Chupkidi


ચૂપકીદીઃ
ત્યાંનું ય તે નિમંત્રણ, ત્યાં યે અકળ પ્રતીક્ષા,
ભરપૂરતા અહીંની કયાંયે જવા ન ઈચ્છે !
– રાજેન્દ્ર શુકલ.

‘બસ હવે બહુ થયુ, આ વખતે હું પહેલ નહીં જ કરું. એક શબ્દ પણ નહીં બોલું. ભલે આ ચુપ્પી, નારાજગી બે કલાક, બે દિવસ, બે મહિના કે બે વર્ષ જેટલી ચાલે. આઈ ડોન્ટ કેર ! એ પોતાની જાતને સમજે છે શું ? જ્યારે હોય ત્યારે એનો ઇગો એના નાક પર જ બેઠેલો હોય, કોઇ પણ વાત ગમે એટલી ઋજુતાથી બોલીએ તો પણ એના નાજુક સા સ્વમાનને ફટાક દઈને ઠેસ લાગી જાય છે. જાણે આખી દુનિયાના પુરુષો નવરાં જ બેઠાં છે સ્ત્રીઓના માન-સન્માનને હાનિ પહોંચાડવાને. વળી એ કોઇ રસ્તે ચાલતી કે અજાણી સ્ત્રી થોડી છે ? આખરે તો એ મારી પત્ની છે. સાત સાત વર્ષ થઈ ગયાં અમારા લગ્નને, હવે તો એ મારો સ્વભાવ, ઇરાદો, સંસ્કાર બધા વિશે બરાબર જાણતી જ હોય ને ? જો એ આ બધું જાણે છે તો પછી મારા બોલવા પર આવી શંકાની સોય ભોંકીને મારું દિલ કેમ તોડે છે?’
અર્જુન સોફા પર બેઠો બેઠો એકલો એકલો બડબડ કરતો હતો. ધીમે ધીમે મનમાં ચાલતી વાત ક્યારે હોઠની બહાર ફૂટી ગઈ અને હોઠમાં ફૂટતી વાતે એનો ધ્વનિ ક્યારે મોટો કરી દીધો, ગુસ્સામાં એને એ વાતનો ખ્યાલ જ ના રહ્યો.
સદગુણાબેન- અર્જુનના મમ્મી પૂજારુમમાં એમના ‘કાનુડા’ને દીવો કરી રહ્યાં હતાં. ધૂપસળી સળગાવતાં સળગાવતાં એમના સરવાં કાને એમના દીકરાનો અવાજ આબાદ ઝીલી જ લીધો. અવાજનો મર્મ સમજાતાં જ માચીસવાળો હાથ હાલી ગયો અને એમની નજર સમક્ષ એમનો ભૂતકાળ તરવરવા લાગ્યો.
આવી જ એક કાળમુખી સવાર હતી અને સદગુણાબેન અને રજનીભાઈનો “ટીફીન મોડું ભરાયું’ જેવી નાની શી વાત પર ઝગડો થઈ ગયો હતો.

‘તમારે બૈરાંઓને આખો દિવસ ઘરમાં બેસી રહેવાનું હોય, તમને ટાઈમની કિંમતની શું ખબર પડે ? અમારે ઓફિસમાં દસ મિનીટ પણ મોડું થઇ જાય તો અડધા દિવસની રજા મૂકાઈ જાય. તમારે તો ઠીક છે, આ અમે નીકળ્યાં એટલે છાપું લઈને બેસી જશો કે ટીવી ચાલુ કરીને સીરીઅલ જોવા લાગશો. પૈસાંની જરુર હોય ત્યારે કંઈ પણ વિચાર્યા વિના પૈસાં માંગી લેવાના પણ એ પૈસાં કમાતાં અહીં અમારે નવના તેર થઈ જાય છે એની તમને કોઇ જ સમજ નથી પડતી. સાવ અણધડ.. લોકો સાચું જ કહે છે કે,’બૈરાંઓની બુધ્ધિ પગની પાનીમાં જ હોય છે.’

‘અર્જુનના પપ્પા, રોજ તમારું ટીફીનબોક્સ બરાબર સમયે તૈયાર જ હોય છે, કો’ક વાર મોડું થઇ જાય એમાં આવા આકરા કાં થઈ જાઓ છો ? બે દિવસથી શરદી મારો પીછો નથી મૂકતી અને આખો દિવસ શરીર કળતર કરે છે. રાતે શરદીની દવા લીધેલી તો એના ઘેનમાં આજે સવાર થોડી મોડી આંખ ખૂલી અને થોડું મોડું થઈ ગયું એમાં જાણે આભ તૂટી પડયું હોય એવો દેકારો કાં મચાવો ? તમને એક છીંક આવે તો ચાદર ઓઢીને સોફા પર બેસી જાઓ છો ને ચા- ગરમપાણી, જ્યુસ ના ઓર્ડર પર ઓર્ડર કરો છો, ઘણી વાર રજા પણ લઈ લો છો.અમારે બૈરાંઓના નસીબમાં તો એવી રજાઓ ય ક્યાં મળે? શરીરની તકલીફો અવગણીને ય એક તો તમારા માટે જમવાનું બનાવીએ અને એમાં ય પાછી આવી બૂમાબૂમ ! તબિયત સારી ના હોય ત્યારે એક કપ ચા બનાવીને આપવાનું તો બાજુમાં પણ પોતાનો સમય ના સચવાયોની ફરિયાદો કરવાની..અમે પણ આખરે માણસ છીએ, અમારી પણ શારીરિક તાકાતની એક સીમા હોય એવું તમે પુરુષો ક્યાં સમજવાના ? નકરી સ્વાર્થી જાત જ હોય છે તમારી..’ ને સદગુણાબેન પોતાના રુમમાં ઘૂસી ગયાં ને દરવાજો અંદરથી બંધ કરી દીધો. આ જોઇને રજનીભાઈનું પણ લોહી ઉકળી ઉઠ્યું અને કંઇ જ બોલ્યાં ચાલ્યાં વિના ટિફીન પણ ત્યાંનુ ત્યાં જ રહેવા દઈને ઓફિસે જવા નીકળી ગયાં.
બહારના રુમમાં કોઇ જ રવ ના સંભળતા સદગુણાબેને કલાક પછી બારણું ખોલ્યું ત્યારે એને સમજાયું કે રજનીભાઈ તો બહાર હતાં જ નહી! ટિફીન પણ રસોડાંના પલેટફોર્મ પર એમનું એમ જ જોઇને એ ધૂંધવાઈ ગયાં. દવાના ઘેન છતાં અડધી ઉંઘમાં એમણે જેમ તેમ કરીને રસોઇ કરેલી અને …શું આ જ એમની લાગણીની કદર ? દર વખતે નાની નાની વાતોમાં ઝગડી પડનારા રજનીભાઈને થોડાં સમય પછી સદગુણાબેન પહેલ કરીને ચુપ્પી તોડીને, પહેલ કરીને એમને જેમ તેમ કરીને મનાવી લેતાં હતાં ને ઝગડાંનો પાર લાવતાં હતાં પણ આ વખતે એમનું દિલ બહુ જ દુઃખ્યું અને મનોમન એક નિર્ણય લઈને એમણે બેગ ભરી અને અર્જુનને લઈને એમના મમ્મી પપ્પાના ઘરે પહોંચી ગયાં. મમ્મી પપ્પાએ થોડું સમજાવ્યું પણ સદગુણાબેને,
‘અમારી પર્સનલ વાત છે, પ્લીઝ તમે બહુ માથું ના મારો. હું અહીં આવી એ તમને ના ગમતું હોય તો કહી દેજો હું અહીંથી ગર્લ્સ હોસ્ટલમાં જતી રહીશ. ભણેલી ગણેલી છું, કમાઈને મારું ને મારા દીકરાનું પેટ ભરી શકું એટલી તાકાત અને આવડત તો છે જ મારામાં.’

મા- બાપ પણ દીકરીની જીદ સામે ઝૂકી ગયાં ને મૌન રહી ગયાં.
સાંજે રજનીભાઈ ઘરે આવ્યાં ત્યારે એમને ટેબલલેમ્પ નીચે દબાવેલી એક ચિઠ્ઠી મળી આવી જેમાં લખેલું,

‘બહુ નીચી નમી, બહુ થયું, હવે બસ ! તમે મારા સન્માનને કાયમ ઠોકર માર્યા કરો છો એ હવે સહન નથી થતું. તમને મારી કદર હોય અને ભવિષ્યમાં ક્યારેય આવા કડવાં વેણ નહીં ઉચ્ચારો એવી ખાત્રી આપી શકતાં હોય તો જ મને મારા પીયરથી તેડી જજો નહીં તો….’

અને એ અધૂરાં મૂકાયેલ વાક્યના અર્થે રજનીભાઈનો ગુસ્સાનો પારો સાતમા આસમાને પહોંચાડી દીધો.

‘આમ ઘર છોડીને ચાલી ગઈ, એ સમજે છે શું એના મનમાં? હું એને સામેથી લેવાં જઉં…ક્યારેય નહીં. જાતે ગઈ છે ને જાતે આવવું હશે તો આવશે, દરવાજા ખુલ્લાં જ છે. બાકી હું નીચો નહીં નમું. હુ સામે ચાલીને બોલવા જઉં તો મારી સાત પેઢીનું નામ લજવાય.’

એક બીજા પ્રત્યે અઢળક પ્રેમ, આદર અને બોલવાની ઇચ્છા છતાં ‘પહેલ’ કોણ કરેની વાત આખરે એટલી વધી ગઈ કે બેમાંથી એક પણ પક્ષે નમતું જોખ્યું નહીં, એકબીજા સાથે વાત કરવા તરસતાં અનેસંગાથ વિના હિજરાતાં હૈયાં મનોમન રડતાં હતાં પણ કોઇએ ચુપ્પી ના તોડી. ખોખલાં સ્વમાનના રક્ષણની માળા ગણતાં બે ય પક્ષ એક બીજા વિના જીવતાં શીખવા લાગ્યાં. મૌનના કારણે ના વિચારવાની વાતો પણ વિચારવા લાગ્યાં અને આમ જ વાત છૂટાછેડાં સુધી પહોંચી ગઈ.
અચાનક હાથ માચીસની ઝાળ લાગતાં દાઝી ગયો અને સદગુણાબેનથી એક તીણી રાડ પડી ગઈ. મમ્મીનો અવાજ સાંભળીને અર્જુન તરત જ પૂજારુમમાં પહોંચી ગયો.
‘મમ્મી, શું તું પણ…થોડું ધ્યાન રાખતી હો તો જાતનું..’
‘જાતનું ધ્યાન રાખવામાં જ સઘળું ગુમાવી બેઠી બેટાં.’ ને સદગુણાંબેનની આંખમાંથી વર્ષોનો વસવસો ટપકી પડયો.

‘શું થયું મમ્મી, કેમ અચાનક આમ..?’

‘બેટાં, પૂજારુમમાં બેઠો છે, મને એક વચન આપીશ ?’

‘મમ્મી, મારા માટે તું ભગવાનથી પણ વધુ છે. તારો હાથ જ મારું મંદિર. બોલ શું વાત છે ?’

‘ તારી અને વહુની વચ્ચે ગમે એવો ઝગડો થાય પણ તમારે લોકોએ એ બહું લાંબો નહીં ખેંચવાનો. સામેથી બોલવામાં વહુ પહેલ ના કરે તો તારે બધું જ ભૂલીને સામેથી બોલવાની શરુઆત કરવાની. એકબીજા વચ્ચેની લાંબી ચુપ્પી ભલભલી લાગણીને મીણની જેમ ઓગાળી કાઢે છે. વર્ષોની લાગણીની હૂંફ થોડા મહિનાઓની ચુપકીદીમાં બળીને ભસ્મીભૂત થઈ જાય છે અને ત્યાં ઉભી થઈ જાય છે ખોખલી સ્વમાનની દિવાલો, શંકાના ભૂતો..જે આખી જીંદગીની ખુશીઓને ઓહિઆ કરી જાય છે. મારી અને તારી પપ્પાની દૂરતાં વચ્ચે પણ આવી જ નાની શી શી ચૂપકીદી કારણભૂત છે. હવે બીજી ચુપ્પીની સજા નથી જોઇતી દીકરાં..’

અને લાગણીશીલ અર્જુન મમ્મીની આખીય વાત પળવારમાં સમજી ગયો અને એમનો ચહેરો બે હાથ વચ્ચે લઈને એમના કપાળ પર ચુંબન કરી લીધું.

‘તારી આજ્ઞા મારા સર્વ સ્વમાન – અભિમાનથી વિશેષ મારી માવડી.’

અનબીટેબલઃ ના બોલાયેલા શબ્દો ઘણી વખત ગેરસમજણના પર્વતો ઉભા કરી દે છે.
સ્નેહા પટેલ.