Sangarsh – dukh


Phoolchhab > navrashni pal column > 27-9-2017

સંઘર્ષ – દુઃખ ઃ

 

ગફલતી છું આદમી હું, ગમ નથી એનો મને

હું જ મારૂં છું રુદન ને હું જ મુજ રણહાક છું !

આટલી કાપી મજલ ને આટલું સમજી શક્યો,

હું જ મારો છું વિસામો, હું જ મારો થાક છું !

– વેણીભાઈ પુરોહિત

 

ઘરની ભીંત પર લાગેલી ગોળ કાળી ઘડિયાળમાં રાતના અઢી વાગ્યાંનો સમય થયો હતો. સેકંડ કાંટો ‘ટક ટક’ સાથે એનું કામ પૂરી પ્રામાણિકતાથી કરી રહ્યો હતો અને સમય કપાતો જતો હતો. અઢી – પોણા ત્રણ્ ત્રણ.. પણ સુમનરાવની આંખ મટકું ય નહતી મારતી. આજે આંખો સાવ કોરી ધાકોર હતી. નિંદ્રાદેવી ‘આવું આવું’ન્કરીને હાથતાળી આપી જતા હતા. જોકે વાંક નિંદ્રાદેવીનો પણ નહતો, સુમનરાવ જ હતાં કે જેમને આજની રાત આખી ઊજાગરો કરવાની જાણે નેમ લીધી હતી. સમય ભલે એનું કામ કરતો પણ એમને જ્યાં સુધી અજ્યની આઇ આઇ એસ ના કોર્સના પૈસાની સગવડ ના થઈ જાય ત્યાં સુધી એમને ઉંઘવાનો ઇરાદો જ નહતો. નિંદ્રાદેવી પણ આવ જા કરીને કંટાળી હતી અને કોપાયમાન થઈને સદંતર રવાના થઈ ગઈ.

 

ઘડિયાળમાં છ ના ટકોરા પડ્યાં અને એ મધ્યમવર્ગીય ઘર એક તરવરીયા જુવાનની આળસના અવાજથી ભરપૂર થઈ ગયું. અજ્ય એના નિત્યક્રમ મુજબ સવારે વહેલો ઉઠીને પરવારીને ઘરના નાના મોટાં કામ પતાવતો. નાનો હતો ત્યારે જ એની માતાનું મૃત્યુ થયું હતું. એની પાછળ એ અજય અને નીરજા બે સંતાનોની જવાબદારી સુમનરાયના માથે નાંખીને ગયેલાં જેને સુમનરાય બાખૂબીથી નિભાવતાં હતાં. નીરજા કોલેજના પ્રથમ વર્ષમાં હતી. સુમનરાય જ્યારે જ્યારે એમના ગામમાં કોઇ મોટા અફસરોને જીપ – ગાડીઓમાં ફરતો જોતો ત્યારે ત્યારે એમના દિલમાં અજય માટે પણ આવા સપનાં કોળી ઉઠતાં, એમની લાલ – થાકેલી આંખોમાં સતરંગી સપના મહોરી ઉઠતાં ને એ એમના દીકરાને પણ આવી ગાડીઓમાં ફરતાં જોતાં. તેઓ વિચારતાં કે,’ગમે તે થાય પણ મારો અજય પણ મોટો થઈને આવો સૂટ બૂટ પહેરેલો, મોટી મસ ગાડીવાળો ઓફિસર બનશે જ, હું એને એ માટે પૂરતો લાયક બનાવીશ, બહુ ભણાવીશ.’

વળી સુમનરાયનો અજ્ય પણ બહુ લાયક, ખંતીલો, આજ્ઞાકારી અને તેજસ્વી વિધ્યાર્થી હતો. એના પિતાજીની આજ્ઞા એના માટે ભગવાનનો આદેશ હતો. બાપુજીની ઇચ્છા જોઇને એણે પણ પોતાના જીવનની નૈયા ભરપૂર મહેનત સાથે એ જ દિશામાં હંકારવા માંડેલી. પરિશ્રમથી કશું જ અશક્ય નથી રહેતું. એમ અજયની ગાડી અત્યાર સુધી તો બરાબર પાટા પર ચાલતી હતી. પણ ભગવાનને બીજું જ કંઈક મંજૂર હતું. સુમનરાયના ઝૂંપડામાં અચાનક આગ લાગવાથી આખું ઘર બળી ને ખાખ થઈ ગયું  અને રાખના ઢેર સિવાય કંઈ જ ના બચ્યું.

જે હતું એ હવે સુમનરાયના ખેતરોની જમીન જ.

એમાંથી નીરજાના લગ્ન કરવાના, અજયને ભણાવવાનો અને બાકીના ખર્ચા પૂરા કરવાનાં. સુમનરાય મજબૂત છાતીના ! રાખનો ઢેર સાફ કરીને ઇંટ અને ગારો લઈને સર્જન કરવા બેઠાં ત્યાં પાછળથી એક નાનો હાથ એમની સહાયમાં આવી ચડ્યો એ હતો અજયનો હાથ ! સુમનરાય ઈંટ ગોઠવતાં અને અજય એમાં ગારો ભરતો. એ દિવસથી અજય દરેક પરિસ્થિતીમાં એના પિતાના હારોહાર ઉભો રહયો હતો. પણ હવે વાત અલગ હતી. અજયને ઓફિસર બનવા માટે પરીક્ષા આપવી પડે એમ  હતું અને એના કોર્સ માટે અજયને શહેરમાં ભણવા મૂકવો પડે એમ હતું. બીજું બધું તો ઠીક મારા ભાઈ પણ એ બધાની પાછળ લગભગ વર્ષનો બે લાખ રુપિયાનો ખર્ચો થાય એમ હતું અને ફુલ કોર્સના પાંચ લાખ. આટલા બધા પૈસા લાવવા કયાંથી ?

 

અચાનક સુમનરાયે મનોમન એક નિર્ણય કરી લીધો અને ઉભા થયા. એમને જોઇને અજય ચમક્યો.

 

‘પપ્પા, રાતે સૂતા નથી  કે શું ? આપનું મોઢું – આંખો તો જુઓ ! મારી ફીની ચિંતા ના કરો, બહુ ભણી લીધું. હવે હું અહીં ગામમાં જ કોઇ નોકરી શોધી લઈશ ને તમને કમાવવામાં મદદ કરીશ. એક વાર મને નોકરી મળી જવા દો પછી જુઓ આપણે આપણી નીરજુના લગ્ન કેવી ધામધૂમથી કરીએ છીએ.’

 

‘અજય, આજે બોલ્યો એ બોલ્યો. આજ પછી ક્યારેય આવી પાછી પાનીના શબ્દો મને તારા મોઢેથી નથી સાંભળવા. ચિંતા ના કર, અત્યારે તો મને રસ્તો મળી ગયો છે. આપણી જે જમીન છે એમાંથી અડધી વેચી દઈશ તો તારી ફી જેટલા પૈસા નીકળી જ રહેશે. હું હમણાં જ ગામમાં રમણલાલ પાસે જઈને વાત કરું છું. એ તો ક્યારનાં તૈયાર છે.’

 

‘જમીન વેચી દેશો ?’

 

‘હા, એમાં શું છે ? કાલે ઉઠીને એ જમીન પર તારે હળ તો ચલાવવાનું નથી. તું આટલો મેધાવી અને મહેનતુ દીકરો છે, તારી ક્ષમતા મોટા ઓફિસર બનવાની છે તો એમાં પૈસાની કમી આડે નહીં આવવા દઉં. જરુર પડશે તો હું મારી કીડની, આંખો જે કોઇ અંગ વેચાય એ વેચીને પણ તને ઓફિસર બનાવીને છોડીશ.’

 

‘બાપુજી એવું ના બોલો, મારા કારણે તમે આટલા ટેન્શનમાં રહો છો. હું જ નાલાયક, કપાતર છું. મારા કારણે જ તમને આટલા દુઃખ વેઠવા પડે છે.’

 

‘જો દીકરા, આને દુઃખ નહીં પણ સંઘર્ષ કહેવાય અને સંઘર્ષ એ જીવનનું બીજુ નામ છે! દરેકના માનવીના જીવનમાં સંઘર્ષ તો હોય જ. કોઇને ભાગે ઓછો હોય કોઇને વધુ, કોઇને જલ્દી આવે કોઇના જીવનમાં મોડો – પણ એ તો જીવનનો એક અનિવાર્ય હિસ્સો છે. દુઃખ કોને કહેવાય પાગલ ખબર છે ? તારી મા આપણને છોડીને જતી રહી ને એ. એની ભરપાઇ જીવનમાં ક્યારેય થઈ શકે એમ નથી. એ ખાલી જગ્યા કાયમ ખાલી જ રહેવાની, એને દુઃખ કહેવાય. બાકી સંઘર્ષ તો જીવનનું એક અનિવાર્ય અંગ છે. દરેકના હિસ્સે એ આવે જ. સંઘર્ષ કરીને તો માનવી વધુ મજબૂત અને અનુભવી બને. એ સંઘર્ષમાંથી પાર ઉતરનાર માનવીને જીવનમાં ક્યારેય પણ કોઇ મુશ્કેલી  હરાવી ના શકે. તારે મોટા ઓફિસર બનવાનું છે તો બનવાનું જ છે,  એના માટે તું ખાલી ભણવાનો સંઘર્ષ કર, પૈસાની જોગવાઈ હું કરી લઈશ અને ફરીથી દુઃખ બુખની વાતો મગજમાં લાવતો નહીં હાં કે.’

અને અજય પોતાના ગામડિયા, અભણ બાપાની સૂઝબૂઝ પર આફરીન થઈ ગયો, અંદરથી પોતાની જાતને મજબૂત થતી અનુભવી રહ્યો.

 

આજે ફરીથી એક ઘર બનતું હતું – જગ્યા હતી અજયનું દિલ !  – પાયો ફરીથી એના પિતાના હાથે નંખાતો હતો .

 

અનબીટેબલઃ કેટલીક ખાલી જગ્યા ખાલી રહેવા જ સર્જાઈ હોય છે.

સ્નેહા પટેલ

Miss perfectionist


Phulchhab newspaper > 20-9-2017> navrashni pal column

મિસ પરફેક્શનીસ્ટઃ

 

ક્યાં કહું છું કે દાવ છોડી દો?

ખેલ ખેલો, તણાવ છોડી દો.

-ડો. મનોજ જોશી ‘મન’

 

શતરુપા એની કોલેજના બસસ્ટોપ પર ઉભી હતી. બસને આવવાને હજુ પાંચ દસ મિનિટની વાર હતી. શતરુપાને સમય કરતાં થોડાં વહેલા જ પહોંચી જવાની ટેવ હતી. છેલ્લી મિનિટ સુધી ઘરમાં પરવાર્યા વિના હાંફ્ળા ફાંફળા ફર્યા કરવાનું એને સહેજ પણ પસંદ નહતું. એના ઘણાં બધા મિત્રોને એવી ટેવ હતી.સવારના ઉઠીને મોબાઈલમાં માથું ઘાલીને બેસી જાય, ટીવી ચાલુ…છેલ્લે જોવા જાવ તો બસને આવવાની દસ પંદર મિનિટ માંડ બાકી હોય અને એ લોકોની બેગ ભરવાની, લંચબોકસ, વોટરબોટલ, કપડાંનું મેચીંગ બધું બાકી હોય. ઘણીવખત વહેલાં ઉઠ્યાં છતાં એ લોકોને નહાવાનું સ્કીપ કરવું પડે. શતરુપાને એવું બધું નહતું પસંદ. એને બધું ટાઈમ ટુ ટાઈમ જોઇએ.

 

‘મિસ પરફેક્શનીસ્ટ’

 

રોજ સવારે બસ સ્ટોપ પર આવીને એ વધેલી દસ મિનિટ આજુબાજુનું નિરીક્ષણ કરવામાં પસાર કરતી. એની સાથે બસમાં એક આંટી ચડતાં. તેલ નાંખીને સુવ્યવસ્થિત રીતે ઓળાયેલા વાળ, કપાળ પર બરાબર મધ્યમાં મધ્યમ કદનો ગોળ લાલ ચાંદલો, આર કરેલી અવરગંડીની સાડી, હાથમાં ટીફિન, ફાઈલ ને ખભે મરુન ચોરસ પર્સ, પગમાં કોલ્હાપુરી ચંપલ. બધું જ વ્યવસ્થિત. શતરુપાને એમને જોવાની બહુ મજા આવતી. મનોમન એ સ્ત્રીની એ મોટી ફેન બની ગઈ હતી. ઘણી વખત એ સ્ત્રી ફોન પરથી એની કામવાળી બાઈ સાથે વાત કરતી.

 

‘રાધા, આજે રસોડાનું કબાટ ખાલી કર્યું છે. તો ત્યાં કચરો વાળી, પોતું કરીને પેપર મૂકીને બધું સરખું પાછું ગોઠવી દેજે. પ્લેટફોર્મ પર કાલનો હાંડવો છે એ લાલ ડબ્બામાં મૂકેલો છે એ તું લઈ જજે. તારા દીકરાને બહુ ભાવે છે ને એટલે થોડો વધુ બનાવેલો.’

 

‘……..’  સામે છેડેથી કંઈક બોલાય અને એ સ્ત્રી આખી વાત ધ્યાનથી સાંભળે પછી જવાબ વાળે,

 

‘હોય હવે રાધા, એ ય પુરુષ જાતિ છે, કંટાળે ને  ધોલધપાટ કરે તો સહી લેવાનું…તારે થોડું ચલાવી લેવાનું. તારી જાતિમાં તો આવું બધું ચાલ્યા જ કરવાનું બેન. એને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કરતા રહેવાનું, અકળાવાનું નહીં.’

 

ઘણીવખત એ એમની સખીઓ સાથે વાત કરતી.

 

‘હાય બ્યુટીફુલ, ગુડ મોર્નિંગ.’

 

‘……’

 

‘હા. આજે સાંજે ધાત્રીના ઘરે ચોક્કસ મળીએ છીએ. એનો પતિ એને આમ અપશબ્દો બોલે, અપમાન કરે એ કેમનું ચલાવી લેવાય? આપણું મહિલા મંડળ એને બરાબરનો પાઠ શીખવીશું.’

 

એની વાતોના અમુક અંશો ઘણી વખત શતરુપાના કાને પડતાં. આજે પણ આવા બે ફોન સળ્ંગ આવ્યાં ને એમાં સાવ જ વિરોધાભાસી વાત જોઇને એ ચમકી ગઈ. એનાથી ના રહેવાયું ને એ બોલી,

 

‘હાય આંટી, એક વાત પૂછી શકું?’

 

‘બોલ ને બેટા, એક શું બે વાત પૂછ.’

 

‘આંટી તમે તમારી કામવાળીને એનો પતિ મારપીટ કરે છે તો પણ ચલાવી લેવા કહ્યું અને તમારી બહેનપણીને એનો પતિ અપશબ્દો બોલે છે તો પણ એની ખબર લઈ નાંખવાની વાત કરી. આ બધું મને સમજાયું નહીં. આવું વિરોધાભાસી વલણ કેમ?’

 

‘હા, તારી વાત સાવ સાચી છે. તને ખબર છે?  માનવીના અલગ અલગ સમાજ, રીતિરિવાજો, વિચારસરણી હોય છે. એમની સમસ્યાઓનું સમાધાન આપણે એમના લેવલે જઈને શોધવું પડે. હવે આ કામવાળીને એમ કહું કે તારો વર મારે તો તારે સામે હાથ ઉપાડવાનો કે પોલિસમાં જઈને ફરિયાદ કરી દેવાની તો એ એવું કરી શકવાની નથી. કારણ એમનામાં પુરુષો વર્ષોથી આમ જ વર્તન કરતાં આવ્યાં હોય છે ને એ સ્ત્રીઓને આ બધું સામાન્ય સહજ જ લાગવાનું. એમનું માનસ આ બળવાની વાત એક ઝાટકે સ્વીકારી જ ના શકે. સૌથી પહેલાં તો એની સાથે અન્યાય થાય છે એ વાત એને સમજાવી જોઇએ અને એનો રસ્તો શોધવા આપણી પાસે આવે તો આપણે એને આગળ વધવાનો રસ્તો બતાવાય, બાકી પહેલાં એને સમજાવો કે તારી સાથે અન્યાય થઈ રહ્યો છે ને પછી એની સામે લડવાના રસ્તા બતાવવાના..આ બધા ચકકરોમાં એ કમાવા ધમાવાનું છોડીને આમાં જ પડી પાથરી રહે તો બની શકે એના છોકરાંઓને એક ટંકનો રોટલો ગુમાવવાનો વારો આવે એટલે એમના સંસારને છંછેડવાની આપણે કોઇ જરુર નથી હોતી.  આપણાં સમાજમાં આજે ઘણાં ઘરોમાં માસિક ધર્મ દરમ્યાન પણ કોઇ આભડછેટ નથી પળાતી, બધી સ્ત્રીઓ આરામથી રુટિન વર્ક કરે છે,  ઘણી તો મંદિરમાં સુધ્ધાં જાય છે. એ દિવસોમાં ખાવાપીવામાં વધારે ન્યુટ્રીશિયનસ ફૂડ લે છે જેથી એમને કામ કરવાની તાકાત મળતી રહે. મહિનાના પાંચ દિવસ આમ અટકી જવાનું આજકાલની નારીને સહેજ પણ ના પોસાય. પણ આ જ વાત હું મારી કામવાળીને કહું તો એની આંખો પહોળી થઈ જાય, જીભ બહાર નીકળી જાય..કદાચ બીજા દિવસથી એ મને પાપી ગણીને મારા ઘરે કામ કરવા આવવાનું જ છોડી દે. દરેકના સામાજીક, માનસિક સમજણના સ્તર અલગ અલગ હોય છે. એમની રહેણી કરણી જોઇને જ આપણાંથી વાત કરાય. હું કામવાળી બાઈ રાધાને પણ પરિવર્તનની વાતો કરું છું પણ એ જે લેવલે છે એનાથી એને એક સ્ટેપ આગળ લઈ જવાય તો એને સ્વીકાર્ય હોય. બાકી હજી એ પરિવર્તનના નામે એબીસી શીખતી, સ્વીકારતી હોય અને આપણે છેક ઝેડ કક્ષાની સલાહ આપીએ તો એને પચે નહીં અને એ સ્વીકારી પણ ના શકે. હું મારા પોતાના ઘરની વાત કરું તો મારા દીકરા અને દીકરીના કામકાજમાં કોઇ જ ફરક નહીં. દરેક માણસે ઇવન મારા પતિદેવ પણ પોતાના ઘણાં ખરા કામ જાતે કરી લે, હું નોકરી કરીને ઘરમાં આર્થિક સહાય કરું છું એટલે એ ઘરકામમાં મારો સાથ આપવાની એમની ફરજ સમજે છે. પણ આ બધું આપણાં જેવા સુશિક્ષિત અને સ્વીકારવા તૈયાર હોય એવા લોકોની વાતો. પણ કોઇનું માનસ ફ્લેક્સીબલ ના હોય તો સમાજના દરેક પરિવર્તન એણે સ્વીકારવા એવી ફરજ પાડીને એનું મગજ ના ખાવાનું હોય. વળી પરિવર્તનના નામે હક જોઇતા હોય તો આપણી સામે ફરજ પણ વધી જાય છે એનું પણ ધ્યાન રાખીને એ ફરજ બજાવવાની માનસિક – શારીરિક તૈયારી રાખવી જોઇએ. આ બધું એક ઝીગ શો પઝલ જેવું હોય છે બેટા, દરેક પીસ એની યોગ્ય જગ્યાએ ગોઠવવાની સમજણ ને આવડત જોઇએ નહીં તો આખું પિકચર બગડી જાય, વેરણ છેરણ થઈ જાય.’

 

‘માય ગોડ આંટી તમે કેટલી મોટી વાતો કરી દીધી. મને તો સપનામાં પણ આવા વિચાર ના આવે. હું તો કોઇ માણસ બોલે એટલે એના પરથી જ એને જજ કરી લઉં પણ આજે સમજાયું કે દરેક માણસના સમાજ અલગ અલગ હોય છે. આપણે વાત કરવા – સમજવા એ માનવીના માનસિક લેવલ સુધી પહોંચવું પડે તો જ સાચી સ્થિતીનો તાગ કાઢી શકીએ.’

 

‘સારું ચાલ હવે, આપણી બસ આવી ગઈ.’  અને બે ય જણ સામસામે મીઠું મરકીને બસમાં ચડી.

 

અનબીટેબલઃ પરિવર્તનનો પવન ધીમો પણ મક્કમ હોય, વાવાઝોડું હંમેશા વિનાશકારી જ નીવડે છે.

 

-સ્નેહા પટેલ.

Antra


અંતરાઃ

રોજ રોજ

મારી પાસેથી ચમત્કૃતિની આશા ન રાખ,

હું એક સામાન્ય માનવી છું

તારું અછાંદસ કાવ્ય નહીં !’

-સ્નેહા પટેલ

અંતરા- આશરે પચાસે’ક વર્ષની વયે પહોંચેલી સ્ત્રી. ઘરમાં સૌથી મોટી હોવાના કારણે નાનપણથી જ એ મોટી થઈ ગયેલી. મમ્મીની નોકરીના કારણે એક નાનો ભાઈ ને એક નાની બેન વત્તા દાદા – દાદી- આ બધાની જવાબદારી એના માથે હતી. સવારની સ્કુલ, સ્કુલેથી આવીને જમીને સ્કુલનું ને ઘરનું ‘ઘરકામ’ પતાવીને થોડી વાર સૂઇ જતી ને પછી ઉઠીને દાદા દાદીની ચા બનાવી એમને ઉઠાડતી. એ પછી સૂકાયેલા કપડાં દોરી પરથી લઈને વાળીને દરેકના ખાનામાં વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવી દેતી. પછી થોડી વાર સખીઓ સાથે રમવા જતી, મમ્મીનો ઘરે આવવાનો સમય થઈ ગયો હોય એટલે સમયસર આવીને સાંજની રસોઇની થોડી ઘણી તૈયારી કરી રાખતી. મમ્મી આવે એટલે રસોઇ કરતી અને ત્યાં સુધીમાં પપ્પા ઓફિસેથી અને નાના ભાઈ બેન રમતમાંથી પરવારીને આવી જતાં ને આખું કુટુંબ સાથે બેસીને જમતું. પછી નાની બેન કચરો વાળી દેતી, ભાઈ બધા વાસણો રસોડામાં મૂકી આવતો ને અંતરા એ વાસણ ઘસવા બેસતી એના મમ્મી એ વાસણ વીંછળતા વીંછળતા રસોડું સાફ કરી દેતાં ને પછી બધા સાથે બેસીને ટીવી પર એમના પસંદના પ્રોગ્રામ જોતાં જોતાં સૂઇ જતાં. નાનપણથી જ જવાબદારીઓમાં જીવતી અંતરા આજે બે જુવાન દીકરીઓની મા હતી. એક દીકરીને પરણાવીને સાસરે મોકલી દીધી હતી અને બીજી દીકરી રમ્યાએ હમણાં જ એનું ગ્રેજ્યુએશન પૂરું કર્યું હતું. અંતરાએ પણ છેલ્લાં થૉડા સમયથી એની નોકરીનો સમય આઠ કલાકમાંથી પાંચ કલાકનો કરી કાઢ્યો હતો. અહ્વે રમ્યાને ઓસ્ટ્રેલિયા જવું હતું – માસ્ટર કરવા.

બસ, આ દિવસથી ઘરમાં ધરતીકંપ જ આવી ગયો.

‘રમ્યા, આ તું તારી ચીજવસ્તુઓ જેમ તેમ મૂકે છે એ કેમનું ચાલે ? કાલે ઉઠીને તારે હોસ્ટેલમાં રહેવાનું થશે તો ત્યાં તું આવી રીતે જીવીશ ? ત્યાં તારી મા આવશે તારો રુમ સરખો કરવા?’

‘અરે મમ્મી, રોજ તો હું મારા કપડાં કબાટમાં ગોઠવી દઉં છુ. મારા ગેજેટ્સનું પણ પ્રોપર ધ્યાન રાખું છું, પણ તને તો ટેવ જ પડી ગઈ છે મારી દરેક વાતમાં કચ કચ કરવાની. કદી સંતોષ જ નથી થતો. હવે હું કંઈ નાની કીકલી નથી રહી. હું મારું બધું કામ જાતે કરી જ શકુ છું અને કરું પણ છું પણ તમને એની કોઇ કદર જ નથી. તમે સ્વીકારતા જ નથી.’ રમ્યાનું મગજ રોજ રોજની મમ્મીની કચકચથી ફાટ્ ફાટ થઈ જતું.’મમ્મીએ બધાંનુ બહુ કામ કર્યું છે, પોતાના ફીલ્ડમાં પણ એ સક્સેસ રહી છે. માન્યું કે એ એક સુપરપાવર ધરાવતી સ્ત્રી છે પણ એનો અર્થ એમ નહીં કે બીજા નકામા છે.’

અંતરાના પતિ વિકાસે ઘરમાં પગ મૂક્યો જ હતો અને આ બબાલ એના કાને પડી.

‘રમ્યા, આ શું છે ? મમ્મી સાથે આ રીતે વાત કરાય દીકરા ?’

એકદમ શાંત સ્વરે વિકાસે રમ્યાને ઠપકો આપ્યો.

‘પપ્પા, હવે તમે પણ મમ્મીનો પક્ષ લેશો મને ખબર છે. એનો તો ક્યારેય કોઇ વાંક હોતો જ નથી. સમાજમાં જુઓ, ઓફિસમાં જુઓ કે ઘરમાં – બધે મમ્મી ઓલવેઝ રાઈટ જ હોય છે. કોણ જાણે એ સામાન્ય માનવી નહીં પણ્ ભગવાન ના હોય ! તમે બધાએ જ એને માથે ચઢાવી દીધી છે.’

‘રમ્યા, અમે મમ્મીને માથે ચઢાવી છે એમાં કોઇ ખોટું છે?  વિચારીને બોલ.’

રમ્યા પણ વિચારમાં પડી ગઈ. એની મોમ એ એની ડ્રીમગર્લ હતી. એને પણ આગળ જઈને ‘સેમ ટુ સેમ’ એના મમ્મી જેવા જ સૂઝબૂઝવાળી અને સકસેસફુલ સાથે પ્રેમાળ વ્યક્તિ બનવું હતું. ઇંટેલીજન્સ જુઓ કે શારીરિક મહેનત અંતરા ક્યારેય કોઇ જ વહેવારમાં ક્યારેય કાચી નહતી પડતી. લોકોની એની પાસેથી હોય એ અપેક્ષા કરતાં કાયમ એ બમણું કરતી હતી. એની મમ્મી અદભુત હતી.

‘ના પપ્પા, કોઇ અતિશયોક્તિ નથી, પણ આ મારી સમજદાર મમ્મી અચાનક આવું વર્તન કેમ કરે છે એ નથી સમજાતું. આખો દિવસ નાની નાની વાતમાં એની કચકચ હોય છે. વળી એ તમારી સાથે પણ અજીબ વર્તન કરે જ છે ને, તમે ખબર નહીં કેમ એ કેવી રીતે સહન કરીને એને પ્રેમથી વાળી દો છો. તમે પણ અદભુત છો. એક તો મારે મારા વિઝા ને યુનિવર્સીટીમાં કચકચ, ઢગલો કામ છે એમાં આ નક્કામું ઝઘડયાં કરે છે એટલે અકળાઇ જવાય છે પપ્પા.’

‘દીકરા, તને ખબર છે તારી મમ્મીને હવે એવું લાગે છે કે તું જતી રહીશ પછી એને નાની નાની વાતમાં કોઇ પૂછનારું નહીં રહે. તારા ઢગલો કામ જે ઉત્સાહથી એ કરતી હતી એ પણ અચાનક જ પૂર્ણવિરામમાં પરિણમશે. આખી જીંદગી લોકોએ એની પાસેથી કામની, દરકારની અપેક્ષા રાખી છે અને એ બધાંને પૂરી કરવાની એને ટેવ પડી ગઈ છે. અચાનક જ એ આ બધાથી દૂર થઈ જશે એટલે એને કાયમ એવું લાગે છે કે એ હવે સાવ જ નક્કામી વ્યક્તિ બની ગઈ છે,કોઇને એની કશું જ જરુર નથી. એના છોકરાંઑ એમના જીવનમાં એની આંગળી છોડીને આગળ નીકળી જશે અને એ ત્યાંની ત્યાં…એટલે એ ખૂબ અકળાઈ જાય છે.’

‘પણ પપ્પા, મારી આ સેલ્ફ ડીપેડન્ટ મમ્મી આજકાલ તમારી પર વધુ ડીપેંડન્ટ થતી જાય છે એવું નથી લાગતુ. કાલે જ એ કહેતી હતી કે’તારા પપ્પાને કામમાંથી ફુરસત જ નથી મળતી અને મારે તારા માટેના શોપિંગમાં જવું છે તો જવાતું જ નથી.  પેલા રમીલાકાકીની તબિયત સારી નથી તો એમાં પણ એ તમારા ફ્રી સમયની રાહ જુવે છે કે,’તારા પપ્પા ફ્રી થાય તો એમની ખબર કાઢવા જઈએ ને ! આવું કેમ પપ્પા ?’

‘એનું કારણ એ કે એ એક સ્ત્રી છે. સ્ત્રી ભલે ગમે એટલી સ્વતંત્ર થઈ જાય, સેલ્ફ ડીપેન્ડન્ટ બની જાય પણ એને પોતાના પતિ ઉપર ડીપેંડંડેબલ થવું ગમતું જ હોય. કોઇ એવો વ્યક્તિ કે એ એની દરેક ઇચ્છાને સાંભળે, પૂરી કરે, એની કાળજી રાખે – આ કાળજી એટલે જ એને પ્રેમની લાગણીનો અનુભવ થાય. દુનિયાના કોઇ પણ છેડે જાઓ, સ્ત્રી  સ્વભાવથી તો કાયમ સ્ત્રી જ રહેવાની. એમાં પણ આ સમયે જ્યારે તમે બચ્ચાંઓ પોતાની જાતે પોતાના કામ કરતાં થઈ જાઓ એટલે એ પોતાની જાતને વધુ અસુરક્ષિત સમજે કે હવે કોઇને મારી જરુર નથી. જેને જન્મ આપ્યો અને જેની પળ પળનો હિસાબ રાખ્યો, જતન કર્યું એ સંતાનો પણ આખરે હવે પોતાનાથી દૂર થઈ જશે આ વિચાર એને ડરાવે છે. ભલે ગમે એટલી મજબૂત હોય પણ છે તો આખરે એક મા જ ને. ચિંતા ના કર બેટા સમય જતાં બધું સરખું થઈ જશે.  અત્યારે આપણે થૉડી સમજદારી દાખવીને એને સાચવી લેવાની છે અને આમાંથી બહાર નીકળવામાં આપણાથી બનતો સહકાર આપવાનો છે.’

‘ઓહ પપ્પા, તમે કેટલાં સમજુ છો,યુ આર ધ ગ્રેટ! તમે ના હોત તો હું કદાચ મમ્મીને સમજત જ નહીં ને એના પર  ગુસ્સે થયા જ કરત પણ તમે મને બચાવી લીધી. થેંક્સ..લવ યુ પપ્પા !’

સ્નેહા પટેલ.

Achhandas kavya


રોજ રોજ 

મારી પાસે ચમત્ક્રુતિની 

અપેક્ષા ન રાખ,

હું સામાન્ય માનવી છું 

તારું અછાંદસ કાવ્ય નહિ !

-સ્નેહા પટેલ.

Lagnivadh


 લાગણીવઢઃ


જગતના ઘાવ સામે તું અડગ થઈને રહે બેફામ,

કે પર્વતને કદી કોઈ પથ્થર વાગી નથી શકતો.


– ‘બેફામ’ બરકત વિરાણી


‘ની…શું કરે બેટા? બહુ વાયડો ના થા, નાની સાથે ફોનમાં વાત કર, જરા મોઢું હસતું રાખ તો મને મોબાઈલમાં તને જોઇને મજા આવે, નહીં હસવું હોય તો નહીં જ હસે સાવ બાપા જેવો મીંઢો જ છે..એ ય ડફોળ..જરા આમ સામું તો જો…’

સુરેખાબેન – ૫૦ થી ૫૫ વર્ષની વયના વિધવાબાઈ એમને નવા નવા મળેલાં રમકડાં એટલે કે મોબાઈલમાં નવું નવું કાર્ડ નખાવીને નેટની મદદથી વીડિઓકોલીંગ કરીને પોતાના દોહિત્ર સાથે વાત કરી રહ્યાં હતાં. એમનો દોહિત્ર પણ મોબાઈલ ફોન નામના રમકડાં માટે સુરેખાબેન જેટલો જ અનુભવી – એની ઉંમર માત્ર આઠ નવ મહિના જ. એ તો પોતાની મસ્તીમાં મસ્ત.ઘડીકમાં મોબાઈલ એની મમ્મીના હાથમાંથી લઈને સ્ક્રીન ચાટવા લાગે તો ઘડીકમાં ફોન ફેંકીને બારણાં તરફ ગોઠણિયાં ભરી જાય. એને મન આખી દુનિયા એના માટે રમતનું મેદાન, પણ આ બધું એના નાનીને નહતું સમજાતું. એ તો એક જ જીદ લઈને બેઠા હતાં કે,’એમણે સ્પેશિયલ નવો ફોન લીધો છે, મોંઘામાંનું  કાર્ડ નંખાવ્યું, નેટની સુવિધા લીધી , ટચ સ્ક્રીન ફોન વાપરતાં શીખીને અપડેટ પણ થયા તો પણ એમને એમના નિવાન એટલે કે ‘ની ‘ સાથે વાતો કરવા નહતી મળતી, અને એમાં ને એમાં અકળામણમાં એમના મોઢામાંથી અમુક સ્વસ્તિવચનો સરી પડતાં જેને અપશબ્દો કહેવાય એની એમને જાણ સુધ્ધાં નહતી થતી. આવા અનેકો અપશબ્દોને એમણે પોતાના જીવનમાં કાયમ સ્થાન આપી દીધા હતાં એથી વારંવાર એવા શબ્દો એમના મુખમાંથી સરી પડતાં અને એમની જાણ બહાર જ સમાજમાં એ બદનામ પણ થતાં હતાં.

સામેના દરવાજે જ આવેલા બીજા ફ્લેટમાં બેઠી બેઠી શાક સમારી રહેલી સુનિધી રોજ આ તમાશો જોતી અને સાંભળતી. એને ઘડીક વાર આ વિધવા અને એના વિધવા સાસુ સાથે રહેતી બાઈ માટે કૂણી લાગણી પણ થતી. આજના જમાનામાં એકલા રહેવું એ કંઇ સહેલી વાત નથી. એથી એ સુરેખાબેનને શક્ય એટલી મદદરુપ થવાનો પ્રયત્ન પણ કરતી, પણ સુરેખાબેનનું આ માનસિક સ્તર એને કાયમ બે વેંતની દૂરી પર જ રાખતું હતું. શાક સમારીને , વઘારીને બીજી બાજુ કૂકર મુક્યું. અચાનક એને યાદ આવ્યું કે એના હાથનું આ ભરેલા બટેટાંનું શાક સુરેખાબેનને બહુ ભાવે છે. શાક બનતાં જ વાટકી ભરીને એ સુરેખાબેનના દરવાજે ગઈ અને બોલી,’માસી, શું કરો ?’ જો કે લોખંડની જાળીમાંથી એણે જોઇ જ લીધેલું કે સુરેખાબેન એમના નવા નવા મોબાઈલમાં ગેમ રમી રહયાં હતાં. ગેમ રમવામાં એ એટલાં તલ્લીન હતાં કે એમને સુનિધીનો અવાજ સંભળાયો જ નહીં. એમણે કોઇ જવાબ ના આપ્યો. આ જોઇને સુનિધીને દિલમાં દુખ્યું અને જાળીમાં અંદર હાથ નાંખીને જાતે જાળી ખોલીને રસોડામાં શાકનો વાટકો મૂકીને બોલી,

‘માસી, તમારા માટે બટેટાંનું શાક મૂક્યું છે પ્લેટફોર્મ પર.’

‘હા…’ મોબાઇલની સ્ક્રીનમાંથી માથું ઉંચું કર્યા વિના જ સુરેખાબેને જવાબ વાળ્યો અને પાછા પોતાની ગેમ રમવામાં મસ્ત થઈ ગયાં. સુનિધીના આવવા જવાની કોઇ જ નોંધ જ ના લેવાઈ. સુનિધી મનોમન થોડી ઝંખવાઈ ગઈ અને કશું જ બોલ્યા વિના જાળી બંધ કરીને પોતાના ઘરે પાછી વળી.ત્યાં જ સુરેખાબેનના ફોનમાં એમના ભગવાનના ભજનો ચાલુ થઈ ગયા- આ વળી નવું ન્યુસ્નસ. આખો દિવસ એમના રાધે શ્યામના ભજનો વાગ્યાં કરતાં. એ ઘરની બહાર જાય કે ઘરમાં આડા પડ્યાં હોય, એમની બોલતી બંધ હોય તો પણ મોબાઈલની બોલતી તો કાયમ ચાલુ જ હોય.

સુનિધીનું મગજ ફરી ગયું. આખો દિવસ મૂડ ઓફ રહ્યો.

સાંજે એનો પતિ નમન ઘરે આવતાં ચા નાસ્તો કરતાં કરતાં એણે ધીમે રહીને વાત મૂકી,

‘ આ સામે વાળા માસી તો જુઓ, નવાઈનો મોબાઈલ આવ્યો છે તો એમાંથી ઉંચા જ નથી આવતાં. તને યાદ છે – આ એજ માસી છે જે બે વર્ષ પહેલાં તાજા તાજા વિધવા થયેલાં ત્યારે તેં ‘ પૈસા કમાવા સિવાય આ નેટની દુનિયાની બહાર પણ એક દુનિયા છે, એમાં પણ થોડી ઇનવોલ્વ થતી જા, કોઇને તારી જરુર હોય તો એ સમજીને કોઇને મદદરુપ થતી જા.’ કહીને એમની સાથે થોડો સમય વીતાવવા માટે સમજાવેલી અને હું મારા ઓનલાઈન બિઝનેસ માટેના ટાઇમમાં કાપ મૂકીને ય એમને મળવા જતી, બેસવા જતી.’

‘હા યાદ છે ને સુની.’

‘આજે એ  જ સુરેખાબેન નવો નવો મોબાઇલ હાથમાં આવી જતાં અને દૂર દૂર રહેતી એમની દીકરીઓ સાથે ‘ફેસ ટુ ફેસ કોલીંગ’ ફ્રી થઈ જતાં જ કેવા સ્વાર્થી બની ગયાં છે. મને  એ એમની દીકરીઓ સાથે વાત કરે એમાં પ્રોબ્લેમ નથી. હું પણ એક મા છું ને એમની લાગણી સમજુ છું પણ એના કારણે હું મારા માનસિક સ્તરની વ્યક્તિ ના હોવા છતાં એમની સાથે કલાકોના કલાકો ફકત એમની વ્યથા સાંભળવા પાછળ કાઢતી હતી, એમના બહારના નાના મોટાં કામ પણ કરી આપતી હતી. આ બધા પાછળ મારો કોઇ જ સ્વાર્થ નહતો. વળી એમની કોઇ જ તાકાત પણ નહીં કે એ મને કોઇ પણ રીતે મદદરુપ થઈ શકે. હું મારા કામ મારી રીતે પૂરાં કરવા સક્ષમ છું. મને ક્યારેય કોઇ પણ કામમાં કોઇની મદદની જરુર નથી પડતી. તારી મદદ પણ હું નાછૂટકે જ માંગુ છું ને! પણ લોકો સમય સાથે કેવા બદલાઈ જાય છે મને એની નવાઈ.. ના .. નવાઈ નહીં પણ ખરો શબ્દ ‘આંચકો’ કહી શકાય, આંચકો લાગે છે. આજની દુનિયા કેટલી સ્વાર્થી થઈ ગઈ છે !’

‘સુની…તારા જેવા લોકો ઘણાં છે આ દુનિયામાં, અને એ છે ત્યાં સુધી આ દુનિયા કેવી રીતે સ્વાર્થી કહી શકાય? તું અકળાય છે એ યોગ્ય જ છે પણ આપણે એમ સમજવાનું કે ‘એમની જીંદગીમાં આપણો રોલ આટલા સમય પૂરતો જ હતો અને એ સમય દરમ્યાન આપણે એમને પૂરતો સાથ સહકાર આપીને આપણી માનવ હોવાની ફરજ યોગ્ય રીતે બજાવી છે. આપણે તો એનો સંતોષ માનવાનો ડીઅર.’

‘તને નવાઈ લાગશે નમન, પણ મોબાઈલ હાથમાં આવતાં એ આસમાનમાં ચાલવા લાગ્યાં છે. પહેલાં ૪૪ ડીગ્રીની ગરમીમાં પણ ઘરનો પંખો બંધ રાખીને ઘરના બારણાં ખુલ્લાં રાખીને પડી રહેતી આ કંજૂસની મહારાણી જેવી બાઈને એની દીકરી જમાઈએ એમના જન્મદિન પર નવો મોબાઈલ અને નેટ સાથેનું સીમકાર્ડ ગિફટ આપતાં આખો દિવસ આ બેન નેટ પર જ પડ્યાં રહે છે. એમનું ચાલે તો નેટ પર જ વાનગીઓના ફોટા જોઇને જ પેટ ભરી લે જેથી રાંધવા -વાસણ ઘસવા – કરિયાણૂં શાકભાજી ખરીદવા જેવા કામકાજની મગજમારી જ નહીં. નવાઈનો ટચસ્ક્રીન ફોન વાપરે છે તો એમની જાતની આપણી સ્માર્ટનેસ સાથે સરખામણી કરે છે, હવે આમને મારે શું સમજાવવા જવું – ક્યાં સૂરજ ને ક્યાં દીવો? તું તો જાણે મને મારા વિશે કશું બોલવાની આદત પણ નથી.’

‘જો બકા, કોઇએ શું કરવું ને શું નહીં એ આપણે નક્કી ના કરી શકીએ. નવું નવું રમકડું તો નાના બાળને પણ વ્હાલું લાગે પણ એ બધી મજા કેટલો સમય ? વળી આપણે આપણો સમય એમની પાછળ આપ્યો અને એ હવે બદલાઈ ગયા – તારો સમય , લાગણી વેડફાઈ એવું બધું ના વિચાર. આવું વિચારવામાં રહીશ તો તું તારા કામમાં પૂરતું ધ્યાન નહીં આપી શકે. એમને મન નેટ એટલે મન બહેલાવવાનું સાધન છે તારે માટે તારો મૂલ્યવાન સમયનું રોકાણ કરીને પૈસા કમાવવાની ચાવી. વળી એમના માટે મોબાઈલ નવોનવો હજુ એમને પચાવતાં ના આવડ્યું હોય એટલે આવું બધું ચાલ્યા કરવાનું, પણ આપણે તો આ બધું પચાવીને બેઠા છીએ ને..એના ફાયદા ગેરફાયદા બધું સમજીએ છીએ. તો બસ, છોડ એ બધી મગજમારી. એમનું કર્યું કારવ્યું એ ભોગવશે. સમય જતાં આ બધાંની આડઅસરો થશે ત્યારે એમની આંખ ખૂલશે. જ્યારે વ્યક્તિ કોઇના સમજાવવાથી  નથી સમજતી એને સમય જ પાઠ શીખવે છે, અને આપણે કોણ એમને સમજાવવા જનારા…તો પછી જે વાત આપણા હાથમાં જ નથી એ વાત વિચારીને તું શું કામ જીવ બાળે છે. આવા લોકોની જીંદગી બીજાઓની દેખાદેખીમાં જ વીતે છે ને એ લોકો બીજાઓની કોપી કરવામાં જ ખુશી અનુભવે છે. છોડ ને..એમના વિશે આપણે આટલી વાતો કરીએ એને પણ એ લાયક નથી. એ સામેથી બોલાવે તો ઠીક છે બાકી હવે તારે પણ એમની ચિંતા કરવાની જરુર નથી. એ જેવું વર્તન કરે એવું જ વર્તન તારે કરવાનું બહુ નહીં વિચારવાનું. તારી નાજુક લાગણીઓનું મજબૂતાઈથી જતન કર, તારા સુંદર આત્મા પર તારી પવિત્ર લાગણી ‘જનોઇ’ જેવી  શોભે છે અને મને એ બહુ જ ગમે છે.. હવે એમની પંચાતમાં તું મારી સાંજની મસ્ત મજાની આદુ ફુદીના વાળી ચા બનાવીને પીવડાવવાનો અને આપણી પોતાની વાતો કરવાનો મૂલ્યવાન સમય વેડફે છે. એક કામ કર, આજે હું જ તને ચા પીવડાવું છું.’ અને નમન ગળા પર ટાઈની ગાંઠ ઢીલી કરતો કરતો રસોડામાં ધૂસ્યો.

સુનીધી પોતાના પ્રેમાળ પતિની પીઠ તાકી રહી ને વિચારતી રહી,’ આ વ્યક્તિ એના જીવનમાં છે તો દુનિયામાં બીજી ક્યાં કોઇ જરુર જ છે ?’

અનબીટેબલઃ લાગણીને તાકાત બનાવો – નબળાઈ નહીં.

-સ્નેહા પટેલ

 

.

Lagnivadh


લાગણીવઢઃ


જગતના ઘાવ સામે તું અડગ થઈને રહે બેફામ,

કે પર્વતને કદી કોઈ પથ્થર વાગી નથી શકતો.


– ‘બેફામ’ બરકત વિરાણી


‘ની…શું કરે બેટા? બહુ વાયડો ના થા, નાની સાથે ફોનમાં વાત કર, જરા મોઢું હસતું રાખ તો મને મોબાઈલમાં તને જોઇને મજા આવે, નહીં હસવું હોય તો નહીં જ હસે સાવ બાપા જેવો મીંઢો જ છે..એ ય ડફોળ..જરા આમ સામું તો જો…’

સુરેખાબેન – ૫૦ થી ૫૫ વર્ષની વયના વિધવાબાઈ એમને નવા નવા મળેલાં રમકડાં એટલે કે મોબાઈલમાં નવું નવું કાર્ડ નખાવીને નેટની મદદથી વીડિઓકોલીંગ કરીને પોતાના દોહિત્ર સાથે વાત કરી રહ્યાં હતાં. એમનો દોહિત્ર પણ મોબાઈલ ફોન નામના રમકડાં માટે સુરેખાબેન જેટલો જ અનુભવી – એની ઉંમર માત્ર આઠ નવ મહિના જ. એ તો પોતાની મસ્તીમાં મસ્ત.ઘડીકમાં મોબાઈલ એની મમ્મીના હાથમાંથી લઈને સ્ક્રીન ચાટવા લાગે તો ઘડીકમાં ફોન ફેંકીને બારણાં તરફ ગોઠણિયાં ભરી જાય. એને મન આખી દુનિયા એના માટે રમતનું મેદાન, પણ આ બધું એના નાનીને નહતું સમજાતું. એ તો એક જ જીદ લઈને બેઠા હતાં કે,’એમણે સ્પેશિયલ નવો ફોન લીધો છે, મોંઘામાંનું  કાર્ડ નંખાવ્યું, નેટની સુવિધા લીધી , ટચ સ્ક્રીન ફોન વાપરતાં શીખીને અપડેટ પણ થયા તો પણ એમને એમના નિવાન એટલે કે ‘ની ‘ સાથે વાતો કરવા નહતી મળતી, અને એમાં ને એમાં અકળામણમાં એમના મોઢામાંથી અમુક સ્વસ્તિવચનો સરી પડતાં જેને અપશબ્દો કહેવાય એની એમને જાણ સુધ્ધાં નહતી થતી. આવા અનેકો અપશબ્દોને એમણે પોતાના જીવનમાં કાયમ સ્થાન આપી દીધા હતાં એથી વારંવાર એવા શબ્દો એમના મુખમાંથી સરી પડતાં અને એમની જાણ બહાર જ સમાજમાં એ બદનામ પણ થતાં હતાં.

સામેના દરવાજે જ આવેલા બીજા ફ્લેટમાં બેઠી બેઠી શાક સમારી રહેલી સુનિધી રોજ આ તમાશો જોતી અને સાંભળતી. એને ઘડીક વાર આ વિધવા અને એના વિધવા સાસુ સાથે રહેતી બાઈ માટે કૂણી લાગણી પણ થતી. આજના જમાનામાં એકલા રહેવું એ કંઇ સહેલી વાત નથી. એથી એ સુરેખાબેનને શક્ય એટલી મદદરુપ થવાનો પ્રયત્ન પણ કરતી, પણ સુરેખાબેનનું આ માનસિક સ્તર એને કાયમ બે વેંતની દૂરી પર જ રાખતું હતું. શાક સમારીને , વઘારીને બીજી બાજુ કૂકર મુક્યું. અચાનક એને યાદ આવ્યું કે એના હાથનું આ ભરેલા બટેટાંનું શાક સુરેખાબેનને બહુ ભાવે છે. શાક બનતાં જ વાટકી ભરીને એ સુરેખાબેનના દરવાજે ગઈ અને બોલી,’માસી, શું કરો ?’ જો કે લોખંડની જાળીમાંથી એણે જોઇ જ લીધેલું કે સુરેખાબેન એમના નવા નવા મોબાઈલમાં ગેમ રમી રહયાં હતાં. ગેમ રમવામાં એ એટલાં તલ્લીન હતાં કે એમને સુનિધીનો અવાજ સંભળાયો જ નહીં. એમણે કોઇ જવાબ ના આપ્યો. આ જોઇને સુનિધીને દિલમાં દુખ્યું અને જાળીમાં અંદર હાથ નાંખીને જાતે જાળી ખોલીને રસોડામાં શાકનો વાટકો મૂકીને બોલી,

‘માસી, તમારા માટે બટેટાંનું શાક મૂક્યું છે પ્લેટફોર્મ પર.’

‘હા…’ મોબાઇલની સ્ક્રીનમાંથી માથું ઉંચું કર્યા વિના જ સુરેખાબેને જવાબ વાળ્યો અને પાછા પોતાની ગેમ રમવામાં મસ્ત થઈ ગયાં. સુનિધીના આવવા જવાની કોઇ જ નોંધ જ ના લેવાઈ. સુનિધી મનોમન થોડી ઝંખવાઈ ગઈ અને કશું જ બોલ્યા વિના જાળી બંધ કરીને પોતાના ઘરે પાછી વળી.ત્યાં જ સુરેખાબેનના ફોનમાં એમના ભગવાનના ભજનો ચાલુ થઈ ગયા- આ વળી નવું ન્યુસ્નસ. આખો દિવસ એમના રાધે શ્યામના ભજનો વાગ્યાં કરતાં. એ ઘરની બહાર જાય કે ઘરમાં આડા પડ્યાં હોય, એમની બોલતી બંધ હોય તો પણ મોબાઈલની બોલતી તો કાયમ ચાલુ જ હોય.

સુનિધીનું મગજ ફરી ગયું. આખો દિવસ મૂડ ઓફ રહ્યો.

સાંજે એનો પતિ નમન ઘરે આવતાં ચા નાસ્તો કરતાં કરતાં એણે ધીમે રહીને વાત મૂકી,

‘ આ સામે વાળા માસી તો જુઓ, નવાઈનો મોબાઈલ આવ્યો છે તો એમાંથી ઉંચા જ નથી આવતાં. તને યાદ છે – આ એજ માસી છે જે બે વર્ષ પહેલાં તાજા તાજા વિધવા થયેલાં ત્યારે તેં ‘ પૈસા કમાવા સિવાય આ નેટની દુનિયાની બહાર પણ એક દુનિયા છે, એમાં પણ થોડી ઇનવોલ્વ થતી જા, કોઇને તારી જરુર હોય તો એ સમજીને કોઇને મદદરુપ થતી જા.’ કહીને એમની સાથે થોડો સમય વીતાવવા માટે સમજાવેલી અને હું મારા ઓનલાઈન બિઝનેસ માટેના ટાઇમમાં કાપ મૂકીને ય એમને મળવા જતી, બેસવા જતી.’

‘હા યાદ છે ને સુની.’

‘આજે એ  જ સુરેખાબેન નવો નવો મોબાઇલ હાથમાં આવી જતાં અને દૂર દૂર રહેતી એમની દીકરીઓ સાથે ‘ફેસ ટુ ફેસ કોલીંગ’ ફ્રી થઈ જતાં જ કેવા સ્વાર્થી બની ગયાં છે. મને  એ એમની દીકરીઓ સાથે વાત કરે એમાં પ્રોબ્લેમ નથી. હું પણ એક મા છું ને એમની લાગણી સમજુ છું પણ એના કારણે હું મારા માનસિક સ્તરની વ્યક્તિ ના હોવા છતાં એમની સાથે કલાકોના કલાકો ફકત એમની વ્યથા સાંભળવા પાછળ કાઢતી હતી, એમના બહારના નાના મોટાં કામ પણ કરી આપતી હતી. આ બધા પાછળ મારો કોઇ જ સ્વાર્થ નહતો. વળી એમની કોઇ જ તાકાત પણ નહીં કે એ મને કોઇ પણ રીતે મદદરુપ થઈ શકે. હું મારા કામ મારી રીતે પૂરાં કરવા સક્ષમ છું. મને ક્યારેય કોઇ પણ કામમાં કોઇની મદદની જરુર નથી પડતી. તારી મદદ પણ હું નાછૂટકે જ માંગુ છું ને! પણ લોકો સમય સાથે કેવા બદલાઈ જાય છે મને એની નવાઈ.. ના .. નવાઈ નહીં પણ ખરો શબ્દ ‘આંચકો’ કહી શકાય, આંચકો લાગે છે. આજની દુનિયા કેટલી સ્વાર્થી થઈ ગઈ છે !’

‘સુની…તારા જેવા લોકો ઘણાં છે આ દુનિયામાં, અને એ છે ત્યાં સુધી આ દુનિયા કેવી રીતે સ્વાર્થી કહી શકાય? તું અકળાય છે એ યોગ્ય જ છે પણ આપણે એમ સમજવાનું કે ‘એમની જીંદગીમાં આપણો રોલ આટલા સમય પૂરતો જ હતો અને એ સમય દરમ્યાન આપણે એમને પૂરતો સાથ સહકાર આપીને આપણી માનવ હોવાની ફરજ યોગ્ય રીતે બજાવી છે. આપણે તો એનો સંતોષ માનવાનો ડીઅર.’

‘તને નવાઈ લાગશે નમન, પણ મોબાઈલ હાથમાં આવતાં એ આસમાનમાં ચાલવા લાગ્યાં છે. પહેલાં ૪૪ ડીગ્રીની ગરમીમાં પણ ઘરનો પંખો બંધ રાખીને ઘરના બારણાં ખુલ્લાં રાખીને પડી રહેતી આ કંજૂસની મહારાણી જેવી બાઈને એની દીકરી જમાઈએ એમના જન્મદિન પર નવો મોબાઈલ અને નેટ સાથેનું સીમકાર્ડ ગિફટ આપતાં આખો દિવસ આ બેન નેટ પર જ પડ્યાં રહે છે. એમનું ચાલે તો નેટ પર જ વાનગીઓના ફોટા જોઇને જ પેટ ભરી લે જેથી રાંધવા -વાસણ ઘસવા – કરિયાણૂં શાકભાજી ખરીદવા જેવા કામકાજની મગજમારી જ નહીં. નવાઈનો ટચસ્ક્રીન ફોન વાપરે છે તો એમની જાતની આપણી સ્માર્ટનેસ સાથે સરખામણી કરે છે, હવે આમને મારે શું સમજાવવા જવું – ક્યાં સૂરજ ને ક્યાં દીવો? તું તો જાણે મને મારા વિશે કશું બોલવાની આદત પણ નથી.’

‘જો બકા, કોઇએ શું કરવું ને શું નહીં એ આપણે નક્કી ના કરી શકીએ. નવું નવું રમકડું તો નાના બાળને પણ વ્હાલું લાગે પણ એ બધી મજા કેટલો સમય ? વળી આપણે આપણો સમય એમની પાછળ આપ્યો અને એ હવે બદલાઈ ગયા – તારો સમય , લાગણી વેડફાઈ એવું બધું ના વિચાર. આવું વિચારવામાં રહીશ તો તું તારા કામમાં પૂરતું ધ્યાન નહીં આપી શકે. એમને મન નેટ એટલે મન બહેલાવવાનું સાધન છે તારે માટે તારો મૂલ્યવાન સમયનું રોકાણ કરીને પૈસા કમાવવાની ચાવી. વળી એમના માટે મોબાઈલ નવોનવો હજુ એમને પચાવતાં ના આવડ્યું હોય એટલે આવું બધું ચાલ્યા કરવાનું, પણ આપણે તો આ બધું પચાવીને બેઠા છીએ ને..એના ફાયદા ગેરફાયદા બધું સમજીએ છીએ. તો બસ, છોડ એ બધી મગજમારી. એમનું કર્યું કારવ્યું એ ભોગવશે. સમય જતાં આ બધાંની આડઅસરો થશે ત્યારે એમની આંખ ખૂલશે. જ્યારે વ્યક્તિ કોઇના સમજાવવાથી  નથી સમજતી એને સમય જ પાઠ શીખવે છે, અને આપણે કોણ એમને સમજાવવા જનારા…તો પછી જે વાત આપણા હાથમાં જ નથી એ વાત વિચારીને તું શું કામ જીવ બાળે છે. આવા લોકોની જીંદગી બીજાઓની દેખાદેખીમાં જ વીતે છે ને એ લોકો બીજાઓની કોપી કરવામાં જ ખુશી અનુભવે છે. છોડ ને..એમના વિશે આપણે આટલી વાતો કરીએ એને પણ એ લાયક નથી. એ સામેથી બોલાવે તો ઠીક છે બાકી હવે તારે પણ એમની ચિંતા કરવાની જરુર નથી. એ જેવું વર્તન કરે એવું જ વર્તન તારે કરવાનું બહુ નહીં વિચારવાનું. તારી નાજુક લાગણીઓનું મજબૂતાઈથી જતન કર, તારા સુંદર આત્મા પર તારી પવિત્ર લાગણી ‘જનોઇ’ જેવી  શોભે છે અને મને એ બહુ જ ગમે છે.. હવે એમની પંચાતમાં તું મારી સાંજની મસ્ત મજાની આદુ ફુદીના વાળી ચા બનાવીને પીવડાવવાનો અને આપણી પોતાની વાતો કરવાનો મૂલ્યવાન સમય વેડફે છે. એક કામ કર, આજે હું જ તને ચા પીવડાવું છું.’ અને નમન ગળા પર ટાઈની ગાંઠ ઢીલી કરતો કરતો રસોડામાં ધૂસ્યો.

સુનીધી પોતાના પ્રેમાળ પતિની પીઠ તાકી રહી ને વિચારતી રહી,’ આ વ્યક્તિ એના જીવનમાં છે તો દુનિયામાં બીજી ક્યાં કોઇ જરુર જ છે ?’

અનબીટેબલઃ લાગણીને તાકાત બનાવો – નબળાઈ નહીં.

-સ્નેહા પટેલ