ પણ વધી જાય છે એનું પણ ધ્યાન રાખીને એ ફરજ બજાવવાની માનસિક – શારીરિક તૈયારી રાખવી જોઇએ. આ બધું એક ઝીગ શો પઝલ જેવું હોય છે બેટા, દરેક પીસ એની યોગ્ય જગ્યાએ ગોઠવવાની સમજણ ને આવડત જોઇએ નહીં તો આખું પિકચર બગડી જાય, વેરણ છેરણ થઈ જાય.’

 

‘માય ગોડ આંટી તમે કેટલી મોટી વાતો કરી દીધી. મને તો સપનામાં પણ આવા વિચાર ના આવે. હું તો કોઇ માણસ બોલે એટલે એના પરથી જ એને જજ કરી લઉં પણ આજે સમજાયું કે દરેક માણસના સમાજ અલગ અલગ હોય છે. આપણે વાત કરવા – સમજવા એ માનવીના માનસિક લેવલ સુધી પહોંચવું પડે તો જ સાચી સ્થિતીનો તાગ કાઢી શકીએ.’

 

‘સારું ચાલ હવે, આપણી બસ આવી ગઈ.’  અને બે ય જણ સામસામે મીઠું મરકીને બસમાં ચડી.

 

અનબીટેબલઃ પરિવર્તનનો પવન ધીમો પણ મક્કમ હોય, વાવાઝોડું હંમેશા વિનાશકારી જ નીવડે છે.

 

-સ્નેહા પટેલ.

Antra


અંતરાઃ

રોજ રોજ

મારી પાસેથી ચમત્કૃતિની આશા ન રાખ,

હું એક સામાન્ય માનવી છું

તારું અછાંદસ કાવ્ય નહીં !’

-સ્નેહા પટેલ

અંતરા- આશરે પચાસે’ક વર્ષની વયે પહોંચેલી સ્ત્રી. ઘરમાં સૌથી મોટી હોવાના કારણે નાનપણથી જ એ મોટી થઈ ગયેલી. મમ્મીની નોકરીના કારણે એક નાનો ભાઈ ને એક નાની બેન વત્તા દાદા – દાદી- આ બધાની જવાબદારી એના માથે હતી. સવારની સ્કુલ, સ્કુલેથી આવીને જમીને સ્કુલનું ને ઘરનું ‘ઘરકામ’ પતાવીને થોડી વાર સૂઇ જતી ને પછી ઉઠીને દાદા દાદીની ચા બનાવી એમને ઉઠાડતી. એ પછી સૂકાયેલા કપડાં દોરી પરથી લઈને વાળીને દરેકના ખાનામાં વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવી દેતી. પછી થોડી વાર સખીઓ સાથે રમવા જતી, મમ્મીનો ઘરે આવવાનો સમય થઈ ગયો હોય એટલે સમયસર આવીને સાંજની રસોઇની થોડી ઘણી તૈયારી કરી રાખતી. મમ્મી આવે એટલે રસોઇ કરતી અને ત્યાં સુધીમાં પપ્પા ઓફિસેથી અને નાના ભાઈ બેન રમતમાંથી પરવારીને આવી જતાં ને આખું કુટુંબ સાથે બેસીને જમતું. પછી નાની બેન કચરો વાળી દેતી, ભાઈ બધા વાસણો રસોડામાં મૂકી આવતો ને અંતરા એ વાસણ ઘસવા બેસતી એના મમ્મી એ વાસણ વીંછળતા વીંછળતા રસોડું સાફ કરી દેતાં ને પછી બધા સાથે બેસીને ટીવી પર એમના પસંદના પ્રોગ્રામ જોતાં જોતાં સૂઇ જતાં. નાનપણથી જ જવાબદારીઓમાં જીવતી અંતરા આજે બે જુવાન દીકરીઓની મા હતી. એક દીકરીને પરણાવીને સાસરે મોકલી દીધી હતી અને બીજી દીકરી રમ્યાએ હમણાં જ એનું ગ્રેજ્યુએશન પૂરું કર્યું હતું. અંતરાએ પણ છેલ્લાં થૉડા સમયથી એની નોકરીનો સમય આઠ કલાકમાંથી પાંચ કલાકનો કરી કાઢ્યો હતો. અહ્વે રમ્યાને ઓસ્ટ્રેલિયા જવું હતું – માસ્ટર કરવા.

બસ, આ દિવસથી ઘરમાં ધરતીકંપ જ આવી ગયો.

‘રમ્યા, આ તું તારી ચીજવસ્તુઓ જેમ તેમ મૂકે છે એ કેમનું ચાલે ? કાલે ઉઠીને તારે હોસ્ટેલમાં રહેવાનું થશે તો ત્યાં તું આવી રીતે જીવીશ ? ત્યાં તારી મા આવશે તારો રુમ સરખો કરવા?’

‘અરે મમ્મી, રોજ તો હું મારા કપડાં કબાટમાં ગોઠવી દઉં છુ. મારા ગેજેટ્સનું પણ પ્રોપર ધ્યાન રાખું છું, પણ તને તો ટેવ જ પડી ગઈ છે મારી દરેક વાતમાં કચ કચ કરવાની. કદી સંતોષ જ નથી થતો. હવે હું કંઈ નાની કીકલી નથી રહી. હું મારું બધું કામ જાતે કરી જ શકુ છું અને કરું પણ છું પણ તમને એની કોઇ કદર જ નથી. તમે સ્વીકારતા જ નથી.’ રમ્યાનું મગજ રોજ રોજની મમ્મીની કચકચથી ફાટ્ ફાટ થઈ જતું.’મમ્મીએ બધાંનુ બહુ કામ કર્યું છે, પોતાના ફીલ્ડમાં પણ એ સક્સેસ રહી છે. માન્યું કે એ એક સુપરપાવર ધરાવતી સ્ત્રી છે પણ એનો અર્થ એમ નહીં કે બીજા નકામા છે.’

અંતરાના પતિ વિકાસે ઘરમાં પગ મૂક્યો જ હતો અને આ બબાલ એના કાને પડી.

‘રમ્યા, આ શું છે ? મમ્મી સાથે આ રીતે વાત કરાય દીકરા ?’

એકદમ શાંત સ્વરે વિકાસે રમ્યાને ઠપકો આપ્યો.

‘પપ્પા, હવે તમે પણ મમ્મીનો પક્ષ લેશો મને ખબર છે. એનો તો ક્યારેય કોઇ વાંક હોતો જ નથી. સમાજમાં જુઓ, ઓફિસમાં જુઓ કે ઘરમાં – બધે મમ્મી ઓલવેઝ રાઈટ જ હોય છે. કોણ જાણે એ સામાન્ય માનવી નહીં પણ્ ભગવાન ના હોય ! તમે બધાએ જ એને માથે ચઢાવી દીધી છે.’

‘રમ્યા, અમે મમ્મીને માથે ચઢાવી છે એમાં કોઇ ખોટું છે?  વિચારીને બોલ.’

રમ્યા પણ વિચારમાં પડી ગઈ. એની મોમ એ એની ડ્રીમગર્લ હતી. એને પણ આગળ જઈને ‘સેમ ટુ સેમ’ એના મમ્મી જેવા જ સૂઝબૂઝવાળી અને સકસેસફુલ સાથે પ્રેમાળ વ્યક્તિ બનવું હતું. ઇંટેલીજન્સ જુઓ કે શારીરિક મહેનત અંતરા ક્યારેય કોઇ જ વહેવારમાં ક્યારેય કાચી નહતી પડતી. લોકોની એની પાસેથી હોય એ અપેક્ષા કરતાં કાયમ એ બમણું કરતી હતી. એની મમ્મી અદભુત હતી.

‘ના પપ્પા, કોઇ અતિશયોક્તિ નથી, પણ આ મારી સમજદાર મમ્મી અચાનક આવું વર્તન કેમ કરે છે એ નથી સમજાતું. આખો દિવસ નાની નાની વાતમાં એની કચકચ હોય છે. વળી એ તમારી સાથે પણ અજીબ વર્તન કરે જ છે ને, તમે ખબર નહીં કેમ એ કેવી રીતે સહન કરીને એને પ્રેમથી વાળી દો છો. તમે પણ અદભુત છો. એક તો મારે મારા વિઝા ને યુનિવર્સીટીમાં કચકચ, ઢગલો કામ છે એમાં આ નક્કામું ઝઘડયાં કરે છે એટલે અકળાઇ જવાય છે પપ્પા.’

‘દીકરા, તને ખબર છે તારી મમ્મીને હવે એવું લાગે છે કે તું જતી રહીશ પછી એને નાની નાની વાતમાં કોઇ પૂછનારું નહીં રહે. તારા ઢગલો કામ જે ઉત્સાહથી એ કરતી હતી એ પણ અચાનક જ પૂર્ણવિરામમાં પરિણમશે. આખી જીંદગી લોકોએ એની પાસેથી કામની, દરકારની અપેક્ષા રાખી છે અને એ બધાંને પૂરી કરવાની એને ટેવ પડી ગઈ છે. અચાનક જ એ આ બધાથી દૂર થઈ જશે એટલે એને કાયમ એવું લાગે છે કે એ હવે સાવ જ નક્કામી વ્યક્તિ બની ગઈ છે,કોઇને એની કશું જ જરુર નથી. એના છોકરાંઑ એમના જીવનમાં એની આંગળી છોડીને આગળ નીકળી જશે અને એ ત્યાંની ત્યાં…એટલે એ ખૂબ અકળાઈ જાય છે.’

‘પણ પપ્પા, મારી આ સેલ્ફ ડીપેડન્ટ મમ્મી આજકાલ તમારી પર વધુ ડીપેંડન્ટ થતી જાય છે એવું નથી લાગતુ. કાલે જ એ કહેતી હતી કે’તારા પપ્પાને કામમાંથી ફુરસત જ નથી મળતી અને મારે તારા માટેના શોપિંગમાં જવું છે તો જવાતું જ નથી.  પેલા રમીલાકાકીની તબિયત સારી નથી તો એમાં પણ એ તમારા ફ્રી સમયની રાહ જુવે છે કે,’તારા પપ્પા ફ્રી થાય તો એમની ખબર કાઢવા જઈએ ને ! આવું કેમ પપ્પા ?’

‘એનું કારણ એ કે એ એક સ્ત્રી છે. સ્ત્રી ભલે ગમે એટલી સ્વતંત્ર થઈ જાય, સેલ્ફ ડીપેન્ડન્ટ બની જાય પણ એને પોતાના પતિ ઉપર ડીપેંડંડેબલ થવું ગમતું જ હોય. કોઇ એવો વ્યક્તિ કે એ એની દરેક ઇચ્છાને સાંભળે, પૂરી કરે, એની કાળજી રાખે – આ કાળજી એટલે જ એને પ્રેમની લાગણીનો અનુભવ થાય. દુનિયાના કોઇ પણ છેડે જાઓ, સ્ત્રી  સ્વભાવથી તો કાયમ સ્ત્રી જ રહેવાની. એમાં પણ આ સમયે જ્યારે તમે બચ્ચાંઓ પોતાની જાતે પોતાના કામ કરતાં થઈ જાઓ એટલે એ પોતાની જાતને વધુ અસુરક્ષિત સમજે કે હવે કોઇને મારી જરુર નથી. જેને જન્મ આપ્યો અને જેની પળ પળનો હિસાબ રાખ્યો, જતન કર્યું એ સંતાનો પણ આખરે હવે પોતાનાથી દૂર થઈ જશે આ વિચાર એને ડરાવે છે. ભલે ગમે એટલી મજબૂત હોય પણ છે તો આખરે એક મા જ ને. ચિંતા ના કર બેટા સમય જતાં બધું સરખું થઈ જશે.  અત્યારે આપણે થૉડી સમજદારી દાખવીને એને સાચવી લેવાની છે અને આમાંથી બહાર નીકળવામાં આપણાથી બનતો સહકાર આપવાનો છે.’

‘ઓહ પપ્પા, તમે કેટલાં સમજુ છો,યુ આર ધ ગ્રેટ! તમે ના હોત તો હું કદાચ મમ્મીને સમજત જ નહીં ને એના પર  ગુસ્સે થયા જ કરત પણ તમે મને બચાવી લીધી. થેંક્સ..લવ યુ પપ્પા !’

સ્નેહા પટેલ.

All time available


Phulchhab > Navrash ni pal column>30 august-2017.

 ‘ઓલ ટાઈમ અવેઇલેબલ’ ઃ


ઈંટ ઉપર ગોઠવેલી ઈંટમાં જીવી રહ્યા છીએ,

એટલે કે આપણે સૌ ભીંતમાં જીવી રહ્યા છીએ.

– અનિલ ચાવડા.


વૈદેહી પાર્લરમાં પોતાના વાળ કપાવી રહી હતી. આજે એને ઓફિસમાં રજા હતી. બે મહિનાથી બ્યૂટી પાર્લરનો મેળ પડતો જ નહતો તો આજે એણે ફોનમાં ‘પ્રાયોરીટી’ના લિસ્ટમાં એને પહેલું સ્થાન આપેલું હતું. આધુનિક હેરસ્ટાઈલમાં એનો આત્મવિશ્વાસ અનોખી રીતે વધી રહ્યો હતો. વાળ પછી વારો આવ્યો મેનીક્યોર -પેડીક્યોર – ફેસિયલનો..આરામથી આંખો બંધ કરીને એ પેડીક્યોરના મસાજની મજા માણી રહી હતી અને એનો ફોન રણક્યો. સહેજ આંખ ખોલીને એણે સામે ટૅબલ પર પડેલ ફોનનો નંબર જોયો તો એ આતિશનો ફોન હતો. ‘હમણાં પાંચ મીનિટ પછી કરીશ’ વિચારીને એણે એ ફોન ના ઉપાડ્યો. ફોન કટ થયો અને બે મીનિટમાં તો પાછો રણ્ક્યો. મોઢા પર ફેસિયલનું ક્રીમ લાગેલુ હતું અને હાથ મસાજમાં બિઝી…હવે શું કરું ? એણે લાચાર નજરે એની બ્યૂટીશીયન સામે જોયું અને  બ્યુટીશીયન ભફાક દઈને હસી પડી અને બોલી,’ડોન્ટ વરી. હું પકડું છું ફોન..આપ વાત કરી લો..કદાચ કોઇ અરજન્ટ વાત હશે.’ અને એણે ફોન ચાલુ કરીને વૈદેહીના કાન પર ધર્યો.

‘બોલ આતિશ..શું થયું ?’

‘શું બોલું યાર..તું ક્યાં છે ? ક્યારનો ફોન કરી કરીને થાકી ગયો.’

‘હું પાર્લરમાં છું. કેમ શું થયું ? શું કામ હતું?’

‘કંઈ નહીં. આજે ઓફિસના કામથી ઘર બાજુથી નીકળેલો તો થયું કે ચાલ, ઘરે આંટો મારતો જઉં. ઘરે આવીને જોઇએ તો તું બહાર ને ઘરમાં મમ્મી એકલા. તારી સાથે ક્યાંક બહાર રખડવાનો પ્લાન કરેલો પણ હવે બધો મૂડ બગડી ગયો, જવા દે.’

‘ઓહ..પણ મને થોડી ખબર કે તું આવી રીતે ઘરે આવીશ.’

‘તને હજી કેટલી વાર લાગશે ?’

‘હજી લગભગ દોઢ બે કલાક તો ખરાં જ.’

‘ઓફ્ફોહ.આટલો બધો ટાઈમ…’અને આતિશે અકળાઈને ફોન કટ કરી દીધો. પાર્લરમાંથી પરવારી  આત્મવિશ્વાસમાં દોઢસો કિલોનો વધારો કરીને વૈદેહી ખુશ ખુશાલ થઈને ઘરે આવી. ઘડિયાળમાં જોયું તો ચાર ને દસ મીનિટ થયેલ. એણે આતિશને ફોન કર્યો પણ સામે નો રિપ્લાય આવ્યો. થોડીવાર રહીને ફરીથી કોલ કર્યો તો ફોન એંગેજ આવતો હતો. કંટાળીને થોડી વાર આડી પડવાના વિચાર સાથે એણે બેડ પર લંબાવ્યું. આંખ ખૂલી તો સીધા છ વાગી ગયેલાં. ફટાફટ ઉઠીને મોઢું ધોઇને એણે એની અને એના સાસુની ચા મૂકી. ચા ગાળતી જ હતી અને આતિશ આવી પહોંચ્યો.

‘તું ચા પીશ…બીજી બનાવી દઉં..?’

‘તારે શું કામ ચિંતા કરવી જોઇએ ? મારી ઇચ્છા હશે તો હું જાતે બનાવી લઈશ. તું તારે તારા પાર્લરને તારા કામોમાં બીઝી રહે..’ આતિશે થોડા તીખાશભર્યા સ્વરે ફરિયાદ નોંધાવી.

‘અરે પણ નોકરીમાંથી માંડ સમય મળતો હતો અને પાર્લરની અપોઇન્ટમેન્ટ મળી તો જવું પડ્યું એ સમયે. એમાં શું ખાટું મોળું થઈ ગયું.આટલો આકરો કાં થાય છે.’

‘નવાઈની નોકરી કરે છે તું. કાયમ જાણે મારી પર ઉપકાર કરતી હોય એવું જતાવે છે. હું માંડ સમય સેટ કરું કે ચાલો થોડો સમય સાથે વીતાવીશું. પણ તું તો કાયમ…’

‘આતિશ, બસ કર હવે. બહુ થયું. હું કાયમ ઘર ને ઓફિસના સમયમાં રેગ્યુલર જ હોવું છું એ પછી મારે ઘરના, છોકરાંઓના સમય પણ સાચવવાના હોય છે. મેં ક્યારેય એ બધી ફરજોથી મોઢું નથી મચકોડ્યું. પણ તું અચાનક જ આમ આવી ચડે તો મને ના ફાવે. હું કંઈ તારા માટે ‘ઓલ ટાઈમ અવેઇલેબલ’ ના રહી શકું. મારે હજારો કામ હોય છે અને મારો પોતાનો મૂડ જેવું પણ કંઈ હોય કે નહીં ? તું ઘરે આવી ચડે એટલે મારે તારી આગળ પાછળ ફરવાનું ? મને માંડ રજા મળેલી તો મને થોડો આરામ કરવાનો મૂડ હતો. હું ઘરે હોત તો પણ બહાર તો નહતું જ જવું.’

‘ઓહ..નવાઈના બે પૈસા કમાય છે એમાં આટલો તોર !’ 

અને આતિશનો પારો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો. ઘરમાં કકળાટના ઘેરાં વાદળ બંધાવા લાગ્યાં હતાં – હમણાં વરસ્યાં , હમણાં વરસ્યાં…ત્યાં જ વાતાવરણનો બાફ ઓછો કરતો અવાજ ગૂંજયો – એ અવાજ હતો આતિશની દસમી ચોપડી પાસ પણ સમજણમાં ભલભલા ગ્રેજ્યુટસને પણ ભૂ પાડી દેતી મમ્મી સુમિત્રાદેવીનો!


‘આતિશ, વહુ બેટા બરાબર કહે છે. હવે પહેલાંનો સમય નથી રહ્યો કે પુરુષ ઘરે આવે ત્યારે એની બૈરી એની રાહમાં આંખો બિછાવીને બેઠેલી મળે. એના હજારો કામ પડતાં મૂકીને પોતાના વરના મૂડને પ્રાયોરીટી આપે અને પોતાનો સમય એ પ્રમાણે વીતાવે. આજકાલની નારીને હજારો કામ હોય છે, પહેલાંની સ્ત્રીઓ કરતાં એ વધુ સમજણ અને આત્મવિશ્વાસ ધરાવતી હોય છે એના કારણે એમનો પોતાની પરનો વિશ્વાસ પણ વધુ હોય છે. પોતાની ફરજો સારી રીતે પૂર્ણ કરતી આવી સ્ત્રીઓને પોતાનો સમય પોતાની રીતે વિતાવવાનો પૂરો હક અને મરજી રાખવાનો પૂરો અધિકાર છે.તમારે પુરુષોએ હવે મન થાય ત્યારે પોતાની પત્ની સાથે સમય વિતાવવાની નીતિને બદલવી પડશે. તમારે પણ હવે એનો સમય સાચવવો પડશે. એનો મૂડ – મરજી – જરુરિયાત બધું ઓળખતાં શીખવું પડશે. બંનેના શિડ્યુલ બીઝી હોય ત્યારે એકબીજા સાથે વાત કરીને સમયનું વ્યવસ્થિત ટાઇમટેબલ બનાવો અને એ પ્રમાણે ચાલતાં શીખો. આધુનિક જમાનો અનેકો સુખ સુવિધાઓ લાવે છે પણ સાથે સાથે આ નવી શીખ પણ લેતો જ આવે છે જે તમારે લોકોએ યેન કેન પ્રકારેણ શીખવું જ પડશે. વહુ બેટા, તારે પણ આતિશ આ રીતે તને સેટ ના થાય ત્યાં સુધી થોડી વધારે સહનશક્તિ દાખવવી જ પડશે. જો અત્યારથી નહીં ચેતી જાઓ તો તમારું દાંપત્યજીવન આગળ જતાં ખતરામાં આવી જશે.’

અને આતિશ અને વૈદેહી બે ય એકબીજાની સામે સહમતિપૂર્ણ નજરથી જોઇ રહ્યાં. આંખો આંખોમાં જ બદલાતા સમય સાથે પોતપોતાની માનસિકતાને બદલવાના આતિશના ઇરાદા સામે પોતાના લગ્નજીવનના સુખ માટે થોડું વધુ જતું કરવાની વૈદેહીએ સહમતિ આપી દીધી.


અનબીટેબલઃ સતત બદલાતા જીવનમાં તમે સાવ જ સ્થિર થઈ જશો તો વહેલાં ઘસાઈ જશો.


સ્નેહા પટેલ.

Safaltathi k asafalta


સફળતા કે અસફળતા:

છે સ્કૂલ ત્યાંની ત્યાં પણ
પાછું ભણાય ક્યાંથી ?

ખાલી મકાન પાછું
ખાલી કરાય ક્યાંથી ?

– તેજસ દવે

લૂઝર– અસફળ.’ જયદીપના કાનમાં સતત  શબ્દો અફળાતા હતાંઘરની દિવાલોમાં અફળાઈને વળી પાછા પડઘાતા હતાંઅવાજ સહન ના થવાથી એણે જોરથી એના બે કાન પર

હાથ રાખીને એને ઢાંકી દીધા, પણ એમ અવાજથી પીછો ના  છૂટયો. લમણાંની નસો ફૂલી જઈને ફાટું ફાટું કરી રહી હતી. આંખમાંથી અશ્રુ બહાર સરી આવ્યાં. પાગલની જેમ બે હાથે  પોતાના વાળ ખેંચવા લાગ્યો અને અચાનક એની આખી દુનિયા ગોળ ગોળ ફરવા લાગી ને ધબ દઈને જમીન પર ફસડાઈ પડ્યો. બાજુમાં  ગેલેરીની પાળી હતી પણ જયના 

નસીબ સારા કે  પાળીની અંદરની બાજુ પડ્યો. હથેળીમાં જીવનરેખા લાંબી હતી.

એના પડવાનો અવાજ સાંભળીને રોશનલાલ જયના પપ્પા એમના બેડરુમમાંથી હાંફળા ફાંફળા થઈને દોડતાંકને બહાર આવ્યાં. બહાર આવીને એમણે જે નજારો જોયો  જોઇને

એમના હોશકોશ ઉડી ગયાં. તરત  મોબાઈલમાંથી ડોકટરને ફોન કરીને ઘરે બોલાવી લીધા અને બેહોશ જયદીપને જેમ તેમ કરીને સોફા સુધી લઈ જઈને એના ઉપર સુવાડ્યો. ડોકટરે આવીને ઇંજેક્શન આપ્યું અને સ્ટ્રેસના લીધે આમ થયું છે એમ કહ્યું. હવે પછી આવું ના થાય એનું ધ્યાન રાખવાનું કહીને દવાઓ આપીને તેઓ ચાલ્યાં ગયાં. રોશનલાલ વિધુર હતાં 

અને જ્યદીપ એમનો એકનો એક છોકરો. જયદીપે બે વર્ષ પહેલાં  એનું એંજીનીયરીંગ હોસ્ટેલમાં રહીને પતાવ્યું હતું. જયદીપ બહુ  હોંશિયાર નહતો પણ સાવઢબુભાઈનો પણ નહતો

આરામથી બધા વર્ષમાં પાસ તો થઈ  જતો હતો. પાસ થઈને છેલ્લાં બે વર્ષથી  પ્લેસમેન્ટ માટે પ્રયત્નો કરતો હતો પણ એને ક્યાંય નોકરી નહતી મળતી. એક જગ્યાએથી કલાર્કની નોકરી મળતાં એણે હતાશામાં ઘેરાઈને  પણ સ્વીકારી લીધી હતી પણ એંજીનીયર થઈને આવી સામાન્ય નોકરી કરવામાં એને કોઇ  સંતોષ નહતો મળતો. વળી પગાર પણ સાવ ઓછો. મનોમન  અકળાતો, અને ડીપ્રેશનમાં ગર્ક થતો. મનમાં એના પોતાના માટે એક ને માત્ર એક  વિચાર આવતો કે એના જીવનના કોલેજના બહુમૂલ્ય ચાર વર્ષ સાવ પાણીમાં ગયાં, એની જીંદગી  બરબાદ થઈ ગઈ, હવે  આગળ કશું  નહીં કરી શકે. પોતે એક અસફળ માનવી હતો,’ બિગ ફેલ્યોર‘.

ઘડિયાળ એનું કામ પૂરી નિષ્ઠાથી બજાવતી હતી. ધીમે ધીમે જયને હોશ આવતો ગયો. આંખો ખોલી તો સામે એના વ્હાલા પપ્પા હતાં, જે ચિંતાતુર વદને છતના પંખાને નિહાળી રહ્યાં હતાં અને એમનો હાથ જયના લીસા વાળમાં ફરતો જતો હતો.

પપ્પા, મેં તમને જીવનમાં બહુ નિરાશ કર્યાં છે કેમ? હું બહુ મોટો અસફળ માનવી છું, જીવનમાં ક્યારેય કશું  નહીં કરી શકું…’ અનેજયદીપ ધ્રુસ્કે ને ધ્રુસ્કે રડી પડ્યો.

તારો જીવનને જોવાનો નજરીયો બદલ. તું પહેલેથી  એવું માનીને બેઠો છે કેહું જીવનમાં કશું નહીં કરી શકું.’ ને એટલે  તને અસફલતાની લાગણી હેરાન કરે છે. એના બદલે તું 

એમ વિચાર કે,’જીવનના આટલા વર્ષો બહુ અનુભવો ભેગાં કર્યા છે, અમુક જગ્યાએ ઢગલો મુશ્કેલી વેઠીને ભણ્યો છુંખાલી ચોપડીઓનું ભણતર  ભણતર નથી હોતું બેટા. તારા 

 અનુભવો પણ તારા ગુરુ બની શકે છે. અસફળ અને સફળ માનવીની વચ્ચે ફકત એક  તફાવત હોય છે. સફળ માનવી પ્રોબ્લેમ્સને આવકારે છે ને એમાંથી કોઇ ને કોઇ રસ્તો 

શોધીને આગળ વધવા માટે તૈયાર રહે છે અને આમ હિંમત રાખીને  સફળતાની ટેકરીઓ ચઢી જાયછે. જ્યારે અસફળ માનવી પ્રોબ્લેમ્સથી દૂર ભાગે  છેજીવનમાં ક્યારેય કોઇ મુશ્કેલીઓનો સામનો  નાકરવો પડે એવી પ્રાર્થના કરે છેપરિણામે એક સલામત પણ મર્યાદિત ઘેરાવમાંથી બહાર નથી નીકળી શક્તો. અત્યાર સુધી મેં તને તારી જાતે ઝઝૂમવા દીધો છેમને એમ કે તું કોઇક ને કોઇક રસ્તો જાતે  શોધી કાઢીશ પણ  મારી ભૂલ હતી. તું તો રસ્તો શોધવાને બદલે નાસીપાસ થઈ ગયો છે.’ને રોશનલાલની આંખની કિનારી ભીની થઈ ગઈ.

પપ્પા, પ્લીઝહું હવે આખી સ્થિતીને નવી દ્રષ્ટીથી જોઇશ ને કોઇ રસ્તો જરુર શોધી કાઢીશ. પ્રોમિસ.’

 દિવસ પછી જય કાયમ પોતાની સ્કુલ, કોલેજ હોસ્ટેલ લાઈફ યાદ કર્યા કરતો.  વખતે દુનિયા જીતી લેવાના સ્વપ્ના જોયેલાં  પણ યાદ આવતું. અચાનક એના મગજમાં એક વિચાર આવ્યો કે,

‘ હોસ્ટેલના દિવસો દરમ્યાન એને ઘણી બધી જીવનજરુરિયાતની વસ્તુઓ માટે દૂર દૂર સુધી ફર્યા કરવું પડતું હતું અને એમાં એનો ખાસો એવો સમય વેડફાતો હતો. વળી પસંદગીનો કોઇ ખાસ અવકાશ નહતો મળતો. આજે પણ  હોસ્ટેલના વિધાર્થીઓ એવી તકલીફોનો સામનો કરતાં  હશે ને? તો એવા લોકો માટે એક વેબસાઈટ ના બનાવી શકાય ?’

પોતાના  આઈડીઆ પર વિચાર કરતાં કરતાં જયને બહુ સારા સ્કોપ લાગ્યાં અને એણે એના પપ્પાને  વાત કરી. ખાટલે ખોટ એક મૂડીની ઉભી થઈ. રોશનલાલ અને જય આજુબાજુના પ્રોવિઝન સ્ટોર્સ પર ફરવા લાગ્યાં.  લોકોને જથ્થાબંધ માલ ખરીદવાની ઓફર આપીને રેગ્યુલર ઘંધો આપવાની વાત કરી. સામે  દ્કાનદારો એમને વર્ષોથી ઓળખતા હોવાથી ક્રેડિટ પર માલ આપવા તૈયાર થઈ ગયાં. હોસ્ટૅલમાં પણ જયને ઓળખતા હોય એવા લગભગ ૫૦% જેટલાં લોકો તો નીકળી  આવ્યાં. એમને જયદીપે પોતાનો આઈડીઆ કહ્યો અને તમારે તમારી પસંદગી કહેવાની ને તમારો સામાન માત્ર બે કલાકમાં તમને મળી  જશે એવી ગેરંટી આપી. આઈડીઆ નવો હતો પણ વિધ્યાર્થીઓનો સારો એવો સમય બચી જતો હતો અને ઘરે બેઠા જરુરિયાતની ચીજ વસ્તુઓ આસાનીથી અને માર્કેટ કરતાં ૧૦% સસ્તાં ભાવથી મળવા લાગી એથી જયદીપની વેબસાઇટ લગભગ  આઠ મહિનામાં તો લોકપ્રિય થઈ ગઈ. ધીમે ધીમે જયદીપે દોઢ વર્ષમાં તો આખું કેંમ્પસ કવર કરી લીધું અને હવે  નજીકની કોલેજની બીજી હોસ્ટેલના વિધાર્થીઓ સાથે પણ વાતો કરતો હતો.  લોકો પણ તૈયાર થઇ ગયાં. કામ સારું ને નિયમિત હતું એથી જયદીપે માર્કેટીંગ કરવાની બહુ જરુર નહતી પડતી. હવે એની પાસે સારી એવી મૂડી પણ ભેગી થઈ ગઈ હતી. એનાથી  બહુ  ઓછા ભાવે સારો એવો માલ ઉપાડતો. ધંધાની નાડ તો એણે પારખી  લીધી હતી. લગભગ પાંચ  વર્ષમાં તો જયદીપ એક એન્જીનીયરની કમાણી કરતાં ત્રણ ગણી વધુ કમાણીવાળો ધંધો કરતો થઈ ગયો હતો.

અનબીટેબલઃ સફળતા કે અસફળતા સ્થિતીને જોવાની નજરનું પરિણામ હોય છે.

-sneha patel.

 

taro ishwar tari andar


તારો ઇશ્વર તારી અંદરઃ

ज्यों तिल माहीं तेल है ज्यों चकमक में आगि,
तेरा सांई तुझमें जागि सकै तो जागि।

— संत कबीर.

આરોહી આજે એની બાર વર્ષની દીકરી વંશિકા ઉપર  બહુ જ ગુસ્સે હતી અને એનો કાન આમળીને એને બરાડા પાડી પાડીને કંઇક સમજાવી

રહી હતી. એની આંખોની કિનારી ગુસ્સામાં લાલ થઈ રહી હતી, નાકના નથુણાં બહુ જ ઝડપથી ફૂલી અને પીચકી રહ્યાં હતાં. ગુસ્સો હતો કે બૂમો પાડીને પણ શમતો નહતો તો છેવટે આંખના ખૂણેથી આંસુ બનીને વહેવા લાગ્યો હતો પણ આરોહીને એ વાતની જાણ સુધ્ધાં નહતી. આજે એ બહુ ‘હર્ટ’ થઈ હતી અને એનું કારણ એની વહાલસોઇ, આજ્ઞાકારી દીકરી વંશિકા આજે એની પાડોશમાં રહેતી બહેનપણી જોન્સી સાથે એમના ચર્ચમાં જવાની જીદે ચડેલી હતી. આરોહીને વંશિકાની અને જોન્સીની દોસ્તી પર કોઇ જ આપત્તિ નહતી. જો કે એ લોકોના ઘરમાં વારેઘડીએ ‘નોનવેજ’ ખાવાનું બનતું, મહિનામાં એક વખત શહેરમાં વસતા ઘણાં ખરાં ખ્રિસ્તીઓ એમના ઘરે પ્રાર્થના કરવા ભેગાં થતાં, અવાજ અવાજ.. આ બધું એને પસંદ નહતું પડતું પણ એમાં એ કશું બોલી ના શકે. એમનું  ઘર અને એમનો ધર્મ, એમનું ખાવા પીવાનું બધું એમની મરજી. કોઇના ધર્મ વિશે આપણાંથી કોઇ ટીકા ટીપ્પણી ના કરી શકાય, એટલે એ મન મસોસીને  પણ ચૂપ રહેતી હતી. વળી જોન્સીનો સ્વભાવ પણ ખૂબ જ સૌમ્ય. એ કાયમ આરોહી- આલોકને ખૂબ  જ માન આપતી અને વંશિકાને કોઇ પણ તક્લીફ હોય તો એને મદદ કરવા કાયમ તત્પર રહેતી હતી. એની અને વંશિકાની સ્કૂલ અલગ અલગ હતી પણ સ્કુલથી છૂટવાનો અને ઘરે પહોંચવાનો સમય લગભગ સરખો. જોન્સી દસ મિનીટ વહેલી આવી જતી પણ એ આવીને વંશિકા માટે રાહ જોતી અને એ આવતાં જ બે બહેનપણીઓ સાથે જ જમવા બેસતી.બહાર ક્યાંક જવાનું હોય તો પણ બે ય જણ મોટાભાગે સાથે ને સાથે જ હોય. જોન્સીનો પરિવાર દર

રવિવારે સવારે વહેલાં ઉઠીને ચર્ચમાં પ્રાર્થના કરવા જતો અને પછી એ બધાં ત્યાં જ જમીને

પાછા આવતાં. આ એમનો નિત્યક્રમ હતો. એમાં આ રવિવારે વંશિકાને પણ ભૂત ભરાઈ ગયું કે,

‘હું પણ ચર્ચ જઈશ.’

કોઇ પણ રીતે એ એકની બે થવા તૈયાર જ નહતી. બાળહઠ અને સ્ત્રીહઠ બે ય સામસામે ટકરાતાં હતાં. ક્યારેય વંશિકાને મોટા અવાજે ના બોલનારી આરોહી આજે વંશિકા પર હાથ ઉગામી રહી

હતી. આ બધી ધમાલથી રવિવારની રજાની મીઠી નીંદર માણી રહેલ આલોક – વંશિકાના પપ્પાની આંખ ખૂલી ગઈ. બેડરુમની બહાર આવીને આરોહીને પૂછ્યું અને બધી

હકીકત સમજાઈ ગઈ. સ્થિતી જરાક વિચિત્ર હતી. આલોક પોતે પણ બે પળ માટે વિચારમાં પડી ગયો પછી થોડું વિચારીને એણે આરોહીને કહ્યું,

‘આરુ, વંશિકાને જવા દે. એની બહેનપણી સાથે એનું ધર્મસ્થાન જોવું છે તો ભલે ને જોવે.

નોનવેજ જમવાનું હશે તો નહીં જમે. બાકી એના ચર્ચમાં જઈને કોઇ મોટો ધાર્મિક ગુનો નથી કરી દેવાની.’

‘આલોક, આ તમે શું બોલો છો ભાન બાન છે કંઈ?’

‘હા,પૂરેપૂરું ધ્યાન છે. આપણી દીકરીને આમ બંધનમુકત કરીને નથી જીવાડવી. આજે એ નાની છે, આપણી વાત માને છે, થોડી ડરાવી ધમકાવીને એને કાબૂમાં રાખી લઈશું પણ આમ કરતાં આપણે એના મનોપદેશ પર આપણાં વિચારો, માન્યતાઓ થોપી રહ્યાં છીએ એ વાત નથી

દેખાતી? આજેથોડી ધાકધમકીથી આ વાત પણ માની લેશે પણ એના આજાગ્ર્ત મગજમાં આપોઆપ આપણાં મંદિર પ્રત્યે નારાજગી ઉતપ્ન્ન થશે અને ભવિષ્યમાં એ મોટી – સશકત થતાં કદાચ આપણો વિરોધ કરવાના ઉદ્દેશ સાથે જ આપણાં મંદિરમાં જવાથી પણ દૂર ભાગશે ત્યારે તું શું કરીશ? અત્યારે તું ચર્ચમાં જવાની ના પાડે છે એ વાત એના મગજમાં ઘર કરી ગઈ તો આપણને બતાવી દેવા માટે પણ ભવિષ્યમાં એ રોજ ચર્ચના દર્શને જતી થઈ જશે તો શું કરીશ? કોઇ વાતમાં અતિરેક નહીં જ સારો. વળી આ જનરેશન તો ધર્મમાં આપણાં જેટલું માનશે કે કેમ એ જ પ્રશ્રાર્થ છે, કારણ આ પ્રજા બહુ જ બુધ્ધિશાળી છે, જાણકારીવાળી છે. એ તમે કહો એ વાતમાં કોઇ જ દલીલ,પુરાવા કે

તથ્ય વિના સ્વીકારી લે એ શક્ય જ નથી. વળી આંખો બંધ કરીને જે વસ્તુ દેખાતી હોય એનો

વિરોધ કરવા જેટલી મૂર્ખી પણ નથી. એ લોકો એમના નિર્ણય એમની સમજ પ્રમાણે જ લેશે,

એટલે તું અત્યારથી જ એમના નિર્ણયોને માન આપતાં, સ્વીકારતાં શીખી લઈશ તો તને ભવિષ્યમાં ઓછી તકલીફ પડ્શે. આપણે તો આપણાં વડિલો

દ્વારા બાંધેલ ધર્મ નામના નાનકડાં વાડા – સંપ્રદાયોમાં બંધાઇને આપણાં સીમાડાંઓ બહુ જ નાના કરી નાંખ્યા છે , કમ સે કમ આપણી પ્રજાને તો એમાંથી મુક્તિ આપીએ.’

‘આલોક તું સાચું કહે છે,ચર્ચ જોવા જેવી નાની શી વાતમાં આજે મેં કેટલા ઉધામા કરી નાંખ્યા

કેમ? સારું થયું સમય રહેતાં તેં મને ચેતવી દીધી નહીંતર નાહકની જ આજે હું આપણી

માસૂમના મગજમાં મારી માન્યતાઓ થોપી થોપીને એને વિચારવા -વિકસવાની જગ્યા જ છીનવી લેત. આપણાં સંસ્કારો એનામાં રોપાય અને એ એક સારી માણસ બને એટલું જ મારા માટે ઘણું છે, ધર્મ એને જે પાળવો હોય – કે ના પાળવો એની મરજી! બસ, એક માણસ તરીકે એ સારી અને સાચી સિધ્ધ થાય એટ્લે

ભયો ભયો. દરેકનો ઇશ્વર આખરે તો એની અંદર જ છુપાયેલો હોય છે અને એ જ સાચો ઇશ્વર !’

વંશિકાનું કરમાયેલું મોઢું ખીલી ઉઠ્યું.

અનબીટેબલઃ સંતાન પૂર્ણ આજ્ઞાંકિત બને એ કરતાં પોતાની જાતે ‘સાચું શું ને ખોટું શું’ સમજીને જાતે નિર્ણય લેતાં શીખવાને સક્ષમ બને એ વધુ મહત્વનું છે

-sneha patel

Dilno avaj


Phoolchhab > navthai ni pal> 17-7-2017.

દિલનો અવાજ:

જીવન આખ્ખું ચમકી ઉઠશે,
આંગણ સાથે ‘મન’ પણ લીંપો !

– ડૉ.મનોજ જોશી ‘મન’

વિરાટ થાકેલો પાકેલો ઓફિસેથી ઘરે આવ્યો અને સોફાપર બેસીને  ટાઈની ગાંઠ ઢીલી કરીને સામેની કાચની ટિપોઇ પર પગ લાંબા કરીને સહેજ આરામથી બેઠો.

લાંબી આળસ ખેંચીને બે હાથ એકબીજામાં બાંધીને માથા પર જ ગોઠવી દીધા.

‘અરે, આજે બહુ થાકી ગયા લાગો છો ને કંઇ? મોઢું સાવ ફીક્કું ફસ્સ થઈ ગયું છે.’ રોહિણી – વિરાટની પત્નીએ પાણીનો ગ્લાસ લઈને કિચનમાંથી આવતા પૂછ્યું.

‘હા, આજે ઓફિસમાં બહુ મગજમારીનું કામ હતું. મીટીંગ પર મીટીંગ અને ધાર્યો ટારગેટ પૂરો ના થયો હોવાથી બોસની કચકચનો વરસાદ. શારીરિક કામ પહોંચી વળાય છે પણ આ માથે ઉભો રહીને જે રાસડાં લે છે ને એ નથી સહન થતું.’ પાણી પી ને ગ્લાસ ટ્રેમાં પાછો મૂકતાં  બોલ્યો,

‘એક કામ કર, તું ને છોકરાંઓ તૈયાર થઈ જાઓ, આજે આપણે બહાર ક્યાંક થાઈ – મેક્સીકન ખાવા જઈએ.’

‘પણ મેં તો રસોઇ…’પછી પતિનો મૂડ પારખીને રોહિણીએ વાક્ય અડધું જ છોડીને તૈયાર થવા ઉપડી ગઈ.

શહેરથી૧૭ કિલોમીટર દૂર હાઈવે પર આવેલી એક ૩ સ્ટાર હોટલમાં જઈને એ લોકો બેઠાં. વરસાદની સિઝન હતી ને વાતાવરણ ખુશનુમા હતું એથી એ લોકોએ રેસ્ટોરાંની બહારની

બાજુએ ગોઠવેલ ટેબલ પર બેસવાનું જ નક્કી કર્યું. સામે સ્ટેજ પર એક જુવાનિયો પાપોન – અરીજીતના સુંદર ગીતો ગાઈ રહ્યો હતો એની સાથે એક છોકરી પણ હતી જેના લહેંકામાં

સુનિધી ચૌહાણની છાંટ વર્તાતી હતી. એક જુવાનિયો ગિટાર પર એ લોકોને સાથ આપી રહ્યો હતો.વિરાટે પણ એના મનપસંદ ગીતોની ફરમાઈશ કરી અને થાઈ પ્લેટરનો

ઓર્ડર આપ્યો. છોકરાંઓએ મેક્સીકન ફૂડનું સ્ટાર્ટર મંગાવ્યું. મંદ મંદ શીતળ પવન લહેરાઈ રહ્યો હતો. ટેબલથી થોડે દૂર આવેલાં વિધ વિધ પામના  પાંદડાં હળ્વેથી પવન સંગાથે ઝૂલા ઝૂલી રહ્યાં હતાં. હોટેલવાળાઓએ કદાચ કોઇ એર ફ્રેશનર છાંટ્યુ હશે કે ખબર નહીં શું પણ એક ધીમી ધીમી માદક ખુશ્બુ આખા વાતવરણમાં વહી રહી હતી અને એમાં ટેબલ પર ગોઠવાયેલ વિધ વિધ શેઈપ – કલર – ડિઝાઈનની કેન્ડલસનું આછું અજવાળું અદભુત વાતાવરણ ઉભું કરી રહ્યું હતું. હોટેલ થોડી મોંઘી હતી પણ આ બધા કારણોથી જ વિરાટને આ જગ્યા ખૂબ પસંદ હતી. મગજનો બધો સ્ટ્રેસ નીકળી ગયો અને પોતાની જાતને એકદમ હળવો ફૂલ અનુભવી રહ્યો. એને ફેશ જોઈને રોહિણી પણ ખુશ થઈ ગઈ અને આખું ફેમિલી જમવાની મજા માણવા લાગ્યું. જમીને વિરાટે વેઈટરને એની સુંદર સર્વિસ બદલ વીસ – ત્રીસ રુપિયાના બદલે પૂરા પચાસની નોટની ટીપ આપી. વેઈટર પણ ખુશ થઈ ગયો અને બહાર નીકળતી વખતે પેલા ત્રણ ગાયક – મ્યુઝિશીયન જુવાનિયાઓને મળીને એમને અભિનંદન પણ પાઠવ્યાં.

ગાડી સ્ટાર્ટ કરતાં વિરાટના હોઠ આપોઆપ ગોળ થઈને વ્હીસલ મારવા લાગ્યાં ને એમાંથી એના મનપસંદ ગીત ‘યે રાત યે ચાંદની ફિર કહાં?’ ગીતની ધૂન વાગવા લાગી. થોડે આગળ વધ્યાં જ હતાં ને ધીમા ધીમા છાંટાં પડવા લાગ્યાં. વાતાવરણ ઓર મદહોશ થઈ ગયું. ત્યાં જ અચાનક કોઇક વ્યક્તિ હાથ લાંબો કરીને વિરાટ પાસે લિફ્ટ માંગી રહેલી દેખાઈ.

‘વિરાટ, રવિ સાથે થયેલો બનાવ યાદ છે ને ? આવી જ રીતે હાઈ વે પર એની પાસે લિફ્ટ માંગીને કોઇ વ્યક્તિએ એને લૂંટી લીધેલો. એ પછી એણે સ્પષ્ટપણે આપણને સૂચના આપેલી કે આવી રીતે ક્યારેય કોઇ અજાણ્યાંને લિફ્ટ ના જ આપવી. આ રોડ પણ એવો જોખમી છે. માટે તું ગાડી ના ઉભી રાખીશ.’ રોહિણી ત્વરાથી બોલી ઉઠી.

વિરાટે જોયું તો લિફ્ટ માંગનાર વ્યક્તિના માથામાંથી લોહી નીકળી રહેલું હતું અને બાજુમાં એની બાઈક આડી પડેલી હતી.કદાચ એનો બીજો હાથ પણ તૂટી ગતો હશે,ખભાથી

નીચે લટકતો હતો. નજીક જતાં એની સાથે નાની એવી બાળકી પણ દેખાઈ જે રોડ પર લગભગ બેહોશ હાલતમાં જ પડેલી લાગતી હતી. એ લોકોના મૉઢા જોઇને વિરાટનું દિલ એમને આમ જ

મૂકીને જવા માટે નહોતું માનતું. વળી આવા સમયને પહોંચી વળવા એ પોતાના ડેશબોર્ડમાં લાઇસન્સવાળી પિસ્તોલ પણ રાખતો હતો. જે થશે એજોયું જશે વિચારીને એણે ગાડી ઉભી રાખી અને બે ય જણને ગાડીમાં લિફ્ટ આપી. આખા રસ્તે કંઈ જ ‘ના’ બનવાનું ‘ના બન્યું’. વિરાટે નજીકની હોસ્પિટલમાં બે યને એડમીટ કરાવીને ખપપૂરતાં પૈસા પણ ભરી દીધાં ને સારવાર ચાલુ કરવાનું કહયું.

પેલા પુરુષે આભાર માનીને વિરાટનું વિઝીટીંગ કાર્ડ માંગી લીધું. ત્યારબાદ વિરાટ ઘરે પહોંચ્યો.

લગભગ દસ દિવસ પછી વિરાટ ઓફિસથી સાંજે ઘરે પહોંચ્યો ત્યારે મસમોટી નવાઈ વચ્ચે એના ઘરમાં પેલો રોડ પર એક્સીડન્ટ થયેલો અને જેને લિફ્ટ આપેલી એ યુવાન એની દીકરી સાથે એના ઘરમાં હાજર હતો. સાથે એક મોટી ગિફ્ટ, બુકે અને એક કવર પણ હતું. એમને સાજા સમા જોઇને વિરાટને ખુબ જ ખુશી થઈ.

‘અરે આ બધાની શી જરુર હતી ભાઈ? તમે બે સાજા સમા છો એ જ બહુ સારી વાત છે. હવે

સાચવીને બાઈક ચલાવજે.’

‘તમે સમયસર ના પહોંચાડ્યા હોત તો કદાચ મારી આ ઢીંગલી…’અને બોલતાં બોલતાં એ યુવાને એના બે હાથમાં વિરાટના હાથ લઈને આંખે લગાડી દીધાં. વિરાટની  આંખો પણ ચૂઇ પડી. રસોડાનાં બારણાં સુધી પહોંચેલી રોહિણી વિચારતી હતી કે, ‘રવિ સાથેનો અણબનાવ યાદ કરીને વિરાટે આ લોકોને લિફ્ટ ના આપી હોત તો…તો..’ ને એ આગળ વિચારી જ ના શકી. એનું આખું બદન ધ્રૂજી ઉઠ્યું.

અનબીટેબલઃકોઇની સલાહસૂચન કરતાં તમારા દિલનો અવાજ વધુ સ્પષ્ટ ને સાચો ઉત્તર આપી શકે છે.

Sneha patel.

Jara’k thobho ane vicharo


 

આજના લેખમાં મેં ફક્ત ઘટનાઓ જ લખી છે..એમાંથી શું તારણ કાઢવું એ સંપૂર્ણપણે વાંચકો પર 🙂

જરા’ક થોભો ને વિચારોઃ

આ હાથ કંકુ ને ચોખા,

વધુ શું જોઇએ, આવો !

-સ્નેહા પટેલ ‘અક્ષિતારક’ સંગ્રહમાંથી.

સોહાની આઠ આંગળી અને બે અંગૂઠા ફટાફટ મોબાઈલના સ્ક્રીન પર મેસેજ ફોરવર્ડ કરવામાં, રોજિંદા હાય હલો, ગુડમોર્નિંગના રીપ્લાયમાં ચાલતા હતા, સાથે સાથે લેપટોપમાં એક વીન્ડોમાં એનું એક સોફ્ટવેર ડાઉનલોડ થતું હતું, બીજામાં ટ્વીટર પર દલીલો, ત્રીજી વીન્ડોમાં ઇમેઇલ ચેકીંગ…એક સાથે કેટલાંય કામ થતાં હતાં જેમાંથી અમુક કામના હતાં અને અમુક સાવ જ નિરર્થક. મગજને થોડો થાક લાગ્યો હતો એટલે એણે બૂમ પાડીને મમ્મીને કોફી બનાવી આપવા રીકવેસ્ટ કરી. મોબાઇલ લેપટોપમાંથી નજર ઉંચી થતાં જ સામેની વોલકલોક પર નજર ગઈ અને એનું દિલ એક ધડકન ચૂકી ગયું. ઘડિયાળમાં સાડાદસનો સમય બતાવતું હતું અને એણે દસ વાગે તો સમયને મળવા કોફીશોપ પર જવાનું હતું. સમયને બધું ચાલે પણ સમયની લાપરવાહી ના ચાલે. ફટાફટ એ ઉભી થઈ અને તૈયાર થવા લાગી. મમ્મીએ આપેલી કોફી ફટાફટ પીવા જતા જીભ પણ દાઝી ગઈ અને દસમી મીનીટે એ ઘરની બહાર. કોફીશોપ પર ધારણા મુજબ જ સમય આકળવિકળ થઈને બેઠેલો મળ્યો. માંડ ચોરીને મળેલા દોઢ કલાકમાંથી પોણો કલાક તો રીસાવા મનાવામાં જ ગયો. ટેકનોલોજીનો અત્યંત વપરાશ એ મીઠડાં સંબંધને કાયમ ગ્રહણ લગાડતી હતી.

__                               x                              ____                                  x

 

સુમિરા એના પપ્પાને કહી કહીને થાકી ગઈ કે,’ પપ્પા, તમે જ્યાં જાઓ ત્યાં તમારો મોબાઈલ સાથે રાખો. તમારી ઉંમર અને આ અલ્ઝાઇમરની બિમારી – તમે ઘરની બહાર નીકળો છો ત્યારે ત્યારે અમને ચિંતા થયા કરે છે.’

‘એવું બધું સાચવી સાચવીને ફરવાનું ના ફાવે મને. વળી એમાં આખો દિવસ બેટરી ખતમ થઈ જાય એટલે ચાર્જ કરવાના લફડાં રહ્યાં કરે. છેલ્લે કોઇ ખોટું બટન દબાઈ ગયું તો ખબર નહીં શું થયું કે ફોનનું બધું બેલેન્સ ખાલી. મને હવે આ તમારો સ્ક્રીન ટચ ને ફચ બધું ના ફાવે..વળી જ્યાં જઈએ ત્યાં ફોનનું ધ્યાન રાખવાનું – રખે ને ક્યાંક વાત કરી હોય ને ત્યાં જ ભૂલી જઈએ તો…ના બાબા ના..આવા નખરાં મને પંચોતેરની આ ઉંમરે ના ફાવે. અમારા જમાનામાં વળી ક્યાં મોબાઈલ ફોબાઈલ હતાં છતાંય બધા જીવ્યાં જ છીએ ને આરામથી. આ ટેકનોલોજીએ તો નખ્ખોદ વાળ્યું છે,જેને જોઇએ એનું માથું મોબાઇલમાંથી ઉંચું હોતું જ નથી, ને તું મને એનું વળગણ ક્યાં લગાડે છે…?

સુમિરા મનમાં ને મનમાં વિચારે ચડી ગઈ કે,’એનો સાત વર્ષનો દીકરો પણ એનો જૂનો ટચસ્ક્રીનવાળો ફોન લઈને ફરે છે ને આસાનીથી હેન્ડલ કરી લે છે. મોબાઇલમાં આવતા નવા નવા પરિવર્તન પણ એ સ્વીકારીને અપડેટ થતો રહે છે. તો પપ્પાને શું તકલીફ પડે ? માન્યું કે એનો અતિવપરાશ ખોટો છે પણ એના ફાયદા પણ છે જ ને..અત્યારે પપ્પા ફોન વાપરતાં શીખી લે તો એના કેટલા બધા કામ આસાન થઈ જાય. મેસેજીસથી વાત થઈ શકે, વીડીઓ કોલિંગ થઈ શકે, એ બહાર નીકળે ત્યારે એક સીક્યોરીટી જેવું રહે, મનને થોડી ધરપત રહે પણ ના એટલે ના. પપ્પા કોઇ પણ વાતે ટસ થી મસ થતાં જ નહતાં ને સુમિરા અને એના વરને વારંવાર એમના પપ્પાને શોધવા નીકળવાની જફા ઉભી થઈને રહેતી હતી.

__                               x                              ____                                  x

 

સોનેરી ખૂબ જ પ્રેમાળ અને લાગણીશીલ યુવતી હતી. એ દરેક વાતમાં દિલથી વિચારતી અને ફટ દઈને લોકો પર વિશ્વાસ મૂકી દેતી હતી. કોઇ પણ સંબંધ બાંધતા પહેલાં એ કંઈ ખાસ વિચારતી નહી. બધા સાથે તરત જ હળીમળીને રહેતી. એના આ સ્વભાવને કારણે એ કાયમ મોટા મિત્રવર્તુળમાં ઘેરાયેલી રહેતી હતી. લોકોનો અઢળક પ્રેમ પ્રાપ્ત કરીને સોનેરી પણ ખૂબ ખુશ ખુશ જીવન જીવતી હતી. એને એક તકલીફ કાયમ રહેતી કે એના સંંબંધોમાં એના પ્રેમાળ સ્વભાવને કારણે એનો ‘મિસયૂઝ’ વધારે થતો અને એના એ અતિપ્રેમાળ – દિલની નજીકના સંબંધો બહુ લાંબા ચાલતા નહીં. કાયમ એ સંબંધોની ભાંગફોડ વચ્ચે જ જીવતી રહેતી અને અતિ લાગણીશીલ સ્વભાવ – ફટ દઈને સામેવાળામાં વિશ્વાસ મૂકી દેવાના કારણે એ કાયમ દુઃખનો સામનો કરતી હતી. એની દુનિયામાં ફકત ને ફકત દિલ..દિલ ને દિલને જ સ્થાન હતું. વિચારીને સંબંધ બાંધવા એ તો જાણે એના માટે દેશદ્રોહ હતો.

__                               x                              ____                                  x

પાંત્રીસે’ક વર્ષની સપના ખૂબ જ બુધ્ધિશાળી અને સકસેસ બિઝનેસવુમન હતી. કેરીયર ઓરીએન્ટેડ હોવાથી હજુ સુધી એણે લગ્ન નહતાં કર્યા.  પોતાના જીવનની બાગડોર બીજાના હાથમાં સોંપવાનું એને સહેજ પણ મંજૂર નહતું. ઇન્ડીપેન્ડટ અને આત્મવિશ્વાસથી છ્લોછલ સપનાના જીવનનો એક ખૂણો કાયમ ખાલી રહેતો હતો જેની સપના સિવાય બીજા કોઇને ખબર પણ નહતી પડતી. એ સ્માર્ટ યુવતી બધું પોતાની બુધ્ધિના આવરણ હેઠળ છુપાવી દેતી હતી. હકીકતે ફકત દિમાગ અને દિમાગની વાત સાંભળવા ટેવાયેલી સપના જીવનમાં હવે એ તબક્કે હતી કે એની પાસે અઢળક પૈસો હતો, સફળતા હતી પણ એ બધાની ખુશી વહેંચવા માટે કોઇ જ અંગત મિત્ર કે જીવનસાથી નહતું. સફળતાની સીડીઓ ચઢવામાં અનેક રાજકારણ રમવા પડેલાં જેના કારણે હવે એ કોઇ પણ વ્યક્તિ પર વિશ્વાસ નહતી મૂકી શકતી, પોતાના સુખ દુખ શેર નહતી કરી શકતી. ફકત દિમાગ અને દિમાગની વાત સાંભળીને અનેક તબક્કે સફળ એવી આ આધુનિકા જીવનના લાગણીના પાના પર કોઇ હૂંફાળા સથવારાનો અક્ષર નહતી માંડી શકતી. એની અતિબુધ્ધિથી એને અમુક સમય ડીપ્રેશન પણ આવી જતું હતું.

__                               x                              ____                                  x

 

અનબીટેબલઃ દરેક સ્થિતીમાં સમય રહેતાં ચેતી જઈને ‘સમતુલા’ રાખતાં શીખી લો તો જીવન બહુ સરળ ને ખુશહાલ બની રહે છે.

-સ્નેહા પટેલ

 

 

IMG_20170705_111638

 

Ashkya


અશક્યઃ

जि़ंदगी ग़र है तवाज्ज़ून का हुनर तो,

तंग रस्सियों पे चलना शीख लेंगे।

-भार्गव ठाकर.
એમ.એન.સીની સફેદ ઝગ ક્યુબની પાછળ બ્રાઉન શર્ટ અને મરુન આડી લાઈનિંગવાળી સિલ્કની ટાઈમાં શોભતા ક્લીન્શેવ્ડ – સ્માર્ટ ચહેરાના માલિક સુનીલ ગુપ્તાને જોઇને કાચના પાર્ટીશનની બીજી તરફથી એક મોટો હાયકારો પડઘાયો. એ હાયકારો હતો ક્લેરીકલ વિભાગના રોશન તનેજાનો ! રોશન તનેજા – સંજોગોનો મારેલો – હારેલો વ્યક્તિ જે આ કંપનીમાં ક્રેડિટ કાર્ડના ડિપાર્ટમેન્ટમાં સામાન્ય ક્લાર્ક તરીકે કામ કરતો હતો. એના પિતા નાનપણમાં જ મૃત્યુ પામ્યાં હોવાથી નાની બેન અને ભાઈના ઉછેરની જીમ્મેદારી એના ખભે આવી ચડતા બારમા ધોરણ પછી ભણવાનું છોડી દેવું પડેલું. ભણવામાં અતિતેજસ્વી એવા રોશનના મનમાં નાનપણથી જ માસ્ટર ડિગ્રી મેળવીને સરસ મજાની પાંચ આંકડાની નોકરી કરવાની મહેચ્છા હતી. પણ પિતાજીના અવસાન પછી મન મસોસીને પોતાની ઇચ્છા ઉપર પૂર્ણવિરામ મૂકી દીધેલું. સમય એનું કામ કરતો ગયો અને આજે રોશન ભાઈ અને બહેનને પરણાવીને પોતે પણ પરણીને લાઈફમાં સેટલ થઈ ગયેલો હતો. બધું બરાબર હતું પણ ઓછા ભણતરના કારણે પોતે જેને લાયક હતો એ પગારનો આંકડો એ નહતો મેળવી શકતો અને પોતે જે લાઈફ વિચારી હતી એવી લાઈફ એ જીવી નહતો શક્તો એનો અફસોસ એના હ્ર્દયમાં ભારોભાર પ્રજવ્વળતો રહેતો. એમાંય આજકાલના નવા આવેલ સુનીલગુપ્તાની આધુનિક કેબિન, ઠસ્સો અને પગાર જોઇને એ નિસાસો પાછો સળગી ઉઠતો. રોશનના ચહેરા પર આવતાં – જતાં ભાવોની એની બાજુમાં બેઠેલો એનો પરમ મિત્ર અનુરાગ ખૂબ જ ઝીણવટથી નોંધ લઈ રહ્યો હતો. એણે હળવેથી રોશનના પગ પર પોતાનો હાથ મૂક્યો અને બોલ્યો,

‘જસ્ટ રીલેક્શ દોસ્ત.’

‘શું ધૂળ રીલેક્શ થાઉં અનુ ? હું થોડું વધારે ભણેલો હોત તો આજે સુનીલની જગ્યાએ એ ભવ્ય કેબિનમાં હું હોત…પણ અફસોસ..’

‘તું કાયમ આવી રીતે અફસોસ જ કેમ કરે છે?’

‘મતલબ ?’

‘મારો કહેવાનો મતલબ એ છે કે અફસોસ કરીને બેસી રહેવાના બદલે તું તને જોઇતી મંઝિલ તરફ આગળ કેમ નથી વધતો ?’

‘એ ક્યાંથી શક્ય બને ? હવે તો ફુલ ટાઇમની નોકરી, બૈરા છોકરાંની જવાબદારી…’

‘જો એક વાત સ્પષ્ટ છે, તારે જે પ્રકારની નોકરી જોઇએ છે એ પ્રકારની નોકરી માટે તારી શૈક્ષણિક લાયકાત ઓછી છે. તારે એ કમી તો પૂરી કરવી જ પડશે.’

‘અરે યાર, હું પચીસ વર્ષનો થઈ ગયો છું, મહિના પછી મારા ઘરમાં મારા બીજા સંતાનનો જન્મ થવાનો છે. જે કમાઉ છું એમાંથી માંડ માંડ ઘર ચાલે છે. આ બધા માટે મારે મારી આ નોકરી કોઇ પણ હિસાબે સાચવી રાખવાની છે. ભણવા બેસું તો નોકરી ખોઇ બેસું, માટે તારી આ સલાહ મારા કોઇ જ કામની નથી. આ સફળ થવાની કોઇ જ શક્યતા નથી.’

‘ઓહ, મતલબ તેં તારા મનમાં ઠસાવી જ લીધું છે કે તું આનાથી વધારે કશું જ નહીં કરી શકે…તો કોઇ  વાંધો નહીં.તું અહીં જ આ કેબિનમાં ક્લાર્કગીરી કરીને જીવ્યા કર. પણ  એક કામ કર. તું ફરીથી કોલેજમાં જવું છે એવું દ્રઢપણે વિચારવા લાગ. એ પછી એ વિષય પર જે પણ વિચારો આવે એ મનમાં આવવા દે અને તું આગળ ભણી પણ શકે અને નોકરી કરીને તારા કુટુંબને પાલી-પોષી પણ શકે એ માટે શું કરી શકાય એ દિશામાં પણ વિચાર અને બે અઠવાડીયા પછી મને મળ. ‘

બે અઠવાડીયા પછી લંચટાઈમમાં રોશન અનુરાગની સાથે કેન્ટીનમાં બેઠો હતો.

‘અનુ, મેં તારી વાત પર બહુ જ વિચાર્યું. લાગલગાટ બે અઠવાડીઆથી વિચારતાં હવે મને લાગે છે કે મારે મારી ક્વોલીફીકેશન વધારવી જ જોઇએ. ક્વોલીફીકેશન વધારવા માટે હું રાત્રે રાત્રે બે કલાક ઘરે બેસીને ઓનલાઇન કોર્સ પણ કરી શકું છું. આ વિશે મેં મારી પત્ની આરતીને વાત કરતાં એ પણ બહુ ખુશ થઈ ગઈ અને અમે બે જણે સાથે બેસીને મારા કામના કલાકોની ગોઠવણ કરી દીધી. આખું ય ટાઈમટેબલ બની ગયું છે જો આ.’

આમ કહીને એણે ખીસામાંથી પોતાની ટચુકડી ડાયરી કાઢીને અનુરાગને બતાવી અને આગળ બોલ્યો,

‘આ ટાઇમટેબલ મુજબ ચાલીશ તો વર્ષ પછી કદાચ મારે પરીક્ષાની વધુ તૈયારી માટે એક બે અઠવાડીઆની રજા લેવી પડશે જે વિશે બોસ સાથે વાત કરતાં એ પણ ખુશ થઈ ગયા અને મારો વિકાસ થતો હોય તો આવી રજા માટે કંપની પગાર નહીં કાપે, પૂરેપૂરા પૈસા આપશે અને જરુર હશે તો વગર વ્યાજની લોન પણ આપશે.. જેવી વાત કરી. લાઇફમાં હવે બધું સરળ, આનંદદાયી લાગે છે. મારા આત્મવિશ્વાસનું લેવલ પણ ઘણું વધી ગયું છે. આ બધા માટે મારા મગજમાં તેં જે વિચારબીજ રોપ્યું હતું એ બદલ તારો જેટલો આભાર માનું એટલો ઓછો છે.’ કહીને એણે અનુરાગના બે હાથ પકડી લીધા, આંખમાં ખુશીના ઝળઝળિયાં આવી ગયા. અનુરાગે ધીમેથી એની પાંપણ પરથી મોતી હાથમાં લઈ લીધું ને બોલ્યો,

‘ જે કર્યું એ તેં અને તારી દ્રઢવિચારસરણીવાળી શૈલીએ કર્યું છે. હું તો માત્ર આંગળી ચીંધનારો. તારી હકારાત્મક વિચારશૈલી, તારા પોતાના આત્મવિશ્વાસે જ તારામાં વિચારોની આ બુલંદી જગાવી છે. બસ તો હવે પળનો ય વિલંબ કર્યા વિના ફતેહ કરો, વિજય આગળ જ છે દોસ્ત.’ ને બે મિત્રો ગળે વળગી પડયાં.

અનબીટેબલઃ અશકયતાનો વિચાર તમારા કામને ખરેખર ‘અશક્ય’ બનાવી મૂકે છે.

સ્નેહા પટેલ.

Aalsu


 

આળસુ:
बिछड़ने वालों ने आपस में दोस्ती कर ली,
ये पहली बार मुहब्बत में कुछ नया हुवा है!
-શાહિદ નવાઝ.
રાતનો એક વાગવા આવ્યો હતો પણ મિતાલીની આંખોમાં હજુ સુધી નિંંદ્રાદેવીની કૃપા ઉતરે એવા કોઇ એંધાણ નહતા દેખાતા. કંટાળીને મિતાલીએ ફેસબુક ચાલુ કર્યુ અને એને મીનાક્ષી મળી ગઈ. મીનાક્ષી, એની સ્કુલ સમયની બહેનપણી હતી અને મેરેજ કરીને અમેરિકા જઈને વસી ગયેલી. મિતાલીને તો મજા પડી ગઈ. આમ પણ દસ કલાકની નોકરીની લ્હાયમાં એની સોશિયલ લાઈફનો કચ્ચરઘાણ નીકળી ગયો હતો. મજબૂરીમાં હાજરી પૂરાવવા પડે એવા પ્રસંગોમાં નાછૂટકે જઈ આવતી બાકી તો આખા દિવસના ગધ્ધાવૈતરું પછી થાકીને લોથપોથ થઈ જાય ત્યારે એને પથારી જ દેખાતી. થાકના પ્રભાવ હેઠળ એને રોજ અગિયાર વાગ્યામાં તો પથારીમાં પડે એવી જ ઉંઘ આવી જતી હતી પણ આજે ખબર નહીં શું થયેલું..મગજ ગોટાળે ચડેલું અને ઉંઘ વેરી! મેસેંજર ખોલીને એ મીનાક્ષી સાથે ચેટીંગ કરવા લાગી.
‘હાય મીનુ, હાઉ આર યુ?’
‘ હું તો મજા મજામાં તું બોલ…પહેલાં એ કહે કે હજુ જાગે છે કેમ ? તમારે ઇન્ડિયામાં તો અત્યારે મારા ખ્યાલથી રાતનો એકાદ વાગ્યો હશે ને ?’
‘હા, આમ તો હું સૂઇ જ ગઈ હોઉં આ સમયે, પણ આજે નથી સૂઇ શકી. છોડને એ બધું, તું ત્યાંના સમાચાર આપ. છોકરાંઓ ને જીજાજી કેમ છે? તારી જોબ કેવી ચાલે?’
‘અરે, બધું સરસ સરસ છે ડીઅર, છોકરાંઓ હવે મોટા થઈ ગયા અને યુનિવર્સિટીમાં બીજી સીટીમાં ભણવા જતાં રહ્યાં છે તો અમે હુતો હુતી એકલાં. એમાં ય મારા હુતાને રાતની શિફ્ટ અને આ હુતીને સવારની..તો અમારું ફેમિલી તીતર બીતર.. પણ ઇટ્સ અ પાર્ટ ઓફ લાઇફ. એવરીબડી એન્જોય ધેયર લાઈફ. વીકએન્ડમાં અમે હુતો હુતી કમાયેલા પૈસા દિલ ખોલીને શોપિંગ કરવામાં વાપરીએ, રખડીએ. છોકરાંઓને મળવા જઈએ. તું બોલ, તારા બચ્ચાંઓ શું કરે છે ? તારી ને જીજુની તબિયત કેમ છે?’
‘મારા બચ્ચાંઓ – એક દીકરો કોલેજ્માં ને મોટી દીકરી પોસ્ટગેજ્યુએટ માટે બહારગામ. તારા જીજુની એ જ માર્કેટીંગની જોબ – મહિનાના વીસ દિવસ બહારગામ અને દસ દિવસ અહીં. એમાંય અડધો સમય દોસ્તારો સાથે વીતે…એ માંડ પાંચ દિવસ નવરો પડે ને હું મારા ઓફિસના કામમાં બીઝી હોઉં…બધું અગડ્મબગડમ…પણ ચાલે રાખે, સંસાર છે.’
‘હોય રે, આ સમય જ એવો છે ડીઅર, બધા દોડે છે. અટકી જાય તો એની સાથે એમની ફેમિલીનો ગ્રોથ પણ અટકી જાય..આજના જમાનામાં કોઇને શાંતિ મળતી નથી શોધી લેવી પડે છે. ‘
‘સાચું કહ્યું મીનુ, મેં પણ એટલે જ એક રસોઈયણ બાઈ રાખી લીધી. ઓફિસેથી થાકી પાકી આવું ત્યારે રસોઇ કરવાના હોશ કોશ હોતા જ નથી અને ઘરમાં કોઇ મદદ કરનારું પણ નહીં. ઘણી વખત એમ થાય કે આપણે કેવા આળસુ થઈ ગયા છીએ કે રસોઇ કરવા માટે પણ માણસ રાખવાના ?’
‘અરે, તમારે ત્યાં ફ્રેશ ખાવાનું મળે છે એમ કહે ને ..બાકી અહીં તો આખા અઠવાડીઆની રસોઇ કરીને ફ્રીજમાં મૂકી દઈએ છીએ, રોજ ફ્રીજરમાંથી કાઢી ને ઓવનમાં મૂકીને ખાઈ લેવાનું. અમારે અહીં રસોઇઆ કે કામવાળા નથી મળતા નહીં તો હું પણ એ રખાવી લેત.’ મીનાક્ષી બોલી.
‘અમારે અહીં મળે છે તો એમના નખરાં હજાર. એમ કામવાળા રાખવા સહેલા નથી.’
‘સારું ને મીતુ, એ બહાને તમે લોકો ઘરે બેઠાં મેનેજમેન્ટના પાઠ શીખી જાઓ …’ને મીનાક્ષીએ ખડખડાટ હાસ્ય રેલાવતું સ્માઈલી મૂક્યું.
‘હા, એ તો ઠીક પણ બધા કામ માટે માણસો રાખવાના અને પછી આપણે જીમના ય ખર્ચા કરવાના…એના કરતાં ઘરના કામમાં જ જે એકસરસાઈઝ થાય એ સારીનહીં..પૈસા પણ બચે અને શરીર પણ સારું રહે..’
‘શું મીતુ તું પણ..આજનો જમાનો ટાઈમ મેનેજમેન્ટનો છે.તમારે દોડવું હોય તો સમયને મેનેજ કરતાં શીખવું જ પડે. ઘરના કામ તો આખો દિવસ ચાલે અને હવે પહેલાં જેવો સમય નથી રહ્યો કે આપણે ઘર માટે ઓલ ટાઈમ અવેઇલેબલ રહી શકીએ. હવે આપણે સમય સાથે તાલ મેળવવાનો હોય છે. તું આળસુ થોડી છે? તારે સમય સાચવવાનો હોય છે એટલે તારે પણ માણસોની હેલ્પની જરુર પડે એમાં કંઇ જ ખોટું નથી. વળી આ બધાને પહોંચી વળવા તારું સ્વાસ્થ્ય પણ સાચવવાનું હોય તો જીમ પણ કરવું જ પડે. તારે તો ગર્વ લેવો જોઇએ કે તું જીમમાં જઈને એક સરખી એક્સરસાઈઝ કરવા જેટલાં પૈસા કમાઈ શકે છે, એવો સમય પણ મેનેજ કરી શકે છે. આજની આધુનિકા કપડાં ધોવા ને વાસણ માંજવા રહે તો એમની ઓફિસનો સમય ચૂકી જાય ને નોકરીને ‘બાય બાય ટાટા’ કહેવાનો સમય આવી જાય. એ બધા શારીરિક કામકાજ તો કોઇ પણ માનવી કરી શકે પણ તું આટલી સારી નોકરી કરીને, માનસિક કામ કરીને પૈસા કમાય છે ને તારી જાત પાછળ થોડાં વાપરે છે તો ખોટું શું ? આટલાં કામ કરતી નારીને કોઇ આળસુ તો શું કહે ? ને કહે તો કહે એમની ચિંતા નહીં કરવાની? કોઇ તું થાકી હોઇશ તો ચા નો એક કપ ધરવા ય નથી આવવાનું ? ઘરના કામ કરીને બપોર આખી નવરાં પડે એટલે આવી ચૌદસીયણ પ્રજાતિ બીજાના સુખ જોઇ શકે નહીં અને એમને નીચા કેમ બતાવવા એની વેતરણમાં જ રચ્યાં પચ્યાં હોય છે. તું અફોર્ડ કરી શકતી હોય અને સારો માણસ મળતો હોય તો એમને થોડાં પૈસા આપીને કામ કરાવી લેવામાં કશું જ ખોટું નથી. તારા મનમાં એક ‘આળસુ’ નામનો અપરાધભાવ તરવરે છે એને શાંત કર અને આ વ્યવસ્થામાં કંઈ જ ખોટું નથી એમ જાતને સમજાવ બેના..તું પણ આખરે માણસ છે, મશીન નહીં. ઘરના કામ કરવામાં ઓફિસના કામમાં ઢંગધડા ન આવે ને ઓફિસ સંભાળે તો ઘર અસ્તમ વ્યસ્તમ..આપણે માનવી છીએ – બાહુબલી નહી.’ અને બાહુબલીની જોક માટે દસ બાર સ્માઈલી સ્કીન પર રમતાં મૂકી દીધા.
અને અચાનક મીતાલીને પોતાને અત્યાર સુધી ઊંઘ ના આવવાનું કારણ ખ્યાલ આવી ગયું. જ્યારથી રસોઇવાળી બેનને એણે કામ પર રાખી હતી ત્યારથી એના મગજમાં પોતાના છોકરાંઓને , ઘરનાંને પોતાના હાથે રાંધીને જમાડી ના શકવાનો અસંતોષ સતત એના મનમાં એક અપરાધભાવની લાગણી પેદા કરતું હતું, એને સતત હેરાન કરતું હતું, પણ મીનાક્ષી સાથે જે ચેટીંગ થઈ તેના પરથી એના ઘરની જે સ્થિતી છે એમાં આ જ હાલત બેસ્ટ છે એ વાત એ સ્વીકારી શકી, અને મનની અંદર સતત ચકરાવો લેતાં વમળ શાંત થયા અને એને એકાએક ઉંઘની ઘેરી અસરનો આભાસ થવા લાગ્યો. મીનાક્ષીને બાય બાય કહીને ફોન બંધ કર્યો અને બીજી જ મીનીટે એ નીંદ્રાદેવીના પારણે ઝૂલવા લાગી.
અનબીટેબલઃ માનવીમાં ક્ષમતા જેટલી જ સમજણ અક્ષમતાઓની પણ હોવી જોઇએ.
-સ્નેહા પટેલ