Sakhaiyo – sadehe .


ઈશ્વર  સાથેના  મારા  સંવાદ : સખૈયો -સ દેહે !

સખા, પ્રેમ એ શબ્દ તેં સાંભળ્યો છે કદી ? સાંભળ્યો તોઅનુભવ્યો છે ખરો ? પ્રેમ એ એક આહલાદક, અવર્ણનીય સ્થિતીછે. જેમાં તમે તમારી ગમતી વ્યક્તિના વિચારોમાં જ રમમાણરહો. દિવસ, રાત જેવા કોઇ જ કાળનું ધ્યાન ના રહે. ઉંઘમાં યજાગો ને જાગતાં હોવ ત્યારે જ એક ઘેનમાં જ રહો. તમારી નજરસમક્ષ તમારા પ્રિયતમનો ચહેરો  ઇન્દ્રધનુષી રંગ સાથે રમ્યા જકરે. બસ, મારી ખરી મૂંઝવણ અહીંથી જ શરુ થાય છે પ્રિય !

મેં તને સદેહે તો કદી જ જોયો નથી. તારી ફરકતી પાંપણ, હોઠપર રમતું મુલાયમ સ્મિત, તારા સુંવાળા, વાંકડિયા ઝુલ્ફોની હળ્વીહળ્વી ફરફર, તારી નજરમાંથી નીતરતા અમી …આ બધું તો મારીરોજબરોજની કલ્પના મુજબ બદલાતું રહે છે. એમાં મારા મનનીસ્થિતી બહુ અગત્યનો ભાગ ભજવે છે. હું ખુશ હોવું છું ત્યારે તુંબહુ જ રુપાળો લાગે છે – દુનિયાનો સૌથી સુંદર – સુંદરતમ

પણજ્યારે હું ઉદાસ હોઉં છું ત્યારે તારી નજરમાંથી મારે ભોગવવીપડતી તકલીફોના અંશ ટપકે છે, તારા લીલાછમ અધરની મધુરલાલી સાવ ફીકાશ પકડી લે છે, સાવ સપાટ – દુનિયાની સર્વખુશીઓથી જોજનો દૂર હોય એવી દશામાં વંકાઈ જાય છે. આબધું શું મારા મનનો ભ્રમ જ હશે કે ? કારણ તો એ જ કે મેં તનેમાનવસ્વરુપે જોયો જ ક્યાં છે ! હું તો તારા પ્રત્યેના અદમ્યઆકર્ષણથી અભિભૂત થઈ જાઉં છું અને પછી તો મને કશું ભાનજ ક્યાં રહે છે ! મારી મનઃસ્થિતીનો તારી મૂર્તિમાં કાયમ પડછાયોપડે છે. આમ તો મને ખબર છે કે હું તને કાયમ પથ્થરની મૂર્તિમાંજ શોધવાનો યત્ન કરું છું. મારા એ પ્રયાસોમાં,વિચારધારામાં હુંકેટલા અંશે સાચી, કેટલા અંશે ખોટી છું એની કોઇ જ જાણકારીમને નથી. વળી હું રહી ભારે ગુમાની ! દુનિયાવાળા સમજાવવાઆવશે તો પણ હું એમની વાત કાને નહીં ને નહીં જ ધરું. મનેસમજાવી શકવાની શકવાની તાકાત જો કોઇમાં પણ હોય તો એફકત અને ફક્ત તારામાં જ છે બાકી કોઇ કાળામાથાનો માનવી, કોઇ માઈનો લાલ એ માટે સમર્થ નથી. પણ તું મને સમજાવવાઆવે એટલો સમય જ ક્યાં છે તારી પાસે . તારે શિરે તો આખીદુનિયાનો ભાર, મારા જેવી કેટલી ય ભગતના મૂડ સાચવવાનીચિંતાનો તાજ છે. હું તારી મર્યાદા સમજી શકું છું અને વર્ષોથી એમર્યાદાને માન આપીને સ્વીકાર કરતી આવી છું. પણ ઘણી વખતમન થઈ જાય છે કે તને મારી સામે ઉભેલો , સદેહે જોવું. તું તોમર્યાદા પુરુષોત્તમ છું, તને આ મર્યાદાઓની મર્યાદા શું કામ નડવીજોઇએ. ના, તને જીવથી ય અદકેરો ચાહનારા માટે આવી બધીમર્યાદા નડતી હોય તો તું ભગવાન હોઇ જ ના શકે. મારી શ્રધ્ધાથીઘડેલી તારી કલ્પના – મૂર્તીમાં આ મર્યાદા શબ્દ ‘ખંડન’ સમો લાગેછે. હું આખરે એક માણસ છું, સાવ જ સામાન્ય માણસ. તું મારીપાસે, મારી કલ્પનાશક્તિ પાસે, મારી શ્રધ્ધા પાસે ગજા બહારનીઅપેક્ષાઓ ના રાખ અને મને દર્શન આપી દે. બની શકે તારા દર્શનમાટેના મારા આ ટળવળાટમાં હું તને સ્વાર્થી લાગુ, પણ તને સદેહેજોવા મળવાનો લહાવો મળતો હોય તો મને એ ‘સ્વાર્થી’નું બિરુદપણ માન્ય છે દોસ્ત.  કમ સે કમ તને એક વાર સદેહે જોઇશ પછીમને મારી કલ્પનાને હકીકતનો ઢોળ તો ચડશે. મનોમન બંધાતીજતી તારી મૂર્તિમાં પ્રાણ તો પડશે. હું કેટલી સાચી કેટલી ખોટીએની સમજ પણ પડશે.

તને ખબર છે કે પ્રેમમાં પડીએ તો માનવીની શું હાલત હોય છે ? કદાચ તને એ ખ્યાલ નથી જ. કારણ પ્રેમનો એક સર્વસામાન્યનિયમ છે કે તમે જેને પ્રેમ કરતાં હો એને સ્પર્શવાનું મન થાય. ના..ના..મૂર્તિ નહીં – સદેહે જ્સ્તો ! એના વાળમાં હાથ ફેરવવાનુંમન થાય, એની નજર સાથે તારામૈત્રક સાધીને એની આંખ વાટેસીધા એના દિલમાં પ્રવેશવાનું મન થઈ જાય. હું તને ચાહું છું,અતિશય ને એ ચાહતના પડઘા તારા દિલમાં પડે તો જ મને મારીચાહતની સાર્થકતા લાગે છે. આ એક અદના માણસનીમનોસ્થિતી છે. હું બીજા બધા માણસથી અલગ થોડી છું ?  મારેપણ બે કાન,બે આંખ, બે હોઠ, એક નાક અને એક લાગણીથીછલોછલ હૈયું છે. એ હૈયામાં તારા દર્શનની અદમ્ય તરસ છે. પોતાના ચાહનારાની તું કઠોર પરીક્ષાઓ  લે છે અને ચૂપચાપઉપર બેઠો બેઠો હસ્યાં કરે છે પણ યાદ રાખજે કે જેની પરીક્ષાલો એને પરિણામ આપવાની તૈયારી રાખવી પડે. પાસ કે નાપાસએટલું પણ કહેવા નીચે આવવાની તસ્દી તારે લેવી તો પડશે જ. તો બસ, તું તારું પરીક્ષાઓ લેવાનું કામ ચાલુ રાખ હું તો એનારીઝલ્ટની રાહ જોવામાં જ દિવસો ગાળું છું ! -સ્નેહા પટેલ.

Advertisements

shabd-sabha


રોજ શબ્દોની સભા ભરીને હું બેસું છું,
હું જ રાજા
હું જ પ્રજા.
તો ય આખી દુનિયા પર શાસન કરી લીધાનો ભાવ જન્મે છે.
જોકે..દિલમાં કોઈ રાજપાટ ની આશા ક્યારેય નથી જન્મી,
પણ એક સિંહાસનના માલિકની લાગણી તીવ્રપણે અનુભવાય છે.
કોઈ તલવાર..મુગટ..બખ્તરની મને જરૂર નથી લાગતી,
હું તો મારા વિચારોથી, શબ્દોથી જ સંરક્ષાયેલી છું !
-સ્નેહા પટેલ.
16-11-2017 , બપોરનાં 1.25 મિનિટ

ચાહકઃ


ચાહકઃ

લવારીઓ – શબ્દોનાં ખડકલાં,
ઢગલે ઢગલાં.
અસ્ત વ્યસ્ત બુધ્ધિ,
બુઠ્ઠી લાગણીઓ,
નકરું બોલ બોલ – લખ લખ.
શબ્દોના વેપાર જાણે કે !
આંખ – કાન – દિલ – દિમાગ
સઘળું ય ત્રસ્ત.
શાંતિની શોધમાં પાછા શબ્દો જ ફંફોસવાના !
-સ્નેહા પટેલ-અક્ષિતારક પુસ્તકમાંથી.
શહેરમાં લગભગ છેલ્લાં અઠવાડિયાથી ગીત,સંગીત અને સાહિત્યનો મોટો ઉત્સવ ઊજવાઈ રહ્યો હતો. સવારના અગિયાર વાગ્યાથી રાતના દસ વાગ્યા સુધી વિધ વિધ પ્રોગ્રામથી ઉસ્તવ મજેદાર બની ગયો હતો. લોકો પોતાની સતત ભાગતી જીન્દગીથી થાકી હારીને આવા પ્રોગ્રામમાં જઈને થોડો પોરો ખાતા હતા, મગજ માટે પૌષ્ટિક આહાર મેળવતા હતાં અને ફરીથી દોડવા તૈયાર થઈ જતા હતાં.

ભાર્ગવી, સાહિત્યનો શોખીન જીવડો ! એ લગભગ રોજ આ ઉત્સવમાં હાજર રહેતી અને રોજ પોતાના માનીતા લેખક, કવિ, ગાયક, સંગીતકારને મળીને ખુશ ખુશ થઈ જતી. રોજ પ્રોગ્રામના પાસમાં જોઇ જોઇને આજે કોને કોને સાંભળવા – જોવાના છે એ નકકી કરી લેતી ને પછી શક્ય હોય તો એ કલાકારને રુબરુ મળતી, ઓટોગ્રાફ લેતી, શક્ય હોય તો વાતો પણ કરતી. પોતાની મસ્તીમાં મસ્ત રહેતી ભાર્ગવીએ આજે પાસમાં જોયું અને ખુશ ખુશ થઈ ગઈ.

આજે તો એના ખૂબ ગમતા ગાયક હરિલાલ આવવાના હતાં. એ હરિલાલના ગીતોની દિવાની હતી. લગભગ સાઈઠીએ પહોંચવા આવેલ હરિલાલની સૂર પર પક્કડ જબરદ્સ્ત હતી અને ઘેરો ઘૂંટાઈને આવતો અવાજ ઓડિયન્સને તસુભાર હલવા નહતો દેતો. વર્ષોનો રિયાઝ હતો. યોગ્ય દિશામાં થતી મહેનત અને નિષ્ઠા ભેગાં થાય ત્યારે સફળતા તો ઝખ મારીને કદમ ચૂમવાની જ હતી. આજે હરિલાલની આજુબાજુ ઉભો રહી શકે એવું પણ કોઇ ગાયક નહતો દેખાતો. જોકે હરિલાલને મન આ બધું સહજ હતું. સફ્ળતાએ એમના મગજમાં રાઈ નહતી ભરી. એ ભલા અને એમની ગાયકી ભલી. એમનું તો આખું વિશ્વ જ જાણે અલગ !

હરિલાલનો પ્રોગ્રામ સાંજના સાત વાગ્યે હતો. ભાર્ગવી પાંચ વાગ્યામાં જ રસોઇ પાણીથી પરવારી ગઈ અને તૈયાર થઈ ગઈ. ઘરમાંથી બહાર નીકળતા પર્સ ખોલીને ઓટોગ્રાફની બુક ફરીથી ચેક કરી લીધી. લગભગ અડધો કલાકમાં તો એ પ્રોગ્રામના સ્થળ પર હતી. ત્યાં જઈને અલગ અલગ હોલમાં ચાલતા બે પ્રોગ્રામમાં ઉડતી નજર નાંખી પણ એની નજર તો એના પ્રિય ગાયકને શોધતી હતી અને એક હોલમાં હરિલાલ એને દેખાઈ જ ગયાં. સ્ટેજથી – ભીડભાડથી ખાસી દૂર બેઠાં બેઠાં હરિલાલ સ્ટેજ પર ચાલતી કોઇ ચર્ચાનો આનંદ ઉઠાવી રહ્યાં હતાં. એમની બાજુમાં થોડી ખાલી જગ્યા જોઇને ભાર્ગવી ઓર ખુશ થઈ ગઈ અને એ ફટાફટ ત્યાં પહોચી ગઈ.
‘નમસ્તે સર.’
‘નમસ્તે નમસ્તે.. બેન તમને પહેલાં પણ જોયેલાં છે.’
‘જી સર, હું તમારા બધા જ પ્રોગ્રામ બને ત્યાં સુધી અટેન્ડ કરું જ છું.’
‘હા, મને પણ એવું લાગ્યું જ. આભાર.’
‘અરે સર, એવું ના બોલો. તમને ગાતા સાંભળવા એ તો કોઇનું પણ સદભાગ્ય છે.’
એમની વાત ચાલતી હતી ત્યાં હરિલાલના બીજા ચાહક આવી ગયાં.
‘અરે હરિભાઇ, કેમ છો?’
ભાર્ગવી થોડી ચમકી ગઈ. બોલનારના અવાજમાં એક પ્રકારની બેફિકરાઈ હતી, જાણે હરિભાઇના વર્ષોથી ઓળખીતા હોય એમ. જોકે હરિભાઇના સૌમ્ય ઉમળકાથી બોલાયેલ શબ્દો સાંભળીને ભાર્ગવી સમજી ગઈ કે,’આ ભાઇ તો એમને પ્રથમ વખત જ મળતાં હતાં.’ ભાર્ગવી થોડી હબકી ગઈ. એ પછી તો એ ચાહકભાઈ હરિભાઈની એકદમ જ નજીક બેસી ગયા અને હરિભાઈ સાથે સંગીત વિશે વાતો કરવા લાગ્યાં. શરુઆતમાં તો હરિભાઈએ ખૂબ જ ઉમળકાથી જવાબ આપ્યા પણ ધીમે ધીમે પેલા ચાહકભાઈ હરિલાલની ગાયકી પરથી પોતાની ઘરના બાથરુમમાં ગવાતી ગાયકી પર આવી ગયાં. એમના ધંધા, ઓળખાણો અને સંગીતના અધકચરા જ્ઞાનની વાતો કરીને વાતાવરણમાં શબ્દોનો કચરો ઠાલવવા લાગ્યાં. હરિભાઈ ધીમે ધીમે મૌન થતાં ચાલ્યાં અને ફકત ને ફકત એ ભાઈને સાંભળવા લાગ્યાં. પોતાની ધૂનમાં મસ્ત ચાહકભાઈને હરિભાઈના ચૂપ થઈ જવાની ઘટનાની જાણ સુધ્ધાં ના થઈ એ તો પોતાની બડાઈ હાંકવામાંથી અને પોતાનું મહત્વ બતાવવામાંથી જ ઉંચા ના આવ્યાં. છેવટે હરિલાલના પ્રોગ્રામની જાહેરાત થતાં હરિલાલ ત્યાંથી વિનયસહ રજા લઈને ઉભા થયાં.
એમનો પ્રોગ્રામ અપેક્ષા કરતાં પણ વધુ સારો રહયો. એમણે આ વખતે ગાયકીમાં થોડા પ્ર્યોગો કરેલા જેને એમના ચાહકોએ ‘વન્સ મોર – વન્સ મોર’ના નારાથી વધાવી લીધા. બધાનો આભાર માનીને હરિભાઈ સહજ રીતે ફરીથી આગળનો પ્રોગ્રામ નિહાળવા ઓડિયન્સમાં બેસી ગયાં અને ભાર્ગવીએ ચાન્સ ઝડપીને પોતાની ઓટોગ્રાફ બુક એમની સામે ધરી દીધી. હરિલાલે હસતાં હસતાં એમાં ઓટોગ્રાફ આપ્યાં.
‘સર એક વાત પૂછું?’
‘બોલોને બેન.’
‘પેલો માણસ જે રીતે એની બડાઈ હાંકતો હતો એનાથી તમને કંટાળો ના આવ્યો ? તમે એમને રોક્યાં કેમ નહીં. ‘
‘બેન, આજના જમાનામાં બધા વ્યક્તિને એક સાંભળનારો જોઇએ છે પણ એમને કોઇને સાંભળવાની તસ્દી લેવાની ધીરજ નથી કેળવવી. હું ઇચ્છત તો એને ચૂપ કરી શકત, તમારી વાત સાચી છે. પણ મારે એ વ્યક્તિના લેવલ સુધી જવું પડે અને એને સમજાવવું પડે કે ભાઈ તું સર્વજ્ઞનું અભિમાન લઈને ફરે છે પણ હકીકતે તો કશું સમજતો જ નથી. મારા આટલા વર્ષોની સાધના પછી પણ હું એના જેટલા જ્ઞાનનો દાવો ના કરી શકું તો એ ભાઈ તો એમની વાતો પરથી સાવ જ અધકચરાં લાગ્યાં. પોતે કશું નથી જાણતો એવું સમજતા માણસને કોઇ હકીકત સમજાવી શકે પણ આ તો પોતાની સમજણના આંખ કાન પર દંભના પડદા પાડીને બેઠાં હતાં. બધું જ જાણતાં હોય એવા માણસને સમજાવવું એ સૌથી જોખમી વાત બેના. એટલે હું ચૂપચાપ એને સાંભળતા એ વિચારતો હતો કે,’અધુરુ જ્ઞાન માનવીને કેવું પતનના રસ્તે દોરી જાય છે! એ ભાઈને મને સાંભળવા કરતાં મને સંભળાવવામાં જ વધુ રસ હતો. એવા અનેક કહેવાતા ચાહકો સાથે મારો ભેટો થયા જ કરે છે ,હવે ટેવાઈ ગયો છું. પોતાના બોલાતા શબ્દોનો અર્થ સુધ્ધાં ના સમજતા હોય એ તમારા શબ્દોની ગહેરાઈ શું સમજી શકવાના? તમારા શબ્દોનું માન ના હોય ત્યાં કશું ના બોલવામાં જ માલ છે.’
‘હા સર તમે બહુ જ સાચી વાત કહી. હું પણ હવેથી આ જ વાતનો અમલ કરીશ.’ ને ભાર્ગવી ત્યાંથી ઘર તરફ જવા નીકળી.

અનબીટેબલઃ સાચા જ્ઞાનથી જેટલાં ભરાશો એટલા અંદરથી વધુ શાંત થશો.
સ્નેહા પટેલ.

Videsh dharti


 

અમારામાં સતત અવઢવ રહે છે  અને અથવા,

અને  ચોકમાં સિક્કાને ઉછાળી નથી શકતાં !

 

ભરત ભટ્ટ.

 

 

સવારથી  સૌહાદ્રીનું મન ખૂબ બેચેન હતુંજે રાતે સરખી ઊંઘ પૂરી ના થઈ હોય સવારે મૂડ થોડો ઓફ રહેતો પણ કાલે રાતે તો  પૂરાં આઠ કલાક સૂઇ ગયેલી હતી અને પણ ઘસઘસાટતો પછી આજના વલવલાટનું કારણ શું હશે ? દાળનો વગાર કરવાએણે વગારિયું ગેસ પર મૂક્યુંતેલ તતડયાં પછી રાઈમેથીહીંગમરચુંલીમડો નાંખીનેવગારની વાટકી શાકના તાસળામાં ઊંધી કરી દીધી અને તરત  પોતાની ભૂલનો અહેસાસથયોઆજે  શું લોચાલાપસી થયા કરે છે ? ને બન્ને ગેસના બર્નર બંધ કરીને ડ્રોઇંગરુમમાં માથું પકડીને બેસી ગઈત્યાં  અચાનક એના ફોનની રીંગ વાગીફોનબાજુમાં  હતો એણે તરત  ઉપાડ્યો.

 

મમ્મીઓસ્ટ્રેલિયામાં આપણા સુમયની ગાડીને એક્સીડન્ટ થયો છેજોકે એને ખાસ કંઈવાગ્યું નથી એટલે તું ચિંતા ના કરીશ.’

સામે છેડેથી એનો મોટો દિકરો ધીરેન બોલી રહ્યો હતો.

 

ધીરેન અત્યારે ચંડીગઢમાં રહીને સાયન્સ વિષય સાથે પીએચડી નું કામ કરી રહ્યો હતો અનેસુમયથી બે વર્ષે મોટો હતોબારમામાં સાયન્સમાં લગભગ ૯૩લઈ આવનાર ધીરેનનુંસપનું અમેરિકામાં જઈને માસ્ટર કરવાનું હતુંખૂબ  મહેનતુ અને પોતાના કામમાં પૂરીરીતે ચોક્કસ એવા ધીરેન માટે  સપનું પૂરું કરવું  અશક્ય સહેજ પણ નહતુંએણે નેટપર પોતાનાથી બનતી બધી શોધ ચાલુ કરી લીધી હતી અને જરુરી બધી  માહિતી ભેગીપણ કરી દીધી હતીસવાલ હતો તો પૈસાનોસ્કોલરશીપ માટે પૂરતો પ્રયત્ન કરતો હતોસ્કોલરશીપ પછી પણ લગભગ પચીસ – ત્રીસ   લાખ તો ઓછામાં ઓછા કાઢવા પડે એમહતું ઘરમાં કમાનાર એક અને ખાનારા ચાર જણહોસ્ટેલમાં રહીને ધીરેનને કોલેજભણાવવાના ખર્ચાઓને પહોંચી વળવા એના પપ્પા સુરેન્દ્રભાઈએ પોતાના બીજા રખડું અનેભણવામાં ઓછા હોંશિયાર દીકરા પાછળ સહેજ પણ્ ધ્યાન નહોતું આપ્યુંઅને એનેશહેરની એક ચીલાચાલુ કોલેજમાં એડમીશન અપાવીને જેમ તેમે બી.કોમ કરાવી દીધોહતોસામે પક્ષે સુમયને ભણવાની ખાસ કોઇ પડી પણ નહતી ભલો એનું બાઈક ભલુંઅને એના રાતના હાઈવે પર બે બે વાગ્યાં સુધી રખડી ખાનારા દોસ્તારો ભલાએક પણએબ એવી નહતી કે જે સુમયમાં ના મળેમા બાપ બધું જાણતા પણ કશું કરી નહતાશકતાંએવા રખડું દોસ્તા્રોની સંગતમાં એક દિવસ સુમયને  ઓસ્ટ્રેલિયા જવાનો જેકપોટલાગી જવાની શક્યતા હાથ લાગીએણે એના પપ્પાને વાત કરીએમની બરાબર સામે ધીરેન  વખતે કોલેજના છેલ્લાં વર્ષની પરીક્ષાની તૈયારી કરી રહ્યો હતો વખતે એણેતનતોડ મહેનત કરવાની હતીએની સ્કોલરશીપનો બધો દારોમદાર  પરીક્ષાના પરિણામપર હતોસુરેન્દભાઈ સુમય સાથે પૈસાની જોગવાઈ બાબતે માથાકૂટ કરી રહ્યાં હતા.

જો સુમય મારે  ધીરેનને અમેરિકા મોકલવો છેમારી નોકરીના છેલ્લાં પાંચ વર્ષ બાકીછેમારી જે કંઈ મૂડી ગણે  મારું  ઘર અને બેંકમાં વીસ બાવીસ લાખ રુપિયા છેઘર પર થોડાં નાણા ઉછીના લઈને માંડ માંડ તો ધીરેનને મોકલવાનો ખર્ચો નીકળશેતારીમાનું થોડું ઘણું સોનું હશે પણ  તો સાચવી રાખવું પડેહજી તમે બે પગભર થશો ત્યાંસુધી ઘરનો ખર્ચો મારા એકલાના માથે છેહવે તું બોલમારે તારા માટે પૈસાની જોગવાઈક્યાંથી કરવી ?’

પપ્પાતમારી વાત હું સમજુ છુપણ  ગોલ્ડન ચાન્સ છેમારી સાથેના બીજા બે મિત્રોત્યાં જઈને પાંચ વર્ષમાં તો સારી નોકરી શોધી લઈને સરસ સેટ થઈ ગયાં છે ને હવે તોએમના ઘરે વર્ષના પાંચેક લાખ રુપિયા મોકલવાની ત્રેવડ ઘરાવતા થઈ ગયાં છે લોકોમને પૂરતી મદદ કરશેહવે તમે વિચારોપાંચ વર્ષ તમારી નોકરીના પતશે પછી હું તમને એકવર્ષના પાંચ લાખ મોકલી શકીશ્ તો આપણૂં ઘર તો તમે ચપટીમાં છોડાવી લેશો પણ ઉપરાંત તમે કેવી વૈભવી જીંદગી જીવી શકશો !’

સુરેન્દ્રભાઈની તપખીરી ચશ્મેરી આંખોમાં સોનેરી સપનાં તરવરવા લાગ્યાં.

ધીરેન બધી વાત ધ્યાનથી સાંભળી રહ્યો હતોબે  મીનીટમાં એણે પોતાનો નિર્ણય લઈલીધો અને બોલ્યો,

પપ્પાતમે સુમયને ઓસ્ટ્રેલિયા મોકલવાની તૈયારી કરોહું તો પૂરતો કેપેબલ છુંઅહીંઆપણ સારા એવા પગારની નોકરી શોધીને આરામથી સેટ થઈ જઈશઇનફેક્ટ અત્યારે મને બે સારી સારી કંપનીની ઓફર આવી ચૂકી છેપણ સુમયને અહીં નોકરી કરવા જશે તોમાંડ પંદર હજારથી વધુ નહીં મળેતમે મારી ચિંતા ના કરોમને લાગે છે કે મારા બદ્લેસુમયને વિદેશ જવાની જરુર વધારે છે.’

પણ ધીરેન…’સુરેન્દ્રભાઈ થોડાં થોથવાઈ ગયાપોતાના દીકરાના સપના  ખૂબ સારી રીતેજાણતા હતાંવળી આજ્ઞાકારીસમજુહોંશિયાર એવો ધીરેન એમનો વધુ લાડકોએનીઆખી જીંદગીનો સવાલ હતોઆમ એની કેરિયર સાથે ચેડા ? એમનો જીવ નહતો માનતો.

આખરે બધાની સહમતિથી સુમય હેમખેમ ને આરામથી ઓસ્ટ્રેલિયા પહોંચી ગયો.એનાજીવનમાં એને બધું આરામથી  મળતું હતુંનસીબદાર હતો.

લગભગ બે વર્ષ થવા આવ્યાંસુમય ઓસ્ટ્રેલિયામાં સ્ટ્રગલ કરી રહ્યો હતો અને ધીરેનચંડીગઢમાં પોતાની  કોલેજમાં પીએચડી સાથે જોબ કરીને પોતાના ખર્ચા જાતે કાઢતોઅને પોતાના ફોટોગ્રાફી માટે મોંઘામાંના એસએસાઅર ખરીદવા જેવા ખર્ચા કરવા ઉપરાંતથોડી બચત પણ કરી લેતો હતોબહારથી બધું ‘વેલ એન્ડ ગુડ‘ હતું ત્યાં  અચાનક સૌહાદ્રી ઉપર આવો ફોન આવ્યો અને દિલની દર્દી એવી સૌહદ્રીને ચક્કર આવી ગયાંએણેતરત  સોફાનું હેંડલ પકડી લીધું.

સુમયના કંપનીવાળા સારા હતાં લોકોએ સુમયને  કપરા કાળમાં બનતી હેલ્પ કરીબેવર્ષથી સ્ટ્રગલ કરી રહેલ સુમય અહીંના મોંદાદાટ ખર્ચા સામે ચટણી જેવી કમાણીમાં ખૂબસ્ટ્રગલ કરી રહ્યો હતોવળી રખડી ખાધા સિવાય ખાસ બીજી કોઇ હોંશિયારીની કમાણીકરી નહતીભણતર તો ઠીક મારા ભાઈવારંવાર એણે ઘરેથી પૈસા મંગાવીને પોતાનાજીવનની ગાડીને પાટા પર રાખવી પડતી હતીપણ  વખતે હોસ્પિટલ અને ગાડીડેમેજનો ખર્ચો મોટો હતોઆટલા બધા પૈસાની એને ત્યાં કોઇ મદદ કરવા તૈયાર નહતુંમોટાભાગના મિત્રો એની જેમ  સ્ટ્રગલ કરી રહ્યાં હતાઇચ્છા છતાં કોઇ કશું કરી શકેએમ નહતુંનાછૂટકે સુમયે ઘરે ફોન કરીને હકીકત જણાવવી પડીજમણાં હાથમાં ફ્રેકચરઅને સ્પાઈનમાં મૂઢ માર –   બે  ઇજાના કારણે લગભગ ત્રણ મહિનાનો ખાટલોસુમયના માથે આવી ગયોકંપનીવાળા ત્રણ મહિના એની રાહ જોઇ શકે એમ નહતાં એટલેદુકાળમાં અધિક માસની જેમ સુમયે જોબમાંથી પણ હાથ ધોવા પડયાંબહારથી બધુંસારું સારું લગાડવાની વાતથી હવે  પૂરતો કંટાળ્યો હતોઅહીંની ‘ સો કોલ્ડ પોશલાઇફના આકર્ષણ પર કાળી મજૂરી અને બીજા દેશમાં રહેવાથી ઉપાડવી પડતી અનેકોતકલીફોએ અમથી  એની કમર તોડી કાઢી હતીકમાણી કરતાં ખરચા ડબલ અને જીવનજરુરિયાત પૂરી થયા પછી બચત તો કશું  નહીં કે ના કોઇ કામની સિક્યોરીટીસુમયનીઆંખ આગળ ઘરમાં બધા ભેગાં બેસીને ખાધેલ દાળ ભાત રોટલી શાક તરવરી ઉઠતાં અનેઓસ્ટેલિયાની મોંઘી દાટ ચોકલેટો પણ ફીક્કી ફસ લાગતીઘણીવાર એને ધીરેન સાથેઆડકતરી રીતે અન્યાય કર્યાની ગુનાહિત લાગણી થઈ આવતી અને એને જંપવા નહતીદેતીએનો હક મારીને  અહીં આવ્યો હતો તો હવે એણે અહીં યેન કેન પ્રકારેણ સેટ થવું પડશે એવી મજબૂરી થઈ ચૂકી હતીપણ હવે  ‘તમાચો મારીને પોતાનો ગાલ લાલરાખી રાખીને કંટાળ્યો હતો.

 ત્રણ મહિનાન ખર્ચા કેમના કાઢીશઅચાનક  એણે નિર્ણય કર્યો અને બેગ બિસ્તરાંભેગાં કરી મન મક્કમ કરીને પોતાના વતન ભારત હાલતી પકડી લીધીઘરે આવીને મમ્મીપપ્પા અને ભાઈની સાથે બેસીને  ભરપેટ ભોજન કર્યું અને પોતાનો નિર્ણય સંભળાવી દીધો,

થોડા ઓછા પગારની તો ઓછા પગારની નોકરી કરીશ પણ ઓસ્ટ્રેલિયા  મારા ગજાનીવાત નથી.  મોટો ભણતરમજબૂતાઈ બધી રીતે  મારાથી વધુ સમર્થ છેએની ઇચ્છા હોયતો એને વિદેશ મોકલી દો ને ભણાવો પણ મારી પાછળ હવે આમ ખોટા પૈસા ના વેડફશોમારી તાકાત બહારની વસ્તુ છે   બધીમને જોબ – ફેમિલી  બધાની સિક્યોરીટીજોઇએ છેબહુ ભાગ્યો હવે બસહકીકત સ્વીકારીને ધરતી પર પગ રાખીને જીવવું છે.તમારો સાથ હશે તો બધી તકલીફો આરામથી સહન થઈ જશે પણ  વિદેશની ધરતીમારો જીવ લઈ લેશે.’

બસ કર બેટાઆવું ના બોલ.’ અને સૌહાદ્રીએ સુમયના મોઢા પર હાથ મૂકી દીધો.

સુરેન્દ્રભાઈએ સુમયને ગળે લગાડી દીધો અને બોલ્યાં,

‘ અરે ગાંડા તારો બાપો હજુ બહુ તાકાત ધરાવે છેતું તારે સહેજ પણ ચિંતા ના કરીશઅહીં  તને સેટ કરી દઇશું અને ધીરેન તો મહામહેનતુ અને સમર્થ છેએને તોઅમેરિકામાંથી એક કંપનીએ મોટા પગારની જોબ ઓફર કરી છે તો અહીં હોય કે ત્યાંબધું જાતે મેનેજ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે  છેતું થોડો નબળો એટલે માળીને તારું ધ્યાનરાખવાની વિશેષ જવાબદારે હોય  હિસાબે  અમે તને ઓસ્ટ્રેલિયા મોકલેલોપણ હવેતને તારી તાકાતસમજ બધાંનો ખ્યાલ જાતે  આવી ગયો છે એટલે અમારે શું કહેવાનું ?  એક સારો બોધપાઠ સમજીને જીવનની નવેસરથી શરુઆત કર દીકરા.’

અને ઘરમાં ચાર જોડી આંખોમાં વર્ષા છલકાઈ ઊઠી.

અનબીટેબલઃ વિદેશની ધરતીને ‘મોટી ડીગ્રી‘ માનવાની આપણી માનસિકતનો અંત ક્યારે ?

-sneha patel

 

my blog – https://akshitarak.wordpress.com/
my facebook page – https://www.facebook.com/pages/Sneha-h-patel/897742246922927

Rashtraprem


રાષ્ટ્રપ્રેમઃ

 

ઘણી ઘટ્ટ ભીની હઠીલી એ સોડમ અને કૈંક સાકાર સાકાર થાતું,

નવી ચાક્ડે કોઈ માટી ચડે કે, તરત એક કાગળ તને હું લખું છું !

-સુરેન્દ્ર કડિયા.

 

સુલભા અને અવંતિકા ટ્રેનમાં રોજ સાથે મુસાફરી કરતાં હતાં. કલાકની આ સફરમાં બંને વચ્ચે ગાઢ સખીપણા થઈ ગયાં હતાં. સવારે છાપામાંથી કોઇ ટોપિક મગજમાં ચઢી ગયો હોય તો એ અને સાંજે બંને ઓફિસમાં કોઇ ઘટના બની હોય તો એની ચર્ચા કરતાં. બંનેનું ‘ઇંટેલીજન્ટ લેવલ’ સરખું હતું અને બે ય માનુનિઓ ખુલ્લા દિલની હતી એથી એકબીજાની વાતો સમજતી અને અપનાવતી પણ ખરી. આજે સુલભાના મગજમાં ‘રાષ્ટ્રીય ગાન’ વિશે કોર્ટે આપેલ ચુકાદાના સમાચાર રમતા હતાં ને એ ઉકળાટ સમય મળતાં જ અવંતિકા સામે નીકળી ગયો.

‘આ બાવન સેકંડનું રાષ્ટ્રગીત ગાવામાં, થિયેટરમાં ઉભા થવામાં પણ લોકોને શું જોર પડી જતું હશે? એમાં વળી સુપ્રીમ કોર્ટનો ફેંસલો..લોકો પોપકોર્ન, કોકમાંથી ક્યારેય ઉંચા જ નથી આવવાના.’

‘અરે કૂલ મેડમ, કૂલ. પોણી મિનીટના રાષ્ટ્ર્ગીતમાં ઉભા થવાથી આપણી દેશભક્તિ સાબિત નથી થઈ જતી.  સૌ ઘેટાંની માફક વર્ષોથી આંખો બંધ કરીને આ ગીત વખતે ઉભા થઈ જઇએ છીએ. મુખ્ય તકલીફ શું છે ખ્યાલ છે તને?’

‘શું?’

‘આજના જુવાનિયાઓને હકીકતે ખબર જ નથી કે રાષ્ટ્રભક્તિ એટલે શું ? રસ્તે કોઇ આંધળો માણસ ચાલતો જતો હોય તો એને ચાર રસ્તા ક્રોસ કરાવી આપવા તો બાજુમાં રહ્યા પણ ઝીબ્રા કોસિંગ પર એવા લોકોને ટકકર મારીને ભાગી જાય છે ને પાછુ વળીને પણ નથી જોતાં. જ્યાં ત્યાં પાનની પીચકારીઓ મારે છે, થૂંકે છે, પેશાબ કરે છે, ટ્રાફિકના નિયમોનું છડેચોક ઉલ્લંઘન કરે છે, દાણચોરી શબ્દ તો હવેના ગોટાળાઓ આગળ વામણો લાગે એવો થઈ ગયો છે.આ પ્રજા સાચી દેશભક્તિ એટલે શું એ જાણતી જ નથી. જો કે અમુક ટકા અપવાદ હોય છે એની ના નહી પણ અપવાદોની તાકાત અપવાદ જેટલી જ રહે છે. સ્વતંત્રતા આપણને જન્મથી જ મફતમાં મળી ગઈ છે એટલે આપણે એનો સાચો અર્થ કે મહત્વ જાણતાં જ નથી.’

‘તું કહે છે એ સાચું હોય તો વાત થોડી ગંભીર છે અવિ.’

‘હા ચોકકસ. શરમ ખાતર થિયેટરમાં પોણી મિનીટ ઉભા થઈ જનારા લોકો દેશભકત નથી બની જતા અને ના ઉભા થનારા પોતાની સ્વછંદતા બતાવે છે.  અજ્ઞાન તો  બે ય જણ ચોકક્સ છે જ, રાષ્ટ્રગીતના શબ્દોનો અર્થ જાણવાની તસ્દી જ કોઇ નથી લેતું. વળી દેશ માટે ખરી રીતે પ્રેમ કેવી રીતે બતાવી શકાય એની પણ લોકોને જાણ નથી. બધા એક કાળાધબ અંધારામાં જ જીવે છે. મોટાભાગના તો દેશે મને શું આપ્યું તો હું દેશ માટે મારો કિંમતી સમય કાઢું જેવી ટણીમાં જ જીવે છે. પેલી કહેવત છે ને કે, “બધાનું કામ એ કોઇનું નહીં”. કોઇ જ પોતાની જવાબદારી સમજવા કે ઉપાડવા તૈયાર નથી. જો કે ખરો વાંક જ સિસ્ટમનો છે. નાનપણથી જ એમણે અંગ્રેજી કે ગુજરાતી જે પણ માધ્યમ હોય એમાં રાષ્ટ્રભક્તિનો વિષય ફરજીયાતપણે  શીખવાડવો જોઇએ અને એમાં પસંદ કરાતા વિષયોને રાજકારણથી દૂર રાખીને ફકત દેશદાઝને ધ્યાનમાં રાખીને જ કામ થવું જોઇએ. એમાં આ બધી વાતો, નૈતિક ફરજો પર સમજાવવું જોઇએ. પણ આપણે ત્યાં તો શિક્ષણપ્રથા પણ ખાડે ગઈ છે. બધા ખીસા ભરવામાં પડ્યાં છે. અમુક અપવાદો છે એમના પર આશા છે. કોઇ તિખારો ચમકી જાય અને ક્યાંક આગ લાગી જાય, રોશની થઈ જાય ને એ આગ દાવાનળ બની જાય ત્યાં સુધીની રાહ જોવી રહી. આપણે આપણાંથી બનતા પ્રયત્નો કરવાના, માચીસની દિવાસળી હાથમાં લઈને ફરવાનું.’

‘આજે મને કશું સમજ નથી પડતી અવિ કે તને શું જવાબ આપું. હું પણ આંખો મીંચીને રાષ્ટ્રગાન વખતે ઉભા થઈ જવું એને મહાન દેશભકતિ માનતી હતી. બાકીના સમયમાં એ ભાવના સાવ મૃતપાય જ પડી રહેતી હતી, એટ્લે મને પણ કોઇ જ શબ્દ બોલવાનો હક નથી. પહેલાં મારે મારી સમજના દ્વાર ખોલીને બદલાવું પડશે પછી જ હું કોઇને કંઈક કહી, સમજાવી શકું એ લેવલે જઈ શકું.’

અને બે ય બહેનપણીઓ પોતપોતાના વિચારોની દુનિયામાં ખોવાઈ ગઈ.

અનબીટેબલઃ રાષ્ટ્રભક્તિ ગાવાની નહીં, જીવી બતાવવાની ભાવના છે.

સ્નેહા પટેલ.

Masikdharma


Fulchhab newspaper > 25th Oct, 2017 > Navrash ni pal column.

 

આજના જમાનમાં આધુનિકા, શહેરી સ્ત્રીઓ બાપડી , બિચારી નથી જ. સમય પસાર કરવા કે નામ બનાવી દેવાના ચક્કરોમાં આ મુદ્દા ને વિવાદાસ્પદ બનાવવા કરતા જ્યાં જરૂર છે એવી ગામડાની સ્ત્રીઓના ઉદ્ધાર માટે કોઈ નક્કર પગલાં લઈને પરિણામ લાવવું વધુ આવકાર્ય.

 

માસિકધર્મઃ

 

પગ પસારું છું હંમેશા હું મારી ચાદર મુજબ,

બોજ કંઈ મારી હયાતીનો આ દુનિયા પર નથી.

 

-ખલીલ ધનતેજવી.

 

‘હા યાર, એ દિવસોની તો વાત જ ના કર.’ અને વિવિધાનું સુંદર – નમણું મોઢું જમાના આખાના દુઃખથી ભરાઇ ગયું.

‘આપણને સ્ત્રીઓને જ આવી તકલીફો કેમ પણ ? મને તો ભગવાનનો આ ન્યાય જ નથી સમજાતો. દુનિયા આખીની તાકાત પુરુષોને આપી અને સહન કરવાનું બધું આપણા પક્ષે ! આ કેવું ગણિત ? ઇશ્વર પુરુષ જ ને આખરે ?’

‘ઇશ્વર પુરુષ કે સ્ત્રી એ તો મને નથી ખબર રુપા, પણ આ અન્યાય અને તાકાતવાળી તારી વાત સાથે હું સો ટકા સહેમત. માસિક – ફાસિકના આ ચકરડાંમાં આપણે સ્ત્રીઓ મહિનાના પાંચ દિવસ કેવી હેરાન પરેશાન થઈ જઇએ છીએ. એક તો શરીરમાંથી આટલું લોહી વહી જાય, શારીરિક માનસિક તકલીફો થાય અને માંદા તો ના જ કહેવાઇએ એટલે રોજિંદા કામમાંથી છુટ્ટી પણ ના મળે. એ પાંચ દિવસ તો એવું મન થાય છે ને કે હું ખાટલામાં પડી રહું અને કોઇ મારા બેડમાં જ મને ચા નાસ્તો ને જમવાનું આપી જાય.’

‘તે વિવિધા, તું બહુ હેરાન થાય છે માસિક વખતે ?’

‘ના આમ તો ખાસ નહીં. થોડા પગ ને પેડું ખેંચાય ને દુઃખે.  વળી બે દિવસમાં તો મોટાભાગે બંધ જ થઈ જાય. તો ય આ તો પાંચ દહાડા બોલવાની ટેવ પડી ગઈ છે તે જતી નથી.’ અને ફોનની આ બાજુ વિવિધા અને પેલી બાજુ રુપા બે ય ખડખડાટ હસી પડયાં.

‘જો કે મારે પણ એવું જ છે. એક નિયમિત પ્રક્રિયાથી વધુ ખાસ કંઇ નથી મારા માટે આ. વળી આજકાલ તો આપણને સપોર્ટ કરનારા લોકો પણ વધી ગયા છે. જમાનો આપણી તકલીફો સાંભળતો, વાંચતો અને સમજતો થયો છે એટલે થોડી હમદર્દીનો ડોઝ પણ મળી રહે છે એ નફામાં. બાર તેર વર્ષથી લઈને આજે મને જો ને સાડત્રીસ વર્ષ થવા આવ્યાં. એટલે આટલા વર્ષોની પ્રેકટીસ થઈ ગઈ છે. હવે કંઇ ટેન્શનવાળું ના લાગે. ભગવાનની ક્રુપા બીજું શું?’

‘મારા સાસુને તો શાંતિ થવા આવી છે. લગભગ સાઈઠીએ પહોંચ્યા છે, હમણાં હમણાંનું એમને છ છ મહિને એક વાર માસિક આવે છે. ઇર્ષ્યા થાય એમની મને’ અને વિવિધાના મોઢા પર એ ઝેરીલી ઇર્ષ્યાના ભાવ તરવા લાગ્યાં.

‘ઓહો..એમને હજી માસિક આવે છે ? નવાઈ કહેવાય. બાકી તો આજના જમાનામાં ચાલીસ પચાસે તો બહુ થઈ ગયા.’

‘અરે હા, આપણાં પેલા મહિલામંડળના સદગુણાબેન છે એમને પણ હજી માસિક આવે છે.એમને પણ લગભગ સતાવન અઠ્ઠાવન થવા આવ્યાં છે. જોકે આ માસિક ચાલુ છે એટલે એમના રુપરંગ આ ઉંમરે પણ જળવાઈ રહ્યાં છે યાર. આ માસિક ના હોત તો આપણી સ્ત્રીઓના રુપરંગ  કેવા ઝંખવાઈ જાય નહીં. શરીર અદોદળું થઈ જાય. હે રામ, હું તો ભગવાનને પ્રાર્થના કરીશ કે મારે પણ સાઇઠ પાંસઠ સુધી નિયમિત માસિક આવે.  પેલી કન્યાશાળામાં મારે આવતા અઠવાડીએ આ વિષય પર સ્પીચ આપવાની છે તો આમાંથી સારો એવો મસાલો ભેગો થઈ ગયો.’

અને  બે ય બાજુ ફરીથી હાસ્ય રેલાઇ ગયું.

આમ ને આમ માસિક્ચક્ર પર વાત કરતાં કરતાં વિવિધાએ ચા પણ પી લીધી હતી. લગભગ કલાક થવા આવ્યો, આઠ વાગવા આવ્યાં. હમણાં એનો પતિ સમીર ઓફિસેથી ઘરે આવી ચડશે, પણ એને કોઇ વાતની ફિકર નહતી. એ તો એમની વાતોના વડામાં મસ્ત હતી. વળી આજકાલ એને માસિકના દિવસો હતાં એટલે એને કોઇ પણ કામ બાબતે કોઇ કંઈ જ કહી શકે એમ નહતું. માસિકચક્ર એને દરેક બાબતમાં ‘ફેવર’ કરતું હતું. એને પણ સમય ખ્યાલ જ હતો પણ એ મનમાં જાણતી હતી કે એ હજી સુધી ઉભી નથી થઈ એટલે એના સાસુ ઉભા થશે જ અને કંઇક ને કંઇક રાંધી જ કાઢશે. એ બહાને ડોશીમા કંઇક તો હાથ પગ હલાવશે.

વિવિધાના સાસુ કલાકથી બે ય બહેનપણીઓનો બધો વાર્તાલાપ સાંભળી રહ્યાં હતાં. વળી વિવિધાનો તો આ દર મહિનાનો કાર્યક્રમ હતો. માસિકમાં હોય એટલે પલંગ પર લાંબા થઈને ટીવી જોયા કરવું અને બહેનપણીઓ સાથે ગપ્પાં મારવા. નારીશક્તિ કેમ વધારી શકાય એ વિશે ગહન ચર્ચાઓ કરવાની

એમને પણ લગભગ ચાર મહિના પછી આજે માસિક દેખાયું હતું. આ વખતે તો ખૂબ જ બ્લીડીંગ થતું હતું. ગાયનેક્ને બતાવતાં એમણે કહેલું કે જો આમ જ ચાલુ રહ્યું તો ગર્ભાશય કાઢી નાંખવું પડશે. એમના માટે માસિક એટલે ચર્ચા કરવાનો વિષય નહતો, એને એક પ્રાકૃતિક ઘટના સમજીને એની સાથે ચાલતા રહેવાનો અને પોતાની જવાબદારીઓ પૂર્ણ કરવાનો વિષય હતો. એમના વરને પણ એમણે ત્રણ ત્રણ તાવમાં કુટુંબના ભરણપોષણ માટે નોકરીએ જતાં જોયા હતાં અને એ પણ કોઇ જાતની લાચારી કે અહમ વિના. જવાબદારી હતી એ એમની. ઊભા થતાં પણ ચક્કર આવતા હતાં પણ ઉભા તો થવું જ પડશે. એ ઉભા નહીં થાય તો એમના દીકરાને આજે ફરીથી બહારથી ખાવાનું મંગાવીને ખાવું પડશે. આમ પણ એને ટ્રાવેલિંગ રહેતું હોવાથી ઘરનૂં ખાવાનું ખૂબ જ ઓછું નસીબ થતું. એમાં ય આવા ખાડા પાડવા એના કરતાં ધીમે ધીમે ભાખરી ને શાક તો બનાવી જ લેશે.  વાસ્તવિકતા અને ચર્ચાની જમીનનો ભેદ તેઓ બરાબર જાણતાં હતાં. જોકે વહુને આ ભેદ સમજાવવાનો કોઇ મતલબ નહતો. એ નારીવાદી, નારીશક્તિના નામે કાલે ઉઠીને એની સામે મોરચો કાઢે એમાંની હતી.  આ ઉંમરે એક તો શરીરમાં વિટામીન્સ, લોહીની કમી હતી. વળી હોર્મોંસ ‘ઇમબેલેંસ’ થવાના કારણે માનસિક રીતે પણ તેઓ બહુ જ હેરાન થતાં હતં પણ એ બધું બોલવાનો કોઇ મતલબ નહતો સરવાનો. આખરે હિંમત ભેગી કરીને ઉભા થઈને તેઓ રસોડામાં ગયા અને ભાખરીનો લોટ બાંધવા લાગ્યાં.

ફ્લેટની ગેલેરીમાં એક મહિનાનું છોકરું ઘરે રડતું મૂકીને આવેલી રાધા વાસણ ઘસી રહી હતી. એને માસિક વિશે ચર્ચા – બળવો કરવાનો , વિચારવાનો સહેજ પણ સમય નહતો. જીવવા માટે એને અને એના પતિને કામ કરવું અનિવાર્ય હતું. છોકરું રડે કે શરીર બગડે..યેન કેન પ્રકારેણ મહિનાના પંદર હજાર તો એમણે ભેગા કરવા  જ પડે નહીં તો ખોલીવાળો, અનાજ્વાળો, દૂધવાળો બધા વિફરી ઉઠે. માસિક ચાલુ હોય તો પણ મંદિરે જવું, આભડછેટથી દૂર રાખવી, પોતાની એક્સ્ટ્રા કાળજી લેવાવી જેવી વાતો સાથે એનો કોઇ લેવાદેવા નહતી ને એ સમજવા સમય વેડફવો પોસાય એમ પણ નહતો. એ બધામાં એના ઘરના ભૂખે મરી જાય, રસ્તા પર આવી જાય.

 

વિવિધાનો ફોન પતી ગયેલો પણ એણે એના સાસુને રસોડામાં જતા જોયા એને પોતાની જીત સમજીને ટીવીની ચેનલો ફેરવીને ઉત્સવ મનાવી રહી હતી.

 

અનબીટેબલઃ આ વખતે વાંચકો એમના વિચાર મને લખીને મોકલે આ વિષય પર. એ જ મારું આ વખતનું અનબીટેબલ!

ઇમેઇલ આઈડી તો છે જ, તો રાહ કોની જુઓ છો મિત્રો ? ખોલો લેપટોપ ને મોબાઈલ ને કરો ઇમેઇલ.

Dadh no dukhavo


Phoolchhab newspaper > Navrash ni pal column >11oct,2017.

દાઢનો દુઃખાવોઃ

 

શબ્દોમાં ક્યાં સમાય છે તારી ને મારી વાત ?

અર્થોમાં ક્યાં ચણાય છે તારી ને મારી વાત.

-રમેશ પારેખ.

 

કૃપા ટીવીની સામે બેઠી બેઠી ચેનલ બદલ બદલ કરી રહી હતી. મન ક્યાંય એક જગ્યાએ ચોંટતું નહતું. અંદરખાને એને થોડી નવાઈ પણ લાગતી હતી કે,’આજે એને શું થઈ ગયું હતું ? આ બધી જ ચેનલો પર અમુક તો એના ખૂબ જ ગમતા પ્રોગ્રામ આવી રહ્યાં હતાં જે ઘણી વખત એ એકલી એકલી જોઇને પણ ખૂબ જોર જોરથી હસતી હતી અને પોતાની જાતની કંપની જ એંજોય કરતી હતી, એ કાર્યક્રમ આજે એના દિલને કેમ અડકતાં પણ નહતાં ?’ મગજમાં ક્યાંક કોઇ મોટું બખડજંતર ચાલી રહેલું, કોઇ પ્રક્રિયા ખોટી થઈ રહી હતી. બાકી એ તો ખૂબ જ ખુશખુશાલ, મિલનસાર  વ્યક્તિ હતી. ‘કંટાળો’ એટલે શું વળી? આ શબ્દની એને લગભગ એલર્જી હતી. પણ આજે એ કંટાળાના અજગરે એને પોતાના ભરડામાં લીધી હતી અને એ એ નાગચૂડમાંથી છૂટવા ફાંફાં મારતી હતી.

આખરે ટીવી બંધ કરીને એ પદ્યાસન વાળીને આંખો બંધ કરી, બે હથેળી ગોઠણ પર મૂકી મુદ્રામાં આંગળી વાળીને શાંતિથી બેસી ગઈ. આ એનો છેલ્લો ઉપાય હતો આ ફેલ જાય તો..તો..  ને કૃપાએ નકારાત્મક વિચારોને ઝાટકો મારીને ખંખેરી લીધા.

કૃપા એક આધુનિક, સ્વતંત્ર – પોતાનો નાનો એવો બિઝનેસ કરનારી નારી.

શાંતિથી બેઠા બેઠા એ પોતાની સાચી સમસ્યા સમજ્વા પ્રયાસ કરતી હતી અને અચાનક જ એના મગજમાં ટ્યુબલાઈટ થઈ.

‘ઓહ..તો આ વાત છે.’

વાત જાણે એમ હતી કે કૃપાને છેલ્લાં છ મહિનાથી ડહાપણની દાઢ બહુ જ હેરાન કરતી હતી. એ દાંતના ડોકટર પાસે ્ગઈ તો એમણે એ દાઢને ઓપરેટ્ કરીને કાઢી નાંખવી પડશે એમ કહ્યું હતું અને આ ‘ઓપરેટ’ શબ્દથી કૃપાના મોતિયા મરી ગયા હતાં. એણે ઘરે આવીને પોતાના પતિ વરુણને આ વાત કહી અને સાથે એમ પણ કહ્યું કે,’આવતા મહિનામાં એકાદ દિવસ સેટ કરીને તું મારી સાથે દવાખાને આવજે, કારણકે એકલાં જવાની મારી હિંમત નથી.’

અને વરુણ આ વાત સાંભળીને હસી પડ્યો.

‘અરે મારી વ્હાલુડી, તું આટલી હિંમતવાળી છું ને આજે આવી વાતો કેમ કરે છે?’

‘ઇન શોર્ટ તું મારી સાથે નહીં આવે એમ જ ને?’

‘અરે, એવું ક્યાં કહ્યું છે ?’

ને વાત ત્યાંથી આડા પાટે ફંટાઈ ગઈ. દંપતિ સમજુ હતું એટલે  વાત ‘સેચ્યુરેશન પોઈંટ’ પર પહોંચે એ પહેલાં જ સચેત થઈને ચૂપ થઈ ગયાં.

એ પછી કૃપાને અનેક નાની નાની શારીરિક તકલીફ થતી તો પણ વરુણની યાદ આવતી અને વિચારતી કે,’એ કેમ મારી સાથે ના આવે? એ મને પ્રેમ જ નથી કરતો કે? એને મારી કોઇ દરકાર જ નથી ?’ અને એ પછી એની જાણ બહાર જ એના મનમાં એક પછી એક ગાંઠ બંધાતી ચાલી અને એ પોતાની દરેક શારીરિક તકલીફને અવગણવા લાગી હતી. વરુણ સાથે સમસ્યા વિશે વાત કરે અને વરુણ એના કામના ટેન્શનમાં એટલું બધું ધ્યાન ના આપે. હા એ હા કરી લે. આ વાતથી કૃપા વધુ અકળાતી.

‘જ્યાં સુધી વરૂણ મને ડોકટર પાસે લઈ જશે નહીં ત્યાં સુધી હું હવે ડોકટર પાસે જઈશ જ નહીં. જે થવું હોય એ થાય. જોઉં તો ખરી એ ક્યાં સુધી મારી તબિયત સામે આંખ આડા કાન કરે છે ?’

શારીરિક તકલીફો નાની નાની હોય ને ધ્યાન ન અપાતા વધતી ચાલી હતી અને વળી કૃપા’આ જે થાય છે એ બધાનું કારણ વરુણ જ છે’ વિચારી વિચારીને મનોમન વરુણ પર અકળાતી રહેતી. વાત  રહી વરુણની તો એને તો આ આખી રામાયણની કશી જ ખબર નહતી. આમ પણ કૃપા અત્યાર સુધી પોતાના દરેક કામ પોતાની રીતે સફળતાથી પૂરા કરી લેતી હતી એટલે એના મગજમાં આવી વાત ‘કલીક’ જ નહતી થતી.

આજકાલ કૃપાને દાઢ વધુ પડ્તી દુખતી હતી, વાંકી ઉગવાના કારણે એને ખોરાક ચાવતાં ચાવતાં એ દાંત જડબાની ચામડી સાથે ઘસાતો અને છોલાઈને ત્યાં ચાંદી પડી ગયેલી હતી. બોલવામાં પણ ઘણી વખત તકલીફ પડતી હતી. બીજી બાજુ થોડું ઘણું ચાવી ચાવીને કામ ચલાવતી કૃપાને દુકાળમાં અધિક માસની જેમ એ બીજી બાજુનો છેલ્લો દાંત ખોરાકમાં કાંકરો આવવાના કારણે અડધો તૂટી ગયો. ત્યાં પાણી પણ અડતું તો લબકારા મારતાં. ખરી તકલીફ થઈ ગઈ હતી – હવે?

ખાવાનું ખાવું કેવી રીતે ?

ટણી બહુ હતી, વરૂણને કશું કહેવું જ નથી, ભલે બધું સહન કરવું પડે. વરૂણને મોઢેથી બોલીને કહી શકાય એમ નહતું એથી હવે કૃપા છેલ્લાં અઠવાડિયાથી લીકવીડ ખોરાક પર વધુ મારો રાખતી. એને એમ કે એના ડાયેટના આ ફેરફારથી વરુણ ચમકશે અને કારણ પૂછશે. પણ ના…એવું કશું જ ના થયું. બફારામાં ઓર ઉકળાટ ભળ્યો !

બોલાતું નહતું અન સહેવાતું પણ નહતું.

અચાનક ડોરબેલ વાગ્યો અને કૃપાની વિચારધારા અટકી ગઈ. વરુણ જ હતો.

‘હાય ડાર્લિંગ, આજે ઘરે કંઇ ના રાંધીશ, ‘બાબલાં’નું નોનવેજ ખાવા જઈએ.’ સોફામાં લંબાવતા વરુણ બોલ્યો.

‘નોનવેજ !’

અને ક્રુપાના અવાજમાં ના ઇચ્છવા છતાં વ્યંગનો રંગ ભળી ગયો.

‘હા નોનવેજ. કેમ શું થયું? તને તો નોનવેજ બહુ ભાવે છે ને.’

‘હા પણ એ નોનવેજ ચાવ ચાવ કરવાનું હોય ને ?’

‘હા..હા..શું તું પણ. કેવી બાલિશ વાત કરે છે ? ચાવવાનું તો હોય જ ને.’

‘ને મારી બે ય બાજુની દાઢ મને ખૂબ જ હેરાન કરે છે. છેલ્લાં અઠવાડિયાથી હું લગભગ લીકવીડ ડાયેટ પર છું, એ વાતનો સાહેબને ખ્યાલ સુધ્ધાં છે ?’

‘ઓહ..એ તો મને એમ કે આજકાલ ગરમી વધુ છે તો એના કારણે તું લીકવીડ વધારે લે છે. આ દાઢનો દુઃખાવો છે એ વાત તો ખ્યાલ જ નથી. ડોકટર પાસે કેમ નથી ગઈ ?’

અને કૃપાની કમાન છટકી.

‘મેં તને પહેલાં પણ કહેલું કે તું નહીં આવે ત્યાં સુધી હું ડોકટર પાસે નહીં જ જઉં,મારે જાણવું છે કે તું મારી તબિયતની કેટલી ચિંતા કરે છે. તને સમય મળે તો ઠીક નહીં તો હું આમ ને આમ બોખી થઈ જઈશ. એની જાતે એક પછી એક દાંત પડશે એ તો.’

‘કૃપા, આ તું બોલે છે ? મારી મોર્ડન વાઈફ ?’

‘હા. મોર્ડન છું તો શું થયું ? મને મારો વર મારી ચિંતા કરે, ધ્યાન રાખે એ બહુ જ પસંદ છે.’

‘એવું ના કર. તું આટલી મજબૂત થઈને આવું કેમ વિચારે છે ? મારા ધ્યાનમાં જ આ વાત ના આવી કારણ કે તું તારા દરેક કામ તારી રીતે પૂરી સફળતાથી પતાવી જ લે છે. હું મારા મિત્રોને તારું ઉદાહરણ આપું છું કે મારે તારા રહેતાં ઘર, સમાજ કે છોકરાંઓ પ્રત્યે પણ ખાસ ધ્યાન આપવાનું ના રહેતું હોવાથી ધંધામાં પૂરતો સમય આપી શકું છું અને મારી એ મજબૂત પત્ની આવું વિચારે ? આજકાલ સ્ત્રી સશક્તિકરણનો વાયરો ફૂંકાય છે ત્યાં અનેક આધુનિક નારીઓ અનેક લેકચર આપે છે પણ પોતાની જાત પર દરેક પાસાથી નિર્ભર કેવી રીતે રહેવું એ વાત કહેવાય છે પણ ત્યાં પણ આ તેં કહી એ તકલીફવાળી વાત નથી કહેવાઇ. તારામાં આત્મ્વિશ્વાસ, સમજની કોઇ કમી નથી તો પછી આવી નાની શી સમસ્યા માટે તું માર પર નિર્ભર કેમ છે ડીઅર ? કાલે ઉઠીને હું નહીં હોઉં ર્તો તું શું કરીશ ?’

‘આવું ના બોલ વરુણ.’ અને ક્રુપાએ પોતાની ગુલાબી હથેળી વરુણના હોઠ પર મૂકી દીધી ને એક પળમાં તો એની આંખ છલકાઈ પણ ગઈ.

‘હું કાલે જ દાંતના ડોકટરની અપોઈન્ટમેંટ લઈ લઉં છું પગલી ને કાલે સવારે જ આપણે એમને મળી આવીએ. ઓકે.’ એની ભીની પાંપણ પર મ્રુદુતાથી હથેળી ફેરવતાં વરુણ બોલ્યો.

‘ના વરુણ, ચાલશે. યુ નો, મને છેલ્લાં બે વર્ષથી તારા મોઢેથી આ એક જ વાક્ય મકકમ નિર્ણય સાથે સાંભળવું હતું.બાકી ડોકટર પાસે કે દુનિયાના બીજા છેડે પહોંચવા પણ તારી આ બૈરીને કોઇની જરુર નથી એ વાત તું બખૂબી જાણે જ છે.’

‘દુનિયાના બીજા છેડે તું એકલી જજે પણ ડોકટર પાસે તો હું જ લઈ જઈશ’ બાકીનું વાકય,

‘તમને સ્ત્રીઓને ઓળખવામાં ભલભલા થાપ ખાઇ જાય તો મારું શું ગજુ ?’ મનોમન બોલીને જ વરુણ હસી પડ્યો.

 

‘ઓકે, એવું રાખીએ’ ને બાકીનું વાક્ય,

‘ તમને પુરુષોને પૈસા કમાવામાંથી ફુરસદ જ નથી મળતી એટલે અમારે સ્ત્રીઓને નાછૂટકે આવા નખરાં કરવાં જ પડે છે.’ મનોમન બોલીને પોતાની જીત પર મનોમન ક્રુપા પોરસાઈ.

ઘી ના ઠામમાં ઘી પડી રહ્યું.

અનબીટેબલઃ જીવન નામની વાનગીમાં દરેક ઘટનાના સ્વાદનું પોતાનું એક આગવું મહત્વ જ હોય છે.

સ્નેહા પટેલ

Najar


નજરઃ


अज मौतो हयात चंद पुरसी मन ?

खुर्शीद अज रौजनी दर अफतादो बेरफ्त ।


મોત અને હયાતી વિષે મને શું પૂછો છો ?

સૂર્યનો તડકો એક બારીમાંથી આવ્યો અને નીકળી ગયો.


-રૂમી


આરુષિના ઘરે આજે એનું મિત્ર વર્તુળ ભેગું થયેલું. દરેક જણ પોત પોતાના ફેમિલી સાથે ત્યાં હાજર હતાં અને પાર્ટીની મજા માણી રહ્યાં હતાં. આરુષિ પાર્ટીલવર હતી. એને પાર્ટી આપવાનો અનોખો શોખ હતો. એની આગતા સ્વાગતા એના સર્કલમાં બહુ જ  વખણાતી હતી. એના ઘરની બહાર એના મોટા ગાર્ડનમાં લગભગ વીસ બાવીસ જણ હાજર હતાં. ચોમેર ચહલપહલ મચી રહી હતી. એમાં લગભગ સાત આઠ બાળકો પણ હતાં. આરુષિની સખી અરુંધતીનો દસ વર્ષનો દીકરો અદ્વૈત આ બધા ટોળામાં જરા અલગ પડતો હતો. એના હાથમાં ક્યાંકથી થોડી બોલપેન આવી ગઈ હતી – કાં તો એ ઘરેથી એની સાથે જ લઈને આવેલો. અત્યારે બધા છોકરાંઓ ગાર્ડનમાં દોડાદોડ કરી રહ્યાંં હતા, ધમાચકડી ! પણ અદ્વૈત એની બોલપેનની દુનિયામાં મગ્ન હતો. કોઇ એક બોલપેનની રીફિલને આગળથી ખોલી કાઢેલી અને એની ભૂંગળીમાં બીજી બાજુથી ફૂંક મારી મારીને એમાં રહેલી શ્યાહીને એ આગળ ધકેલી રહ્યો હતો.બોલપેન બહુ વખતથી બંધ હશે કદાચ, શ્યાહી જલ્દી આગળ વધતી નહતી. અદ્વૈત એના નાજુક ગાલ ફુલાવી ફુલાવીને એને ધક્કો મારીને આગળ ધકેલી રહ્યો હતો. એ શ્યાહી ભૂંગળીના છેક છેડાં સુધી આવી એટલે એણે બીજી અડધી ભરેલી બોલપેનની રીફિલ એની આગળ ધરી દીધી અને એક રીફિલની શ્યાહી બીજી રીફિલમાં ભરવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યો. આ કડાકૂટમાં રીફિલની થોડી શ્યાહી એના કપડાં પર પડી અને પતી ગયું. અરુંધતીનું ધ્યાન જતાં જ બધાંની વચ્ચે એણે દીકરાને એક ઝીંકી દીધી. આખું ય ખુશનુમા વાતાવરણ બે ઘડી સ્તબધ થઈ ગયું. આરુષિએ ધીમેથી અરુંધતિના ખભા પર હાથ મૂક્યો અને બોલી,

‘જસ્ટ રીલેક્સ, તારો દીકરો તો બહુ જ ક્રીએટીવ – સ્માર્ટ છે.’

‘શું ધૂળ ને ઢેફાં સ્માર્ટ ? એનું રીપોર્ટ કાર્ડ જોજે . મેથ્સમાં ૩૦, સાયન્સમાં ૪૨, અંગ્રેજીમાં  તો માંડ ૨૫. આખો દિવસ આવું આડું અવળું કામ જ કર્યા કરશે. ભણવામાં તો એનું ચિત્ત જ નથી ચોંટતું. સાવ ડબ્બો છે. શું કરું ?’

‘અરે તારો દીકરો જે કરતો હતો એ વિશે વિચાર. એની નજર સાવ અલગ છે. એ એની રીતે પ્રોબ્લેમ્સનું સોલ્યુશન લાવવાની મહેનત કરે છે. ચોપડીમાં લખ્યું હોય એ પ્રમાણે એને નથી ફાવતું. વળી ચોપડીઓ તો કેટલાં વર્ષો પહેલાં છપાઈ હોય, એમાંથી અમુક અમુક વસ્તુઓ તો સમય સાથે બદલાઈ પણ જાય છે. એટ્લે પુસ્તકીયું જ્ઞાન એ જ  બુધ્ધિ કે હોંશિયારી માપવાનું સાધન નથી. સવાલ નજરનો છે.  આ જો સામે ડોઇંગરુમના ખૂણામાં વ્હીલવાળી બેગ દેખાય છે ને ? હું ખોટી ના હોઉં તો આપણે બધાંએ પહેલાં ખભે , પીઠ પર થેલાં ઉંચકીને અને હાથમાં વિશાળ બેગો લઈ લઈને સવારી કરી જ હશે.કોઇના મગજમાં એ વજન વિશે કોઇ વિચાર જ નહીં આવ્યો હોય. બધા ગધેડાંની જેમ વજન ઉંચકી ઉંચકીને દોડાદોડ કરતાં હતાં – દુનિયા આમ જ ચાલે છે ને મારે પણ એમ જ ચાલવાનું છે, કોઇ ઓપ્શન જ ક્યાં છે ? એ પછી કોઇ આવા જ ક્રીએટીવ મગજમાં વિચાર આવ્યો હશે કે આ વજન શું કામ ઉચકવાનું ? એનો કોઇક રસ્તો તો હોવો જ જોઇએ. રસ્તો ખબર તો નથી પણ શોધવાથી દરેક સમસ્યાનો ઉકેલ નીકળે જ એવી મક્ક્મ વિચારધારા વાળાએ એના વિશે વિચારવાનું શરુ કર્યું ને વિચારતાં વિચારતાં એ એના સોલ્યુશન  સુધી ગયો અને આમ બેગની નીચે વ્હીલની શોધ કરી. અત્યારે આપણે બધાંને બહારગામ જવું હોય તો આ વ્હીલના લીધે કેટલી શાંતિ થઈ ગઈ છે એ વિચાર.’

અરુંધતિ બે ઘડી અસમંજસમાં પડી ગઈ.

‘તું કહેવા શું માંગે છે આરુ?’

‘એ જ કે માનવીના સકસેસ અને એણે ભણેલા ચોપડાંને કોઇ લેવા દેવા નથી હોતું. ખરો વિજય તો સમસ્યાઓના નિરાકરણ માટેના એટીટ્યુડમાં છે. સિક્યોરીટી – સેફ્ટીના ચોકઠામાં જો ગોઠવાઈ ગયાં તો ખલાસ, દુનિયા તમને એનો ઝાંસો આપીને તમારો પૂરતો ઉપયોગ કરી લેવા તૈયાર જ બેઠી છે. પણ જે માનવીમાં સિક્યોરીટીની બહાર જઈને વિચારવાની, વર્તવાની ક્ષમતા છે એ ખરો ક્રીએટીવ છે. કોલેજમાં પહેલો નંબર આવ્યો તો ય ઠીક, સારી જોબ મળશે તો ય ઠીક નહીં તો હું મારી કાબેલિયતના બળ પર મને ગમતું કંઇક ઢંગનુ તો કરી જ લઈશ. આ એટીટ્યુડ ખૂબ જરુરી છે.તારા દીકરાનો નજરિયો સાવ અલગ છે. એક પેનની સૂકાઈ ગયેલી શ્યાહી કાઢી નાંખીને બીજી રિફિલમાં એને  પૂરીને એ એક આખી રીફિલ તૈયાર કરવાનો પ્ર્યત્ન કરે છે જે એક ચોકઠાંથી બહારનું થીન્કીંગ છે . એના આ થીંકીંગને તું પ્રોત્સાહન આપ. એકાદ કપડાંની પેર ખરાબ થાય તો થવા દે…તને ક્યાં કંઈ ફરક પડવાનો છે? દીકરાના રચનાત્મક કાર્ય આગળ એ કપડાંની કિંમત પણ શું ?  એકચ્યુઅલી સૌપ્રથમ મા બાપને એમના સંતાનોની ખૂબી – કમીની ખબર પડવી જોઇએ. એ થઈ જાય તો સંતાનના ઉછેરમાં -વિકાસમાં એ બહુ જ મદદરુપ થઇ શકે છે. છોકરાંઓને આખો દિવસ ભણ, આ કર તે કર ના ચોકઠાંઓથી મુકત કરીને થોડાં દુનિયામાં એકલા પણ મૂકવા જોઇએ જ્યાં એ પોતાની મરજી, આવડત પ્રમાણે વર્તી શકે અને પછી એમાંથી જ એક દિવસ એ પોતે સૌથી સારું કામ કયું કરી શકે એ વિશે માહિતગાર પણ થઈ શકે. બાકી રોજ રોજની બદલાતી ટેકનોલોજીમાં આ પુસ્તકો તો દર છ મહિને બદલાઈ જાય છે. પુસ્તકના આધારે જ છોકરાંઓને ઉછેરવા એ તદ્દન ખોટો અભિગમ છે.’

અને આરુષિએ બોલવાનું બંધ કયું ત્યારે એની આજુબાજુ બધાં ટોળે વળીને ઉભા હતાં, દરેકના કપાળ પર એક વિચારની પતલી સી લાઈન સ્પષ્ટપણે દેખાતી હતી.

અનબીટેબલઃ જીવનના દરેક તબક્કે આપણે કંઈક ને કંઇક ચોકક્સપણે શીખતાં જ હોઇએ છીએ, શાંતિથી વિચારતાં શું શીખ્યા ? એનો ઉત્તર ચોકક્સપણે મળી આવે છે.

-સ્નેહા પટેલ.

Sangarsh – dukh


Phoolchhab > navrashni pal column > 27-9-2017

સંઘર્ષ – દુઃખ ઃ

 

ગફલતી છું આદમી હું, ગમ નથી એનો મને

હું જ મારૂં છું રુદન ને હું જ મુજ રણહાક છું !

આટલી કાપી મજલ ને આટલું સમજી શક્યો,

હું જ મારો છું વિસામો, હું જ મારો થાક છું !

– વેણીભાઈ પુરોહિત

 

ઘરની ભીંત પર લાગેલી ગોળ કાળી ઘડિયાળમાં રાતના અઢી વાગ્યાંનો સમય થયો હતો. સેકંડ કાંટો ‘ટક ટક’ સાથે એનું કામ પૂરી પ્રામાણિકતાથી કરી રહ્યો હતો અને સમય કપાતો જતો હતો. અઢી – પોણા ત્રણ્ ત્રણ.. પણ સુમનરાવની આંખ મટકું ય નહતી મારતી. આજે આંખો સાવ કોરી ધાકોર હતી. નિંદ્રાદેવી ‘આવું આવું’ન્કરીને હાથતાળી આપી જતા હતા. જોકે વાંક નિંદ્રાદેવીનો પણ નહતો, સુમનરાવ જ હતાં કે જેમને આજની રાત આખી ઊજાગરો કરવાની જાણે નેમ લીધી હતી. સમય ભલે એનું કામ કરતો પણ એમને જ્યાં સુધી અજ્યની આઇ આઇ એસ ના કોર્સના પૈસાની સગવડ ના થઈ જાય ત્યાં સુધી એમને ઉંઘવાનો ઇરાદો જ નહતો. નિંદ્રાદેવી પણ આવ જા કરીને કંટાળી હતી અને કોપાયમાન થઈને સદંતર રવાના થઈ ગઈ.

 

ઘડિયાળમાં છ ના ટકોરા પડ્યાં અને એ મધ્યમવર્ગીય ઘર એક તરવરીયા જુવાનની આળસના અવાજથી ભરપૂર થઈ ગયું. અજ્ય એના નિત્યક્રમ મુજબ સવારે વહેલો ઉઠીને પરવારીને ઘરના નાના મોટાં કામ પતાવતો. નાનો હતો ત્યારે જ એની માતાનું મૃત્યુ થયું હતું. એની પાછળ એ અજય અને નીરજા બે સંતાનોની જવાબદારી સુમનરાયના માથે નાંખીને ગયેલાં જેને સુમનરાય બાખૂબીથી નિભાવતાં હતાં. નીરજા કોલેજના પ્રથમ વર્ષમાં હતી. સુમનરાય જ્યારે જ્યારે એમના ગામમાં કોઇ મોટા અફસરોને જીપ – ગાડીઓમાં ફરતો જોતો ત્યારે ત્યારે એમના દિલમાં અજય માટે પણ આવા સપનાં કોળી ઉઠતાં, એમની લાલ – થાકેલી આંખોમાં સતરંગી સપના મહોરી ઉઠતાં ને એ એમના દીકરાને પણ આવી ગાડીઓમાં ફરતાં જોતાં. તેઓ વિચારતાં કે,’ગમે તે થાય પણ મારો અજય પણ મોટો થઈને આવો સૂટ બૂટ પહેરેલો, મોટી મસ ગાડીવાળો ઓફિસર બનશે જ, હું એને એ માટે પૂરતો લાયક બનાવીશ, બહુ ભણાવીશ.’

વળી સુમનરાયનો અજ્ય પણ બહુ લાયક, ખંતીલો, આજ્ઞાકારી અને તેજસ્વી વિધ્યાર્થી હતો. એના પિતાજીની આજ્ઞા એના માટે ભગવાનનો આદેશ હતો. બાપુજીની ઇચ્છા જોઇને એણે પણ પોતાના જીવનની નૈયા ભરપૂર મહેનત સાથે એ જ દિશામાં હંકારવા માંડેલી. પરિશ્રમથી કશું જ અશક્ય નથી રહેતું. એમ અજયની ગાડી અત્યાર સુધી તો બરાબર પાટા પર ચાલતી હતી. પણ ભગવાનને બીજું જ કંઈક મંજૂર હતું. સુમનરાયના ઝૂંપડામાં અચાનક આગ લાગવાથી આખું ઘર બળી ને ખાખ થઈ ગયું  અને રાખના ઢેર સિવાય કંઈ જ ના બચ્યું.

જે હતું એ હવે સુમનરાયના ખેતરોની જમીન જ.

એમાંથી નીરજાના લગ્ન કરવાના, અજયને ભણાવવાનો અને બાકીના ખર્ચા પૂરા કરવાનાં. સુમનરાય મજબૂત છાતીના ! રાખનો ઢેર સાફ કરીને ઇંટ અને ગારો લઈને સર્જન કરવા બેઠાં ત્યાં પાછળથી એક નાનો હાથ એમની સહાયમાં આવી ચડ્યો એ હતો અજયનો હાથ ! સુમનરાય ઈંટ ગોઠવતાં અને અજય એમાં ગારો ભરતો. એ દિવસથી અજય દરેક પરિસ્થિતીમાં એના પિતાના હારોહાર ઉભો રહયો હતો. પણ હવે વાત અલગ હતી. અજયને ઓફિસર બનવા માટે પરીક્ષા આપવી પડે એમ  હતું અને એના કોર્સ માટે અજયને શહેરમાં ભણવા મૂકવો પડે એમ હતું. બીજું બધું તો ઠીક મારા ભાઈ પણ એ બધાની પાછળ લગભગ વર્ષનો બે લાખ રુપિયાનો ખર્ચો થાય એમ હતું અને ફુલ કોર્સના પાંચ લાખ. આટલા બધા પૈસા લાવવા કયાંથી ?

 

અચાનક સુમનરાયે મનોમન એક નિર્ણય કરી લીધો અને ઉભા થયા. એમને જોઇને અજય ચમક્યો.

 

‘પપ્પા, રાતે સૂતા નથી  કે શું ? આપનું મોઢું – આંખો તો જુઓ ! મારી ફીની ચિંતા ના કરો, બહુ ભણી લીધું. હવે હું અહીં ગામમાં જ કોઇ નોકરી શોધી લઈશ ને તમને કમાવવામાં મદદ કરીશ. એક વાર મને નોકરી મળી જવા દો પછી જુઓ આપણે આપણી નીરજુના લગ્ન કેવી ધામધૂમથી કરીએ છીએ.’

 

‘અજય, આજે બોલ્યો એ બોલ્યો. આજ પછી ક્યારેય આવી પાછી પાનીના શબ્દો મને તારા મોઢેથી નથી સાંભળવા. ચિંતા ના કર, અત્યારે તો મને રસ્તો મળી ગયો છે. આપણી જે જમીન છે એમાંથી અડધી વેચી દઈશ તો તારી ફી જેટલા પૈસા નીકળી જ રહેશે. હું હમણાં જ ગામમાં રમણલાલ પાસે જઈને વાત કરું છું. એ તો ક્યારનાં તૈયાર છે.’

 

‘જમીન વેચી દેશો ?’

 

‘હા, એમાં શું છે ? કાલે ઉઠીને એ જમીન પર તારે હળ તો ચલાવવાનું નથી. તું આટલો મેધાવી અને મહેનતુ દીકરો છે, તારી ક્ષમતા મોટા ઓફિસર બનવાની છે તો એમાં પૈસાની કમી આડે નહીં આવવા દઉં. જરુર પડશે તો હું મારી કીડની, આંખો જે કોઇ અંગ વેચાય એ વેચીને પણ તને ઓફિસર બનાવીને છોડીશ.’

 

‘બાપુજી એવું ના બોલો, મારા કારણે તમે આટલા ટેન્શનમાં રહો છો. હું જ નાલાયક, કપાતર છું. મારા કારણે જ તમને આટલા દુઃખ વેઠવા પડે છે.’

 

‘જો દીકરા, આને દુઃખ નહીં પણ સંઘર્ષ કહેવાય અને સંઘર્ષ એ જીવનનું બીજુ નામ છે! દરેકના માનવીના જીવનમાં સંઘર્ષ તો હોય જ. કોઇને ભાગે ઓછો હોય કોઇને વધુ, કોઇને જલ્દી આવે કોઇના જીવનમાં મોડો – પણ એ તો જીવનનો એક અનિવાર્ય હિસ્સો છે. દુઃખ કોને કહેવાય પાગલ ખબર છે ? તારી મા આપણને છોડીને જતી રહી ને એ. એની ભરપાઇ જીવનમાં ક્યારેય થઈ શકે એમ નથી. એ ખાલી જગ્યા કાયમ ખાલી જ રહેવાની, એને દુઃખ કહેવાય. બાકી સંઘર્ષ તો જીવનનું એક અનિવાર્ય અંગ છે. દરેકના હિસ્સે એ આવે જ. સંઘર્ષ કરીને તો માનવી વધુ મજબૂત અને અનુભવી બને. એ સંઘર્ષમાંથી પાર ઉતરનાર માનવીને જીવનમાં ક્યારેય પણ કોઇ મુશ્કેલી  હરાવી ના શકે. તારે મોટા ઓફિસર બનવાનું છે તો બનવાનું જ છે,  એના માટે તું ખાલી ભણવાનો સંઘર્ષ કર, પૈસાની જોગવાઈ હું કરી લઈશ અને ફરીથી દુઃખ બુખની વાતો મગજમાં લાવતો નહીં હાં કે.’

અને અજય પોતાના ગામડિયા, અભણ બાપાની સૂઝબૂઝ પર આફરીન થઈ ગયો, અંદરથી પોતાની જાતને મજબૂત થતી અનુભવી રહ્યો.

 

આજે ફરીથી એક ઘર બનતું હતું – જગ્યા હતી અજયનું દિલ !  – પાયો ફરીથી એના પિતાના હાથે નંખાતો હતો .

 

અનબીટેબલઃ કેટલીક ખાલી જગ્યા ખાલી રહેવા જ સર્જાઈ હોય છે.

સ્નેહા પટેલ

Miss perfectionist


Phulchhab newspaper > 20-9-2017> navrashni pal column

મિસ પરફેક્શનીસ્ટઃ

 

ક્યાં કહું છું કે દાવ છોડી દો?

ખેલ ખેલો, તણાવ છોડી દો.

-ડો. મનોજ જોશી ‘મન’

 

શતરુપા એની કોલેજના બસસ્ટોપ પર ઉભી હતી. બસને આવવાને હજુ પાંચ દસ મિનિટની વાર હતી. શતરુપાને સમય કરતાં થોડાં વહેલા જ પહોંચી જવાની ટેવ હતી. છેલ્લી મિનિટ સુધી ઘરમાં પરવાર્યા વિના હાંફ્ળા ફાંફળા ફર્યા કરવાનું એને સહેજ પણ પસંદ નહતું. એના ઘણાં બધા મિત્રોને એવી ટેવ હતી.સવારના ઉઠીને મોબાઈલમાં માથું ઘાલીને બેસી જાય, ટીવી ચાલુ…છેલ્લે જોવા જાવ તો બસને આવવાની દસ પંદર મિનિટ માંડ બાકી હોય અને એ લોકોની બેગ ભરવાની, લંચબોકસ, વોટરબોટલ, કપડાંનું મેચીંગ બધું બાકી હોય. ઘણીવખત વહેલાં ઉઠ્યાં છતાં એ લોકોને નહાવાનું સ્કીપ કરવું પડે. શતરુપાને એવું બધું નહતું પસંદ. એને બધું ટાઈમ ટુ ટાઈમ જોઇએ.

 

‘મિસ પરફેક્શનીસ્ટ’

 

રોજ સવારે બસ સ્ટોપ પર આવીને એ વધેલી દસ મિનિટ આજુબાજુનું નિરીક્ષણ કરવામાં પસાર કરતી. એની સાથે બસમાં એક આંટી ચડતાં. તેલ નાંખીને સુવ્યવસ્થિત રીતે ઓળાયેલા વાળ, કપાળ પર બરાબર મધ્યમાં મધ્યમ કદનો ગોળ લાલ ચાંદલો, આર કરેલી અવરગંડીની સાડી, હાથમાં ટીફિન, ફાઈલ ને ખભે મરુન ચોરસ પર્સ, પગમાં કોલ્હાપુરી ચંપલ. બધું જ વ્યવસ્થિત. શતરુપાને એમને જોવાની બહુ મજા આવતી. મનોમન એ સ્ત્રીની એ મોટી ફેન બની ગઈ હતી. ઘણી વખત એ સ્ત્રી ફોન પરથી એની કામવાળી બાઈ સાથે વાત કરતી.

 

‘રાધા, આજે રસોડાનું કબાટ ખાલી કર્યું છે. તો ત્યાં કચરો વાળી, પોતું કરીને પેપર મૂકીને બધું સરખું પાછું ગોઠવી દેજે. પ્લેટફોર્મ પર કાલનો હાંડવો છે એ લાલ ડબ્બામાં મૂકેલો છે એ તું લઈ જજે. તારા દીકરાને બહુ ભાવે છે ને એટલે થોડો વધુ બનાવેલો.’

 

‘……..’  સામે છેડેથી કંઈક બોલાય અને એ સ્ત્રી આખી વાત ધ્યાનથી સાંભળે પછી જવાબ વાળે,

 

‘હોય હવે રાધા, એ ય પુરુષ જાતિ છે, કંટાળે ને  ધોલધપાટ કરે તો સહી લેવાનું…તારે થોડું ચલાવી લેવાનું. તારી જાતિમાં તો આવું બધું ચાલ્યા જ કરવાનું બેન. એને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કરતા રહેવાનું, અકળાવાનું નહીં.’

 

ઘણીવખત એ એમની સખીઓ સાથે વાત કરતી.

 

‘હાય બ્યુટીફુલ, ગુડ મોર્નિંગ.’

 

‘……’

 

‘હા. આજે સાંજે ધાત્રીના ઘરે ચોક્કસ મળીએ છીએ. એનો પતિ એને આમ અપશબ્દો બોલે, અપમાન કરે એ કેમનું ચલાવી લેવાય? આપણું મહિલા મંડળ એને બરાબરનો પાઠ શીખવીશું.’

 

એની વાતોના અમુક અંશો ઘણી વખત શતરુપાના કાને પડતાં. આજે પણ આવા બે ફોન સળ્ંગ આવ્યાં ને એમાં સાવ જ વિરોધાભાસી વાત જોઇને એ ચમકી ગઈ. એનાથી ના રહેવાયું ને એ બોલી,

 

‘હાય આંટી, એક વાત પૂછી શકું?’

 

‘બોલ ને બેટા, એક શું બે વાત પૂછ.’

 

‘આંટી તમે તમારી કામવાળીને એનો પતિ મારપીટ કરે છે તો પણ ચલાવી લેવા કહ્યું અને તમારી બહેનપણીને એનો પતિ અપશબ્દો બોલે છે તો પણ એની ખબર લઈ નાંખવાની વાત કરી. આ બધું મને સમજાયું નહીં. આવું વિરોધાભાસી વલણ કેમ?’

 

‘હા, તારી વાત સાવ સાચી છે. તને ખબર છે?  માનવીના અલગ અલગ સમાજ, રીતિરિવાજો, વિચારસરણી હોય છે. એમની સમસ્યાઓનું સમાધાન આપણે એમના લેવલે જઈને શોધવું પડે. હવે આ કામવાળીને એમ કહું કે તારો વર મારે તો તારે સામે હાથ ઉપાડવાનો કે પોલિસમાં જઈને ફરિયાદ કરી દેવાની તો એ એવું કરી શકવાની નથી. કારણ એમનામાં પુરુષો વર્ષોથી આમ જ વર્તન કરતાં આવ્યાં હોય છે ને એ સ્ત્રીઓને આ બધું સામાન્ય સહજ જ લાગવાનું. એમનું માનસ આ બળવાની વાત એક ઝાટકે સ્વીકારી જ ના શકે. સૌથી પહેલાં તો એની સાથે અન્યાય થાય છે એ વાત એને સમજાવી જોઇએ અને એનો રસ્તો શોધવા આપણી પાસે આવે તો આપણે એને આગળ વધવાનો રસ્તો બતાવાય, બાકી પહેલાં એને સમજાવો કે તારી સાથે અન્યાય થઈ રહ્યો છે ને પછી એની સામે લડવાના રસ્તા બતાવવાના..આ બધા ચકકરોમાં એ કમાવા ધમાવાનું છોડીને આમાં જ પડી પાથરી રહે તો બની શકે એના છોકરાંઓને એક ટંકનો રોટલો ગુમાવવાનો વારો આવે એટલે એમના સંસારને છંછેડવાની આપણે કોઇ જરુર નથી હોતી.  આપણાં સમાજમાં આજે ઘણાં ઘરોમાં માસિક ધર્મ દરમ્યાન પણ કોઇ આભડછેટ નથી પળાતી, બધી સ્ત્રીઓ આરામથી રુટિન વર્ક કરે છે,  ઘણી તો મંદિરમાં સુધ્ધાં જાય છે. એ દિવસોમાં ખાવાપીવામાં વધારે ન્યુટ્રીશિયનસ ફૂડ લે છે જેથી એમને કામ કરવાની તાકાત મળતી રહે. મહિનાના પાંચ દિવસ આમ અટકી જવાનું આજકાલની નારીને સહેજ પણ ના પોસાય. પણ આ જ વાત હું મારી કામવાળીને કહું તો એની આંખો પહોળી થઈ જાય, જીભ બહાર નીકળી જાય..કદાચ બીજા દિવસથી એ મને પાપી ગણીને મારા ઘરે કામ કરવા આવવાનું જ છોડી દે. દરેકના સામાજીક, માનસિક સમજણના સ્તર અલગ અલગ હોય છે. એમની રહેણી કરણી જોઇને જ આપણાંથી વાત કરાય. હું કામવાળી બાઈ રાધાને પણ પરિવર્તનની વાતો કરું છું પણ એ જે લેવલે છે એનાથી એને એક સ્ટેપ આગળ લઈ જવાય તો એને સ્વીકાર્ય હોય. બાકી હજી એ પરિવર્તનના નામે એબીસી શીખતી, સ્વીકારતી હોય અને આપણે છેક ઝેડ કક્ષાની સલાહ આપીએ તો એને પચે નહીં અને એ સ્વીકારી પણ ના શકે. હું મારા પોતાના ઘરની વાત કરું તો મારા દીકરા અને દીકરીના કામકાજમાં કોઇ જ ફરક નહીં. દરેક માણસે ઇવન મારા પતિદેવ પણ પોતાના ઘણાં ખરા કામ જાતે કરી લે, હું નોકરી કરીને ઘરમાં આર્થિક સહાય કરું છું એટલે એ ઘરકામમાં મારો સાથ આપવાની એમની ફરજ સમજે છે. પણ આ બધું આપણાં જેવા સુશિક્ષિત અને સ્વીકારવા તૈયાર હોય એવા લોકોની વાતો. પણ કોઇનું માનસ ફ્લેક્સીબલ ના હોય તો સમાજના દરેક પરિવર્તન એણે સ્વીકારવા એવી ફરજ પાડીને એનું મગજ ના ખાવાનું હોય. વળી પરિવર્તનના નામે હક જોઇતા હોય તો આપણી સામે ફરજ પણ વધી જાય છે એનું પણ ધ્યાન રાખીને એ ફરજ બજાવવાની માનસિક – શારીરિક તૈયારી રાખવી જોઇએ. આ બધું એક ઝીગ શો પઝલ જેવું હોય છે બેટા, દરેક પીસ એની યોગ્ય જગ્યાએ ગોઠવવાની સમજણ ને આવડત જોઇએ નહીં તો આખું પિકચર બગડી જાય, વેરણ છેરણ થઈ જાય.’

 

‘માય ગોડ આંટી તમે કેટલી મોટી વાતો કરી દીધી. મને તો સપનામાં પણ આવા વિચાર ના આવે. હું તો કોઇ માણસ બોલે એટલે એના પરથી જ એને જજ કરી લઉં પણ આજે સમજાયું કે દરેક માણસના સમાજ અલગ અલગ હોય છે. આપણે વાત કરવા – સમજવા એ માનવીના માનસિક લેવલ સુધી પહોંચવું પડે તો જ સાચી સ્થિતીનો તાગ કાઢી શકીએ.’

 

‘સારું ચાલ હવે, આપણી બસ આવી ગઈ.’  અને બે ય જણ સામસામે મીઠું મરકીને બસમાં ચડી.

 

અનબીટેબલઃ પરિવર્તનનો પવન ધીમો પણ મક્કમ હોય, વાવાઝોડું હંમેશા વિનાશકારી જ નીવડે છે.

 

-સ્નેહા પટેલ.

Antra


અંતરાઃ

રોજ રોજ

મારી પાસેથી ચમત્કૃતિની આશા ન રાખ,

હું એક સામાન્ય માનવી છું

તારું અછાંદસ કાવ્ય નહીં !’

-સ્નેહા પટેલ

અંતરા- આશરે પચાસે’ક વર્ષની વયે પહોંચેલી સ્ત્રી. ઘરમાં સૌથી મોટી હોવાના કારણે નાનપણથી જ એ મોટી થઈ ગયેલી. મમ્મીની નોકરીના કારણે એક નાનો ભાઈ ને એક નાની બેન વત્તા દાદા – દાદી- આ બધાની જવાબદારી એના માથે હતી. સવારની સ્કુલ, સ્કુલેથી આવીને જમીને સ્કુલનું ને ઘરનું ‘ઘરકામ’ પતાવીને થોડી વાર સૂઇ જતી ને પછી ઉઠીને દાદા દાદીની ચા બનાવી એમને ઉઠાડતી. એ પછી સૂકાયેલા કપડાં દોરી પરથી લઈને વાળીને દરેકના ખાનામાં વ્યવસ્થિત રીતે ગોઠવી દેતી. પછી થોડી વાર સખીઓ સાથે રમવા જતી, મમ્મીનો ઘરે આવવાનો સમય થઈ ગયો હોય એટલે સમયસર આવીને સાંજની રસોઇની થોડી ઘણી તૈયારી કરી રાખતી. મમ્મી આવે એટલે રસોઇ કરતી અને ત્યાં સુધીમાં પપ્પા ઓફિસેથી અને નાના ભાઈ બેન રમતમાંથી પરવારીને આવી જતાં ને આખું કુટુંબ સાથે બેસીને જમતું. પછી નાની બેન કચરો વાળી દેતી, ભાઈ બધા વાસણો રસોડામાં મૂકી આવતો ને અંતરા એ વાસણ ઘસવા બેસતી એના મમ્મી એ વાસણ વીંછળતા વીંછળતા રસોડું સાફ કરી દેતાં ને પછી બધા સાથે બેસીને ટીવી પર એમના પસંદના પ્રોગ્રામ જોતાં જોતાં સૂઇ જતાં. નાનપણથી જ જવાબદારીઓમાં જીવતી અંતરા આજે બે જુવાન દીકરીઓની મા હતી. એક દીકરીને પરણાવીને સાસરે મોકલી દીધી હતી અને બીજી દીકરી રમ્યાએ હમણાં જ એનું ગ્રેજ્યુએશન પૂરું કર્યું હતું. અંતરાએ પણ છેલ્લાં થૉડા સમયથી એની નોકરીનો સમય આઠ કલાકમાંથી પાંચ કલાકનો કરી કાઢ્યો હતો. અહ્વે રમ્યાને ઓસ્ટ્રેલિયા જવું હતું – માસ્ટર કરવા.

બસ, આ દિવસથી ઘરમાં ધરતીકંપ જ આવી ગયો.

‘રમ્યા, આ તું તારી ચીજવસ્તુઓ જેમ તેમ મૂકે છે એ કેમનું ચાલે ? કાલે ઉઠીને તારે હોસ્ટેલમાં રહેવાનું થશે તો ત્યાં તું આવી રીતે જીવીશ ? ત્યાં તારી મા આવશે તારો રુમ સરખો કરવા?’

‘અરે મમ્મી, રોજ તો હું મારા કપડાં કબાટમાં ગોઠવી દઉં છુ. મારા ગેજેટ્સનું પણ પ્રોપર ધ્યાન રાખું છું, પણ તને તો ટેવ જ પડી ગઈ છે મારી દરેક વાતમાં કચ કચ કરવાની. કદી સંતોષ જ નથી થતો. હવે હું કંઈ નાની કીકલી નથી રહી. હું મારું બધું કામ જાતે કરી જ શકુ છું અને કરું પણ છું પણ તમને એની કોઇ કદર જ નથી. તમે સ્વીકારતા જ નથી.’ રમ્યાનું મગજ રોજ રોજની મમ્મીની કચકચથી ફાટ્ ફાટ થઈ જતું.’મમ્મીએ બધાંનુ બહુ કામ કર્યું છે, પોતાના ફીલ્ડમાં પણ એ સક્સેસ રહી છે. માન્યું કે એ એક સુપરપાવર ધરાવતી સ્ત્રી છે પણ એનો અર્થ એમ નહીં કે બીજા નકામા છે.’

અંતરાના પતિ વિકાસે ઘરમાં પગ મૂક્યો જ હતો અને આ બબાલ એના કાને પડી.

‘રમ્યા, આ શું છે ? મમ્મી સાથે આ રીતે વાત કરાય દીકરા ?’

એકદમ શાંત સ્વરે વિકાસે રમ્યાને ઠપકો આપ્યો.

‘પપ્પા, હવે તમે પણ મમ્મીનો પક્ષ લેશો મને ખબર છે. એનો તો ક્યારેય કોઇ વાંક હોતો જ નથી. સમાજમાં જુઓ, ઓફિસમાં જુઓ કે ઘરમાં – બધે મમ્મી ઓલવેઝ રાઈટ જ હોય છે. કોણ જાણે એ સામાન્ય માનવી નહીં પણ્ ભગવાન ના હોય ! તમે બધાએ જ એને માથે ચઢાવી દીધી છે.’

‘રમ્યા, અમે મમ્મીને માથે ચઢાવી છે એમાં કોઇ ખોટું છે?  વિચારીને બોલ.’

રમ્યા પણ વિચારમાં પડી ગઈ. એની મોમ એ એની ડ્રીમગર્લ હતી. એને પણ આગળ જઈને ‘સેમ ટુ સેમ’ એના મમ્મી જેવા જ સૂઝબૂઝવાળી અને સકસેસફુલ સાથે પ્રેમાળ વ્યક્તિ બનવું હતું. ઇંટેલીજન્સ જુઓ કે શારીરિક મહેનત અંતરા ક્યારેય કોઇ જ વહેવારમાં ક્યારેય કાચી નહતી પડતી. લોકોની એની પાસેથી હોય એ અપેક્ષા કરતાં કાયમ એ બમણું કરતી હતી. એની મમ્મી અદભુત હતી.

‘ના પપ્પા, કોઇ અતિશયોક્તિ નથી, પણ આ મારી સમજદાર મમ્મી અચાનક આવું વર્તન કેમ કરે છે એ નથી સમજાતું. આખો દિવસ નાની નાની વાતમાં એની કચકચ હોય છે. વળી એ તમારી સાથે પણ અજીબ વર્તન કરે જ છે ને, તમે ખબર નહીં કેમ એ કેવી રીતે સહન કરીને એને પ્રેમથી વાળી દો છો. તમે પણ અદભુત છો. એક તો મારે મારા વિઝા ને યુનિવર્સીટીમાં કચકચ, ઢગલો કામ છે એમાં આ નક્કામું ઝઘડયાં કરે છે એટલે અકળાઇ જવાય છે પપ્પા.’

‘દીકરા, તને ખબર છે તારી મમ્મીને હવે એવું લાગે છે કે તું જતી રહીશ પછી એને નાની નાની વાતમાં કોઇ પૂછનારું નહીં રહે. તારા ઢગલો કામ જે ઉત્સાહથી એ કરતી હતી એ પણ અચાનક જ પૂર્ણવિરામમાં પરિણમશે. આખી જીંદગી લોકોએ એની પાસેથી કામની, દરકારની અપેક્ષા રાખી છે અને એ બધાંને પૂરી કરવાની એને ટેવ પડી ગઈ છે. અચાનક જ એ આ બધાથી દૂર થઈ જશે એટલે એને કાયમ એવું લાગે છે કે એ હવે સાવ જ નક્કામી વ્યક્તિ બની ગઈ છે,કોઇને એની કશું જ જરુર નથી. એના છોકરાંઑ એમના જીવનમાં એની આંગળી છોડીને આગળ નીકળી જશે અને એ ત્યાંની ત્યાં…એટલે એ ખૂબ અકળાઈ જાય છે.’

‘પણ પપ્પા, મારી આ સેલ્ફ ડીપેડન્ટ મમ્મી આજકાલ તમારી પર વધુ ડીપેંડન્ટ થતી જાય છે એવું નથી લાગતુ. કાલે જ એ કહેતી હતી કે’તારા પપ્પાને કામમાંથી ફુરસત જ નથી મળતી અને મારે તારા માટેના શોપિંગમાં જવું છે તો જવાતું જ નથી.  પેલા રમીલાકાકીની તબિયત સારી નથી તો એમાં પણ એ તમારા ફ્રી સમયની રાહ જુવે છે કે,’તારા પપ્પા ફ્રી થાય તો એમની ખબર કાઢવા જઈએ ને ! આવું કેમ પપ્પા ?’

‘એનું કારણ એ કે એ એક સ્ત્રી છે. સ્ત્રી ભલે ગમે એટલી સ્વતંત્ર થઈ જાય, સેલ્ફ ડીપેન્ડન્ટ બની જાય પણ એને પોતાના પતિ ઉપર ડીપેંડંડેબલ થવું ગમતું જ હોય. કોઇ એવો વ્યક્તિ કે એ એની દરેક ઇચ્છાને સાંભળે, પૂરી કરે, એની કાળજી રાખે – આ કાળજી એટલે જ એને પ્રેમની લાગણીનો અનુભવ થાય. દુનિયાના કોઇ પણ છેડે જાઓ, સ્ત્રી  સ્વભાવથી તો કાયમ સ્ત્રી જ રહેવાની. એમાં પણ આ સમયે જ્યારે તમે બચ્ચાંઓ પોતાની જાતે પોતાના કામ કરતાં થઈ જાઓ એટલે એ પોતાની જાતને વધુ અસુરક્ષિત સમજે કે હવે કોઇને મારી જરુર નથી. જેને જન્મ આપ્યો અને જેની પળ પળનો હિસાબ રાખ્યો, જતન કર્યું એ સંતાનો પણ આખરે હવે પોતાનાથી દૂર થઈ જશે આ વિચાર એને ડરાવે છે. ભલે ગમે એટલી મજબૂત હોય પણ છે તો આખરે એક મા જ ને. ચિંતા ના કર બેટા સમય જતાં બધું સરખું થઈ જશે.  અત્યારે આપણે થૉડી સમજદારી દાખવીને એને સાચવી લેવાની છે અને આમાંથી બહાર નીકળવામાં આપણાથી બનતો સહકાર આપવાનો છે.’

‘ઓહ પપ્પા, તમે કેટલાં સમજુ છો,યુ આર ધ ગ્રેટ! તમે ના હોત તો હું કદાચ મમ્મીને સમજત જ નહીં ને એના પર  ગુસ્સે થયા જ કરત પણ તમે મને બચાવી લીધી. થેંક્સ..લવ યુ પપ્પા !’

સ્નેહા પટેલ.

Achhandas kavya


રોજ રોજ 

મારી પાસે ચમત્ક્રુતિની 

અપેક્ષા ન રાખ,

હું સામાન્ય માનવી છું 

તારું અછાંદસ કાવ્ય નહિ !

-સ્નેહા પટેલ.

Lagnivadh


 લાગણીવઢઃ


જગતના ઘાવ સામે તું અડગ થઈને રહે બેફામ,

કે પર્વતને કદી કોઈ પથ્થર વાગી નથી શકતો.


– ‘બેફામ’ બરકત વિરાણી


‘ની…શું કરે બેટા? બહુ વાયડો ના થા, નાની સાથે ફોનમાં વાત કર, જરા મોઢું હસતું રાખ તો મને મોબાઈલમાં તને જોઇને મજા આવે, નહીં હસવું હોય તો નહીં જ હસે સાવ બાપા જેવો મીંઢો જ છે..એ ય ડફોળ..જરા આમ સામું તો જો…’

સુરેખાબેન – ૫૦ થી ૫૫ વર્ષની વયના વિધવાબાઈ એમને નવા નવા મળેલાં રમકડાં એટલે કે મોબાઈલમાં નવું નવું કાર્ડ નખાવીને નેટની મદદથી વીડિઓકોલીંગ કરીને પોતાના દોહિત્ર સાથે વાત કરી રહ્યાં હતાં. એમનો દોહિત્ર પણ મોબાઈલ ફોન નામના રમકડાં માટે સુરેખાબેન જેટલો જ અનુભવી – એની ઉંમર માત્ર આઠ નવ મહિના જ. એ તો પોતાની મસ્તીમાં મસ્ત.ઘડીકમાં મોબાઈલ એની મમ્મીના હાથમાંથી લઈને સ્ક્રીન ચાટવા લાગે તો ઘડીકમાં ફોન ફેંકીને બારણાં તરફ ગોઠણિયાં ભરી જાય. એને મન આખી દુનિયા એના માટે રમતનું મેદાન, પણ આ બધું એના નાનીને નહતું સમજાતું. એ તો એક જ જીદ લઈને બેઠા હતાં કે,’એમણે સ્પેશિયલ નવો ફોન લીધો છે, મોંઘામાંનું  કાર્ડ નંખાવ્યું, નેટની સુવિધા લીધી , ટચ સ્ક્રીન ફોન વાપરતાં શીખીને અપડેટ પણ થયા તો પણ એમને એમના નિવાન એટલે કે ‘ની ‘ સાથે વાતો કરવા નહતી મળતી, અને એમાં ને એમાં અકળામણમાં એમના મોઢામાંથી અમુક સ્વસ્તિવચનો સરી પડતાં જેને અપશબ્દો કહેવાય એની એમને જાણ સુધ્ધાં નહતી થતી. આવા અનેકો અપશબ્દોને એમણે પોતાના જીવનમાં કાયમ સ્થાન આપી દીધા હતાં એથી વારંવાર એવા શબ્દો એમના મુખમાંથી સરી પડતાં અને એમની જાણ બહાર જ સમાજમાં એ બદનામ પણ થતાં હતાં.

સામેના દરવાજે જ આવેલા બીજા ફ્લેટમાં બેઠી બેઠી શાક સમારી રહેલી સુનિધી રોજ આ તમાશો જોતી અને સાંભળતી. એને ઘડીક વાર આ વિધવા અને એના વિધવા સાસુ સાથે રહેતી બાઈ માટે કૂણી લાગણી પણ થતી. આજના જમાનામાં એકલા રહેવું એ કંઇ સહેલી વાત નથી. એથી એ સુરેખાબેનને શક્ય એટલી મદદરુપ થવાનો પ્રયત્ન પણ કરતી, પણ સુરેખાબેનનું આ માનસિક સ્તર એને કાયમ બે વેંતની દૂરી પર જ રાખતું હતું. શાક સમારીને , વઘારીને બીજી બાજુ કૂકર મુક્યું. અચાનક એને યાદ આવ્યું કે એના હાથનું આ ભરેલા બટેટાંનું શાક સુરેખાબેનને બહુ ભાવે છે. શાક બનતાં જ વાટકી ભરીને એ સુરેખાબેનના દરવાજે ગઈ અને બોલી,’માસી, શું કરો ?’ જો કે લોખંડની જાળીમાંથી એણે જોઇ જ લીધેલું કે સુરેખાબેન એમના નવા નવા મોબાઈલમાં ગેમ રમી રહયાં હતાં. ગેમ રમવામાં એ એટલાં તલ્લીન હતાં કે એમને સુનિધીનો અવાજ સંભળાયો જ નહીં. એમણે કોઇ જવાબ ના આપ્યો. આ જોઇને સુનિધીને દિલમાં દુખ્યું અને જાળીમાં અંદર હાથ નાંખીને જાતે જાળી ખોલીને રસોડામાં શાકનો વાટકો મૂકીને બોલી,

‘માસી, તમારા માટે બટેટાંનું શાક મૂક્યું છે પ્લેટફોર્મ પર.’

‘હા…’ મોબાઇલની સ્ક્રીનમાંથી માથું ઉંચું કર્યા વિના જ સુરેખાબેને જવાબ વાળ્યો અને પાછા પોતાની ગેમ રમવામાં મસ્ત થઈ ગયાં. સુનિધીના આવવા જવાની કોઇ જ નોંધ જ ના લેવાઈ. સુનિધી મનોમન થોડી ઝંખવાઈ ગઈ અને કશું જ બોલ્યા વિના જાળી બંધ કરીને પોતાના ઘરે પાછી વળી.ત્યાં જ સુરેખાબેનના ફોનમાં એમના ભગવાનના ભજનો ચાલુ થઈ ગયા- આ વળી નવું ન્યુસ્નસ. આખો દિવસ એમના રાધે શ્યામના ભજનો વાગ્યાં કરતાં. એ ઘરની બહાર જાય કે ઘરમાં આડા પડ્યાં હોય, એમની બોલતી બંધ હોય તો પણ મોબાઈલની બોલતી તો કાયમ ચાલુ જ હોય.

સુનિધીનું મગજ ફરી ગયું. આખો દિવસ મૂડ ઓફ રહ્યો.

સાંજે એનો પતિ નમન ઘરે આવતાં ચા નાસ્તો કરતાં કરતાં એણે ધીમે રહીને વાત મૂકી,

‘ આ સામે વાળા માસી તો જુઓ, નવાઈનો મોબાઈલ આવ્યો છે તો એમાંથી ઉંચા જ નથી આવતાં. તને યાદ છે – આ એજ માસી છે જે બે વર્ષ પહેલાં તાજા તાજા વિધવા થયેલાં ત્યારે તેં ‘ પૈસા કમાવા સિવાય આ નેટની દુનિયાની બહાર પણ એક દુનિયા છે, એમાં પણ થોડી ઇનવોલ્વ થતી જા, કોઇને તારી જરુર હોય તો એ સમજીને કોઇને મદદરુપ થતી જા.’ કહીને એમની સાથે થોડો સમય વીતાવવા માટે સમજાવેલી અને હું મારા ઓનલાઈન બિઝનેસ માટેના ટાઇમમાં કાપ મૂકીને ય એમને મળવા જતી, બેસવા જતી.’

‘હા યાદ છે ને સુની.’

‘આજે એ  જ સુરેખાબેન નવો નવો મોબાઇલ હાથમાં આવી જતાં અને દૂર દૂર રહેતી એમની દીકરીઓ સાથે ‘ફેસ ટુ ફેસ કોલીંગ’ ફ્રી થઈ જતાં જ કેવા સ્વાર્થી બની ગયાં છે. મને  એ એમની દીકરીઓ સાથે વાત કરે એમાં પ્રોબ્લેમ નથી. હું પણ એક મા છું ને એમની લાગણી સમજુ છું પણ એના કારણે હું મારા માનસિક સ્તરની વ્યક્તિ ના હોવા છતાં એમની સાથે કલાકોના કલાકો ફકત એમની વ્યથા સાંભળવા પાછળ કાઢતી હતી, એમના બહારના નાના મોટાં કામ પણ કરી આપતી હતી. આ બધા પાછળ મારો કોઇ જ સ્વાર્થ નહતો. વળી એમની કોઇ જ તાકાત પણ નહીં કે એ મને કોઇ પણ રીતે મદદરુપ થઈ શકે. હું મારા કામ મારી રીતે પૂરાં કરવા સક્ષમ છું. મને ક્યારેય કોઇ પણ કામમાં કોઇની મદદની જરુર નથી પડતી. તારી મદદ પણ હું નાછૂટકે જ માંગુ છું ને! પણ લોકો સમય સાથે કેવા બદલાઈ જાય છે મને એની નવાઈ.. ના .. નવાઈ નહીં પણ ખરો શબ્દ ‘આંચકો’ કહી શકાય, આંચકો લાગે છે. આજની દુનિયા કેટલી સ્વાર્થી થઈ ગઈ છે !’

‘સુની…તારા જેવા લોકો ઘણાં છે આ દુનિયામાં, અને એ છે ત્યાં સુધી આ દુનિયા કેવી રીતે સ્વાર્થી કહી શકાય? તું અકળાય છે એ યોગ્ય જ છે પણ આપણે એમ સમજવાનું કે ‘એમની જીંદગીમાં આપણો રોલ આટલા સમય પૂરતો જ હતો અને એ સમય દરમ્યાન આપણે એમને પૂરતો સાથ સહકાર આપીને આપણી માનવ હોવાની ફરજ યોગ્ય રીતે બજાવી છે. આપણે તો એનો સંતોષ માનવાનો ડીઅર.’

‘તને નવાઈ લાગશે નમન, પણ મોબાઈલ હાથમાં આવતાં એ આસમાનમાં ચાલવા લાગ્યાં છે. પહેલાં ૪૪ ડીગ્રીની ગરમીમાં પણ ઘરનો પંખો બંધ રાખીને ઘરના બારણાં ખુલ્લાં રાખીને પડી રહેતી આ કંજૂસની મહારાણી જેવી બાઈને એની દીકરી જમાઈએ એમના જન્મદિન પર નવો મોબાઈલ અને નેટ સાથેનું સીમકાર્ડ ગિફટ આપતાં આખો દિવસ આ બેન નેટ પર જ પડ્યાં રહે છે. એમનું ચાલે તો નેટ પર જ વાનગીઓના ફોટા જોઇને જ પેટ ભરી લે જેથી રાંધવા -વાસણ ઘસવા – કરિયાણૂં શાકભાજી ખરીદવા જેવા કામકાજની મગજમારી જ નહીં. નવાઈનો ટચસ્ક્રીન ફોન વાપરે છે તો એમની જાતની આપણી સ્માર્ટનેસ સાથે સરખામણી કરે છે, હવે આમને મારે શું સમજાવવા જવું – ક્યાં સૂરજ ને ક્યાં દીવો? તું તો જાણે મને મારા વિશે કશું બોલવાની આદત પણ નથી.’

‘જો બકા, કોઇએ શું કરવું ને શું નહીં એ આપણે નક્કી ના કરી શકીએ. નવું નવું રમકડું તો નાના બાળને પણ વ્હાલું લાગે પણ એ બધી મજા કેટલો સમય ? વળી આપણે આપણો સમય એમની પાછળ આપ્યો અને એ હવે બદલાઈ ગયા – તારો સમય , લાગણી વેડફાઈ એવું બધું ના વિચાર. આવું વિચારવામાં રહીશ તો તું તારા કામમાં પૂરતું ધ્યાન નહીં આપી શકે. એમને મન નેટ એટલે મન બહેલાવવાનું સાધન છે તારે માટે તારો મૂલ્યવાન સમયનું રોકાણ કરીને પૈસા કમાવવાની ચાવી. વળી એમના માટે મોબાઈલ નવોનવો હજુ એમને પચાવતાં ના આવડ્યું હોય એટલે આવું બધું ચાલ્યા કરવાનું, પણ આપણે તો આ બધું પચાવીને બેઠા છીએ ને..એના ફાયદા ગેરફાયદા બધું સમજીએ છીએ. તો બસ, છોડ એ બધી મગજમારી. એમનું કર્યું કારવ્યું એ ભોગવશે. સમય જતાં આ બધાંની આડઅસરો થશે ત્યારે એમની આંખ ખૂલશે. જ્યારે વ્યક્તિ કોઇના સમજાવવાથી  નથી સમજતી એને સમય જ પાઠ શીખવે છે, અને આપણે કોણ એમને સમજાવવા જનારા…તો પછી જે વાત આપણા હાથમાં જ નથી એ વાત વિચારીને તું શું કામ જીવ બાળે છે. આવા લોકોની જીંદગી બીજાઓની દેખાદેખીમાં જ વીતે છે ને એ લોકો બીજાઓની કોપી કરવામાં જ ખુશી અનુભવે છે. છોડ ને..એમના વિશે આપણે આટલી વાતો કરીએ એને પણ એ લાયક નથી. એ સામેથી બોલાવે તો ઠીક છે બાકી હવે તારે પણ એમની ચિંતા કરવાની જરુર નથી. એ જેવું વર્તન કરે એવું જ વર્તન તારે કરવાનું બહુ નહીં વિચારવાનું. તારી નાજુક લાગણીઓનું મજબૂતાઈથી જતન કર, તારા સુંદર આત્મા પર તારી પવિત્ર લાગણી ‘જનોઇ’ જેવી  શોભે છે અને મને એ બહુ જ ગમે છે.. હવે એમની પંચાતમાં તું મારી સાંજની મસ્ત મજાની આદુ ફુદીના વાળી ચા બનાવીને પીવડાવવાનો અને આપણી પોતાની વાતો કરવાનો મૂલ્યવાન સમય વેડફે છે. એક કામ કર, આજે હું જ તને ચા પીવડાવું છું.’ અને નમન ગળા પર ટાઈની ગાંઠ ઢીલી કરતો કરતો રસોડામાં ધૂસ્યો.

સુનીધી પોતાના પ્રેમાળ પતિની પીઠ તાકી રહી ને વિચારતી રહી,’ આ વ્યક્તિ એના જીવનમાં છે તો દુનિયામાં બીજી ક્યાં કોઇ જરુર જ છે ?’

અનબીટેબલઃ લાગણીને તાકાત બનાવો – નબળાઈ નહીં.

-સ્નેહા પટેલ

 

.

Lagnivadh


લાગણીવઢઃ


જગતના ઘાવ સામે તું અડગ થઈને રહે બેફામ,

કે પર્વતને કદી કોઈ પથ્થર વાગી નથી શકતો.


– ‘બેફામ’ બરકત વિરાણી


‘ની…શું કરે બેટા? બહુ વાયડો ના થા, નાની સાથે ફોનમાં વાત કર, જરા મોઢું હસતું રાખ તો મને મોબાઈલમાં તને જોઇને મજા આવે, નહીં હસવું હોય તો નહીં જ હસે સાવ બાપા જેવો મીંઢો જ છે..એ ય ડફોળ..જરા આમ સામું તો જો…’

સુરેખાબેન – ૫૦ થી ૫૫ વર્ષની વયના વિધવાબાઈ એમને નવા નવા મળેલાં રમકડાં એટલે કે મોબાઈલમાં નવું નવું કાર્ડ નખાવીને નેટની મદદથી વીડિઓકોલીંગ કરીને પોતાના દોહિત્ર સાથે વાત કરી રહ્યાં હતાં. એમનો દોહિત્ર પણ મોબાઈલ ફોન નામના રમકડાં માટે સુરેખાબેન જેટલો જ અનુભવી – એની ઉંમર માત્ર આઠ નવ મહિના જ. એ તો પોતાની મસ્તીમાં મસ્ત.ઘડીકમાં મોબાઈલ એની મમ્મીના હાથમાંથી લઈને સ્ક્રીન ચાટવા લાગે તો ઘડીકમાં ફોન ફેંકીને બારણાં તરફ ગોઠણિયાં ભરી જાય. એને મન આખી દુનિયા એના માટે રમતનું મેદાન, પણ આ બધું એના નાનીને નહતું સમજાતું. એ તો એક જ જીદ લઈને બેઠા હતાં કે,’એમણે સ્પેશિયલ નવો ફોન લીધો છે, મોંઘામાંનું  કાર્ડ નંખાવ્યું, નેટની સુવિધા લીધી , ટચ સ્ક્રીન ફોન વાપરતાં શીખીને અપડેટ પણ થયા તો પણ એમને એમના નિવાન એટલે કે ‘ની ‘ સાથે વાતો કરવા નહતી મળતી, અને એમાં ને એમાં અકળામણમાં એમના મોઢામાંથી અમુક સ્વસ્તિવચનો સરી પડતાં જેને અપશબ્દો કહેવાય એની એમને જાણ સુધ્ધાં નહતી થતી. આવા અનેકો અપશબ્દોને એમણે પોતાના જીવનમાં કાયમ સ્થાન આપી દીધા હતાં એથી વારંવાર એવા શબ્દો એમના મુખમાંથી સરી પડતાં અને એમની જાણ બહાર જ સમાજમાં એ બદનામ પણ થતાં હતાં.

સામેના દરવાજે જ આવેલા બીજા ફ્લેટમાં બેઠી બેઠી શાક સમારી રહેલી સુનિધી રોજ આ તમાશો જોતી અને સાંભળતી. એને ઘડીક વાર આ વિધવા અને એના વિધવા સાસુ સાથે રહેતી બાઈ માટે કૂણી લાગણી પણ થતી. આજના જમાનામાં એકલા રહેવું એ કંઇ સહેલી વાત નથી. એથી એ સુરેખાબેનને શક્ય એટલી મદદરુપ થવાનો પ્રયત્ન પણ કરતી, પણ સુરેખાબેનનું આ માનસિક સ્તર એને કાયમ બે વેંતની દૂરી પર જ રાખતું હતું. શાક સમારીને , વઘારીને બીજી બાજુ કૂકર મુક્યું. અચાનક એને યાદ આવ્યું કે એના હાથનું આ ભરેલા બટેટાંનું શાક સુરેખાબેનને બહુ ભાવે છે. શાક બનતાં જ વાટકી ભરીને એ સુરેખાબેનના દરવાજે ગઈ અને બોલી,’માસી, શું કરો ?’ જો કે લોખંડની જાળીમાંથી એણે જોઇ જ લીધેલું કે સુરેખાબેન એમના નવા નવા મોબાઈલમાં ગેમ રમી રહયાં હતાં. ગેમ રમવામાં એ એટલાં તલ્લીન હતાં કે એમને સુનિધીનો અવાજ સંભળાયો જ નહીં. એમણે કોઇ જવાબ ના આપ્યો. આ જોઇને સુનિધીને દિલમાં દુખ્યું અને જાળીમાં અંદર હાથ નાંખીને જાતે જાળી ખોલીને રસોડામાં શાકનો વાટકો મૂકીને બોલી,

‘માસી, તમારા માટે બટેટાંનું શાક મૂક્યું છે પ્લેટફોર્મ પર.’

‘હા…’ મોબાઇલની સ્ક્રીનમાંથી માથું ઉંચું કર્યા વિના જ સુરેખાબેને જવાબ વાળ્યો અને પાછા પોતાની ગેમ રમવામાં મસ્ત થઈ ગયાં. સુનિધીના આવવા જવાની કોઇ જ નોંધ જ ના લેવાઈ. સુનિધી મનોમન થોડી ઝંખવાઈ ગઈ અને કશું જ બોલ્યા વિના જાળી બંધ કરીને પોતાના ઘરે પાછી વળી.ત્યાં જ સુરેખાબેનના ફોનમાં એમના ભગવાનના ભજનો ચાલુ થઈ ગયા- આ વળી નવું ન્યુસ્નસ. આખો દિવસ એમના રાધે શ્યામના ભજનો વાગ્યાં કરતાં. એ ઘરની બહાર જાય કે ઘરમાં આડા પડ્યાં હોય, એમની બોલતી બંધ હોય તો પણ મોબાઈલની બોલતી તો કાયમ ચાલુ જ હોય.

સુનિધીનું મગજ ફરી ગયું. આખો દિવસ મૂડ ઓફ રહ્યો.

સાંજે એનો પતિ નમન ઘરે આવતાં ચા નાસ્તો કરતાં કરતાં એણે ધીમે રહીને વાત મૂકી,

‘ આ સામે વાળા માસી તો જુઓ, નવાઈનો મોબાઈલ આવ્યો છે તો એમાંથી ઉંચા જ નથી આવતાં. તને યાદ છે – આ એજ માસી છે જે બે વર્ષ પહેલાં તાજા તાજા વિધવા થયેલાં ત્યારે તેં ‘ પૈસા કમાવા સિવાય આ નેટની દુનિયાની બહાર પણ એક દુનિયા છે, એમાં પણ થોડી ઇનવોલ્વ થતી જા, કોઇને તારી જરુર હોય તો એ સમજીને કોઇને મદદરુપ થતી જા.’ કહીને એમની સાથે થોડો સમય વીતાવવા માટે સમજાવેલી અને હું મારા ઓનલાઈન બિઝનેસ માટેના ટાઇમમાં કાપ મૂકીને ય એમને મળવા જતી, બેસવા જતી.’

‘હા યાદ છે ને સુની.’

‘આજે એ  જ સુરેખાબેન નવો નવો મોબાઇલ હાથમાં આવી જતાં અને દૂર દૂર રહેતી એમની દીકરીઓ સાથે ‘ફેસ ટુ ફેસ કોલીંગ’ ફ્રી થઈ જતાં જ કેવા સ્વાર્થી બની ગયાં છે. મને  એ એમની દીકરીઓ સાથે વાત કરે એમાં પ્રોબ્લેમ નથી. હું પણ એક મા છું ને એમની લાગણી સમજુ છું પણ એના કારણે હું મારા માનસિક સ્તરની વ્યક્તિ ના હોવા છતાં એમની સાથે કલાકોના કલાકો ફકત એમની વ્યથા સાંભળવા પાછળ કાઢતી હતી, એમના બહારના નાના મોટાં કામ પણ કરી આપતી હતી. આ બધા પાછળ મારો કોઇ જ સ્વાર્થ નહતો. વળી એમની કોઇ જ તાકાત પણ નહીં કે એ મને કોઇ પણ રીતે મદદરુપ થઈ શકે. હું મારા કામ મારી રીતે પૂરાં કરવા સક્ષમ છું. મને ક્યારેય કોઇ પણ કામમાં કોઇની મદદની જરુર નથી પડતી. તારી મદદ પણ હું નાછૂટકે જ માંગુ છું ને! પણ લોકો સમય સાથે કેવા બદલાઈ જાય છે મને એની નવાઈ.. ના .. નવાઈ નહીં પણ ખરો શબ્દ ‘આંચકો’ કહી શકાય, આંચકો લાગે છે. આજની દુનિયા કેટલી સ્વાર્થી થઈ ગઈ છે !’

‘સુની…તારા જેવા લોકો ઘણાં છે આ દુનિયામાં, અને એ છે ત્યાં સુધી આ દુનિયા કેવી રીતે સ્વાર્થી કહી શકાય? તું અકળાય છે એ યોગ્ય જ છે પણ આપણે એમ સમજવાનું કે ‘એમની જીંદગીમાં આપણો રોલ આટલા સમય પૂરતો જ હતો અને એ સમય દરમ્યાન આપણે એમને પૂરતો સાથ સહકાર આપીને આપણી માનવ હોવાની ફરજ યોગ્ય રીતે બજાવી છે. આપણે તો એનો સંતોષ માનવાનો ડીઅર.’

‘તને નવાઈ લાગશે નમન, પણ મોબાઈલ હાથમાં આવતાં એ આસમાનમાં ચાલવા લાગ્યાં છે. પહેલાં ૪૪ ડીગ્રીની ગરમીમાં પણ ઘરનો પંખો બંધ રાખીને ઘરના બારણાં ખુલ્લાં રાખીને પડી રહેતી આ કંજૂસની મહારાણી જેવી બાઈને એની દીકરી જમાઈએ એમના જન્મદિન પર નવો મોબાઈલ અને નેટ સાથેનું સીમકાર્ડ ગિફટ આપતાં આખો દિવસ આ બેન નેટ પર જ પડ્યાં રહે છે. એમનું ચાલે તો નેટ પર જ વાનગીઓના ફોટા જોઇને જ પેટ ભરી લે જેથી રાંધવા -વાસણ ઘસવા – કરિયાણૂં શાકભાજી ખરીદવા જેવા કામકાજની મગજમારી જ નહીં. નવાઈનો ટચસ્ક્રીન ફોન વાપરે છે તો એમની જાતની આપણી સ્માર્ટનેસ સાથે સરખામણી કરે છે, હવે આમને મારે શું સમજાવવા જવું – ક્યાં સૂરજ ને ક્યાં દીવો? તું તો જાણે મને મારા વિશે કશું બોલવાની આદત પણ નથી.’

‘જો બકા, કોઇએ શું કરવું ને શું નહીં એ આપણે નક્કી ના કરી શકીએ. નવું નવું રમકડું તો નાના બાળને પણ વ્હાલું લાગે પણ એ બધી મજા કેટલો સમય ? વળી આપણે આપણો સમય એમની પાછળ આપ્યો અને એ હવે બદલાઈ ગયા – તારો સમય , લાગણી વેડફાઈ એવું બધું ના વિચાર. આવું વિચારવામાં રહીશ તો તું તારા કામમાં પૂરતું ધ્યાન નહીં આપી શકે. એમને મન નેટ એટલે મન બહેલાવવાનું સાધન છે તારે માટે તારો મૂલ્યવાન સમયનું રોકાણ કરીને પૈસા કમાવવાની ચાવી. વળી એમના માટે મોબાઈલ નવોનવો હજુ એમને પચાવતાં ના આવડ્યું હોય એટલે આવું બધું ચાલ્યા કરવાનું, પણ આપણે તો આ બધું પચાવીને બેઠા છીએ ને..એના ફાયદા ગેરફાયદા બધું સમજીએ છીએ. તો બસ, છોડ એ બધી મગજમારી. એમનું કર્યું કારવ્યું એ ભોગવશે. સમય જતાં આ બધાંની આડઅસરો થશે ત્યારે એમની આંખ ખૂલશે. જ્યારે વ્યક્તિ કોઇના સમજાવવાથી  નથી સમજતી એને સમય જ પાઠ શીખવે છે, અને આપણે કોણ એમને સમજાવવા જનારા…તો પછી જે વાત આપણા હાથમાં જ નથી એ વાત વિચારીને તું શું કામ જીવ બાળે છે. આવા લોકોની જીંદગી બીજાઓની દેખાદેખીમાં જ વીતે છે ને એ લોકો બીજાઓની કોપી કરવામાં જ ખુશી અનુભવે છે. છોડ ને..એમના વિશે આપણે આટલી વાતો કરીએ એને પણ એ લાયક નથી. એ સામેથી બોલાવે તો ઠીક છે બાકી હવે તારે પણ એમની ચિંતા કરવાની જરુર નથી. એ જેવું વર્તન કરે એવું જ વર્તન તારે કરવાનું બહુ નહીં વિચારવાનું. તારી નાજુક લાગણીઓનું મજબૂતાઈથી જતન કર, તારા સુંદર આત્મા પર તારી પવિત્ર લાગણી ‘જનોઇ’ જેવી  શોભે છે અને મને એ બહુ જ ગમે છે.. હવે એમની પંચાતમાં તું મારી સાંજની મસ્ત મજાની આદુ ફુદીના વાળી ચા બનાવીને પીવડાવવાનો અને આપણી પોતાની વાતો કરવાનો મૂલ્યવાન સમય વેડફે છે. એક કામ કર, આજે હું જ તને ચા પીવડાવું છું.’ અને નમન ગળા પર ટાઈની ગાંઠ ઢીલી કરતો કરતો રસોડામાં ધૂસ્યો.

સુનીધી પોતાના પ્રેમાળ પતિની પીઠ તાકી રહી ને વિચારતી રહી,’ આ વ્યક્તિ એના જીવનમાં છે તો દુનિયામાં બીજી ક્યાં કોઇ જરુર જ છે ?’

અનબીટેબલઃ લાગણીને તાકાત બનાવો – નબળાઈ નહીં.

-સ્નેહા પટેલ 

All time available


Phulchhab > Navrash ni pal column>30 august-2017.

 ‘ઓલ ટાઈમ અવેઇલેબલ’ ઃ


ઈંટ ઉપર ગોઠવેલી ઈંટમાં જીવી રહ્યા છીએ,

એટલે કે આપણે સૌ ભીંતમાં જીવી રહ્યા છીએ.

– અનિલ ચાવડા.


વૈદેહી પાર્લરમાં પોતાના વાળ કપાવી રહી હતી. આજે એને ઓફિસમાં રજા હતી. બે મહિનાથી બ્યૂટી પાર્લરનો મેળ પડતો જ નહતો તો આજે એણે ફોનમાં ‘પ્રાયોરીટી’ના લિસ્ટમાં એને પહેલું સ્થાન આપેલું હતું. આધુનિક હેરસ્ટાઈલમાં એનો આત્મવિશ્વાસ અનોખી રીતે વધી રહ્યો હતો. વાળ પછી વારો આવ્યો મેનીક્યોર -પેડીક્યોર – ફેસિયલનો..આરામથી આંખો બંધ કરીને એ પેડીક્યોરના મસાજની મજા માણી રહી હતી અને એનો ફોન રણક્યો. સહેજ આંખ ખોલીને એણે સામે ટૅબલ પર પડેલ ફોનનો નંબર જોયો તો એ આતિશનો ફોન હતો. ‘હમણાં પાંચ મીનિટ પછી કરીશ’ વિચારીને એણે એ ફોન ના ઉપાડ્યો. ફોન કટ થયો અને બે મીનિટમાં તો પાછો રણ્ક્યો. મોઢા પર ફેસિયલનું ક્રીમ લાગેલુ હતું અને હાથ મસાજમાં બિઝી…હવે શું કરું ? એણે લાચાર નજરે એની બ્યૂટીશીયન સામે જોયું અને  બ્યુટીશીયન ભફાક દઈને હસી પડી અને બોલી,’ડોન્ટ વરી. હું પકડું છું ફોન..આપ વાત કરી લો..કદાચ કોઇ અરજન્ટ વાત હશે.’ અને એણે ફોન ચાલુ કરીને વૈદેહીના કાન પર ધર્યો.

‘બોલ આતિશ..શું થયું ?’

‘શું બોલું યાર..તું ક્યાં છે ? ક્યારનો ફોન કરી કરીને થાકી ગયો.’

‘હું પાર્લરમાં છું. કેમ શું થયું ? શું કામ હતું?’

‘કંઈ નહીં. આજે ઓફિસના કામથી ઘર બાજુથી નીકળેલો તો થયું કે ચાલ, ઘરે આંટો મારતો જઉં. ઘરે આવીને જોઇએ તો તું બહાર ને ઘરમાં મમ્મી એકલા. તારી સાથે ક્યાંક બહાર રખડવાનો પ્લાન કરેલો પણ હવે બધો મૂડ બગડી ગયો, જવા દે.’

‘ઓહ..પણ મને થોડી ખબર કે તું આવી રીતે ઘરે આવીશ.’

‘તને હજી કેટલી વાર લાગશે ?’

‘હજી લગભગ દોઢ બે કલાક તો ખરાં જ.’

‘ઓફ્ફોહ.આટલો બધો ટાઈમ…’અને આતિશે અકળાઈને ફોન કટ કરી દીધો. પાર્લરમાંથી પરવારી  આત્મવિશ્વાસમાં દોઢસો કિલોનો વધારો કરીને વૈદેહી ખુશ ખુશાલ થઈને ઘરે આવી. ઘડિયાળમાં જોયું તો ચાર ને દસ મીનિટ થયેલ. એણે આતિશને ફોન કર્યો પણ સામે નો રિપ્લાય આવ્યો. થોડીવાર રહીને ફરીથી કોલ કર્યો તો ફોન એંગેજ આવતો હતો. કંટાળીને થોડી વાર આડી પડવાના વિચાર સાથે એણે બેડ પર લંબાવ્યું. આંખ ખૂલી તો સીધા છ વાગી ગયેલાં. ફટાફટ ઉઠીને મોઢું ધોઇને એણે એની અને એના સાસુની ચા મૂકી. ચા ગાળતી જ હતી અને આતિશ આવી પહોંચ્યો.

‘તું ચા પીશ…બીજી બનાવી દઉં..?’

‘તારે શું કામ ચિંતા કરવી જોઇએ ? મારી ઇચ્છા હશે તો હું જાતે બનાવી લઈશ. તું તારે તારા પાર્લરને તારા કામોમાં બીઝી રહે..’ આતિશે થોડા તીખાશભર્યા સ્વરે ફરિયાદ નોંધાવી.

‘અરે પણ નોકરીમાંથી માંડ સમય મળતો હતો અને પાર્લરની અપોઇન્ટમેન્ટ મળી તો જવું પડ્યું એ સમયે. એમાં શું ખાટું મોળું થઈ ગયું.આટલો આકરો કાં થાય છે.’

‘નવાઈની નોકરી કરે છે તું. કાયમ જાણે મારી પર ઉપકાર કરતી હોય એવું જતાવે છે. હું માંડ સમય સેટ કરું કે ચાલો થોડો સમય સાથે વીતાવીશું. પણ તું તો કાયમ…’

‘આતિશ, બસ કર હવે. બહુ થયું. હું કાયમ ઘર ને ઓફિસના સમયમાં રેગ્યુલર જ હોવું છું એ પછી મારે ઘરના, છોકરાંઓના સમય પણ સાચવવાના હોય છે. મેં ક્યારેય એ બધી ફરજોથી મોઢું નથી મચકોડ્યું. પણ તું અચાનક જ આમ આવી ચડે તો મને ના ફાવે. હું કંઈ તારા માટે ‘ઓલ ટાઈમ અવેઇલેબલ’ ના રહી શકું. મારે હજારો કામ હોય છે અને મારો પોતાનો મૂડ જેવું પણ કંઈ હોય કે નહીં ? તું ઘરે આવી ચડે એટલે મારે તારી આગળ પાછળ ફરવાનું ? મને માંડ રજા મળેલી તો મને થોડો આરામ કરવાનો મૂડ હતો. હું ઘરે હોત તો પણ બહાર તો નહતું જ જવું.’

‘ઓહ..નવાઈના બે પૈસા કમાય છે એમાં આટલો તોર !’ 

અને આતિશનો પારો સાતમા આસમાને પહોંચી ગયો. ઘરમાં કકળાટના ઘેરાં વાદળ બંધાવા લાગ્યાં હતાં – હમણાં વરસ્યાં , હમણાં વરસ્યાં…ત્યાં જ વાતાવરણનો બાફ ઓછો કરતો અવાજ ગૂંજયો – એ અવાજ હતો આતિશની દસમી ચોપડી પાસ પણ સમજણમાં ભલભલા ગ્રેજ્યુટસને પણ ભૂ પાડી દેતી મમ્મી સુમિત્રાદેવીનો!


‘આતિશ, વહુ બેટા બરાબર કહે છે. હવે પહેલાંનો સમય નથી રહ્યો કે પુરુષ ઘરે આવે ત્યારે એની બૈરી એની રાહમાં આંખો બિછાવીને બેઠેલી મળે. એના હજારો કામ પડતાં મૂકીને પોતાના વરના મૂડને પ્રાયોરીટી આપે અને પોતાનો સમય એ પ્રમાણે વીતાવે. આજકાલની નારીને હજારો કામ હોય છે, પહેલાંની સ્ત્રીઓ કરતાં એ વધુ સમજણ અને આત્મવિશ્વાસ ધરાવતી હોય છે એના કારણે એમનો પોતાની પરનો વિશ્વાસ પણ વધુ હોય છે. પોતાની ફરજો સારી રીતે પૂર્ણ કરતી આવી સ્ત્રીઓને પોતાનો સમય પોતાની રીતે વિતાવવાનો પૂરો હક અને મરજી રાખવાનો પૂરો અધિકાર છે.તમારે પુરુષોએ હવે મન થાય ત્યારે પોતાની પત્ની સાથે સમય વિતાવવાની નીતિને બદલવી પડશે. તમારે પણ હવે એનો સમય સાચવવો પડશે. એનો મૂડ – મરજી – જરુરિયાત બધું ઓળખતાં શીખવું પડશે. બંનેના શિડ્યુલ બીઝી હોય ત્યારે એકબીજા સાથે વાત કરીને સમયનું વ્યવસ્થિત ટાઇમટેબલ બનાવો અને એ પ્રમાણે ચાલતાં શીખો. આધુનિક જમાનો અનેકો સુખ સુવિધાઓ લાવે છે પણ સાથે સાથે આ નવી શીખ પણ લેતો જ આવે છે જે તમારે લોકોએ યેન કેન પ્રકારેણ શીખવું જ પડશે. વહુ બેટા, તારે પણ આતિશ આ રીતે તને સેટ ના થાય ત્યાં સુધી થોડી વધારે સહનશક્તિ દાખવવી જ પડશે. જો અત્યારથી નહીં ચેતી જાઓ તો તમારું દાંપત્યજીવન આગળ જતાં ખતરામાં આવી જશે.’

અને આતિશ અને વૈદેહી બે ય એકબીજાની સામે સહમતિપૂર્ણ નજરથી જોઇ રહ્યાં. આંખો આંખોમાં જ બદલાતા સમય સાથે પોતપોતાની માનસિકતાને બદલવાના આતિશના ઇરાદા સામે પોતાના લગ્નજીવનના સુખ માટે થોડું વધુ જતું કરવાની વૈદેહીએ સહમતિ આપી દીધી.


અનબીટેબલઃ સતત બદલાતા જીવનમાં તમે સાવ જ સ્થિર થઈ જશો તો વહેલાં ઘસાઈ જશો.


સ્નેહા પટેલ.

Safaltathi k asafalta


સફળતા કે અસફળતા:

છે સ્કૂલ ત્યાંની ત્યાં પણ
પાછું ભણાય ક્યાંથી ?

ખાલી મકાન પાછું
ખાલી કરાય ક્યાંથી ?

– તેજસ દવે

લૂઝર– અસફળ.’ જયદીપના કાનમાં સતત  શબ્દો અફળાતા હતાંઘરની દિવાલોમાં અફળાઈને વળી પાછા પડઘાતા હતાંઅવાજ સહન ના થવાથી એણે જોરથી એના બે કાન પર

હાથ રાખીને એને ઢાંકી દીધા, પણ એમ અવાજથી પીછો ના  છૂટયો. લમણાંની નસો ફૂલી જઈને ફાટું ફાટું કરી રહી હતી. આંખમાંથી અશ્રુ બહાર સરી આવ્યાં. પાગલની જેમ બે હાથે  પોતાના વાળ ખેંચવા લાગ્યો અને અચાનક એની આખી દુનિયા ગોળ ગોળ ફરવા લાગી ને ધબ દઈને જમીન પર ફસડાઈ પડ્યો. બાજુમાં  ગેલેરીની પાળી હતી પણ જયના 

નસીબ સારા કે  પાળીની અંદરની બાજુ પડ્યો. હથેળીમાં જીવનરેખા લાંબી હતી.

એના પડવાનો અવાજ સાંભળીને રોશનલાલ જયના પપ્પા એમના બેડરુમમાંથી હાંફળા ફાંફળા થઈને દોડતાંકને બહાર આવ્યાં. બહાર આવીને એમણે જે નજારો જોયો  જોઇને

એમના હોશકોશ ઉડી ગયાં. તરત  મોબાઈલમાંથી ડોકટરને ફોન કરીને ઘરે બોલાવી લીધા અને બેહોશ જયદીપને જેમ તેમ કરીને સોફા સુધી લઈ જઈને એના ઉપર સુવાડ્યો. ડોકટરે આવીને ઇંજેક્શન આપ્યું અને સ્ટ્રેસના લીધે આમ થયું છે એમ કહ્યું. હવે પછી આવું ના થાય એનું ધ્યાન રાખવાનું કહીને દવાઓ આપીને તેઓ ચાલ્યાં ગયાં. રોશનલાલ વિધુર હતાં 

અને જ્યદીપ એમનો એકનો એક છોકરો. જયદીપે બે વર્ષ પહેલાં  એનું એંજીનીયરીંગ હોસ્ટેલમાં રહીને પતાવ્યું હતું. જયદીપ બહુ  હોંશિયાર નહતો પણ સાવઢબુભાઈનો પણ નહતો

આરામથી બધા વર્ષમાં પાસ તો થઈ  જતો હતો. પાસ થઈને છેલ્લાં બે વર્ષથી  પ્લેસમેન્ટ માટે પ્રયત્નો કરતો હતો પણ એને ક્યાંય નોકરી નહતી મળતી. એક જગ્યાએથી કલાર્કની નોકરી મળતાં એણે હતાશામાં ઘેરાઈને  પણ સ્વીકારી લીધી હતી પણ એંજીનીયર થઈને આવી સામાન્ય નોકરી કરવામાં એને કોઇ  સંતોષ નહતો મળતો. વળી પગાર પણ સાવ ઓછો. મનોમન  અકળાતો, અને ડીપ્રેશનમાં ગર્ક થતો. મનમાં એના પોતાના માટે એક ને માત્ર એક  વિચાર આવતો કે એના જીવનના કોલેજના બહુમૂલ્ય ચાર વર્ષ સાવ પાણીમાં ગયાં, એની જીંદગી  બરબાદ થઈ ગઈ, હવે  આગળ કશું  નહીં કરી શકે. પોતે એક અસફળ માનવી હતો,’ બિગ ફેલ્યોર‘.

ઘડિયાળ એનું કામ પૂરી નિષ્ઠાથી બજાવતી હતી. ધીમે ધીમે જયને હોશ આવતો ગયો. આંખો ખોલી તો સામે એના વ્હાલા પપ્પા હતાં, જે ચિંતાતુર વદને છતના પંખાને નિહાળી રહ્યાં હતાં અને એમનો હાથ જયના લીસા વાળમાં ફરતો જતો હતો.

પપ્પા, મેં તમને જીવનમાં બહુ નિરાશ કર્યાં છે કેમ? હું બહુ મોટો અસફળ માનવી છું, જીવનમાં ક્યારેય કશું  નહીં કરી શકું…’ અનેજયદીપ ધ્રુસ્કે ને ધ્રુસ્કે રડી પડ્યો.

તારો જીવનને જોવાનો નજરીયો બદલ. તું પહેલેથી  એવું માનીને બેઠો છે કેહું જીવનમાં કશું નહીં કરી શકું.’ ને એટલે  તને અસફલતાની લાગણી હેરાન કરે છે. એના બદલે તું 

એમ વિચાર કે,’જીવનના આટલા વર્ષો બહુ અનુભવો ભેગાં કર્યા છે, અમુક જગ્યાએ ઢગલો મુશ્કેલી વેઠીને ભણ્યો છુંખાલી ચોપડીઓનું ભણતર  ભણતર નથી હોતું બેટા. તારા 

 અનુભવો પણ તારા ગુરુ બની શકે છે. અસફળ અને સફળ માનવીની વચ્ચે ફકત એક  તફાવત હોય છે. સફળ માનવી પ્રોબ્લેમ્સને આવકારે છે ને એમાંથી કોઇ ને કોઇ રસ્તો 

શોધીને આગળ વધવા માટે તૈયાર રહે છે અને આમ હિંમત રાખીને  સફળતાની ટેકરીઓ ચઢી જાયછે. જ્યારે અસફળ માનવી પ્રોબ્લેમ્સથી દૂર ભાગે  છેજીવનમાં ક્યારેય કોઇ મુશ્કેલીઓનો સામનો  નાકરવો પડે એવી પ્રાર્થના કરે છેપરિણામે એક સલામત પણ મર્યાદિત ઘેરાવમાંથી બહાર નથી નીકળી શક્તો. અત્યાર સુધી મેં તને તારી જાતે ઝઝૂમવા દીધો છેમને એમ કે તું કોઇક ને કોઇક રસ્તો જાતે  શોધી કાઢીશ પણ  મારી ભૂલ હતી. તું તો રસ્તો શોધવાને બદલે નાસીપાસ થઈ ગયો છે.’ને રોશનલાલની આંખની કિનારી ભીની થઈ ગઈ.

પપ્પા, પ્લીઝહું હવે આખી સ્થિતીને નવી દ્રષ્ટીથી જોઇશ ને કોઇ રસ્તો જરુર શોધી કાઢીશ. પ્રોમિસ.’

 દિવસ પછી જય કાયમ પોતાની સ્કુલ, કોલેજ હોસ્ટેલ લાઈફ યાદ કર્યા કરતો.  વખતે દુનિયા જીતી લેવાના સ્વપ્ના જોયેલાં  પણ યાદ આવતું. અચાનક એના મગજમાં એક વિચાર આવ્યો કે,

‘ હોસ્ટેલના દિવસો દરમ્યાન એને ઘણી બધી જીવનજરુરિયાતની વસ્તુઓ માટે દૂર દૂર સુધી ફર્યા કરવું પડતું હતું અને એમાં એનો ખાસો એવો સમય વેડફાતો હતો. વળી પસંદગીનો કોઇ ખાસ અવકાશ નહતો મળતો. આજે પણ  હોસ્ટેલના વિધાર્થીઓ એવી તકલીફોનો સામનો કરતાં  હશે ને? તો એવા લોકો માટે એક વેબસાઈટ ના બનાવી શકાય ?’

પોતાના  આઈડીઆ પર વિચાર કરતાં કરતાં જયને બહુ સારા સ્કોપ લાગ્યાં અને એણે એના પપ્પાને  વાત કરી. ખાટલે ખોટ એક મૂડીની ઉભી થઈ. રોશનલાલ અને જય આજુબાજુના પ્રોવિઝન સ્ટોર્સ પર ફરવા લાગ્યાં.  લોકોને જથ્થાબંધ માલ ખરીદવાની ઓફર આપીને રેગ્યુલર ઘંધો આપવાની વાત કરી. સામે  દ્કાનદારો એમને વર્ષોથી ઓળખતા હોવાથી ક્રેડિટ પર માલ આપવા તૈયાર થઈ ગયાં. હોસ્ટૅલમાં પણ જયને ઓળખતા હોય એવા લગભગ ૫૦% જેટલાં લોકો તો નીકળી  આવ્યાં. એમને જયદીપે પોતાનો આઈડીઆ કહ્યો અને તમારે તમારી પસંદગી કહેવાની ને તમારો સામાન માત્ર બે કલાકમાં તમને મળી  જશે એવી ગેરંટી આપી. આઈડીઆ નવો હતો પણ વિધ્યાર્થીઓનો સારો એવો સમય બચી જતો હતો અને ઘરે બેઠા જરુરિયાતની ચીજ વસ્તુઓ આસાનીથી અને માર્કેટ કરતાં ૧૦% સસ્તાં ભાવથી મળવા લાગી એથી જયદીપની વેબસાઇટ લગભગ  આઠ મહિનામાં તો લોકપ્રિય થઈ ગઈ. ધીમે ધીમે જયદીપે દોઢ વર્ષમાં તો આખું કેંમ્પસ કવર કરી લીધું અને હવે  નજીકની કોલેજની બીજી હોસ્ટેલના વિધાર્થીઓ સાથે પણ વાતો કરતો હતો.  લોકો પણ તૈયાર થઇ ગયાં. કામ સારું ને નિયમિત હતું એથી જયદીપે માર્કેટીંગ કરવાની બહુ જરુર નહતી પડતી. હવે એની પાસે સારી એવી મૂડી પણ ભેગી થઈ ગઈ હતી. એનાથી  બહુ  ઓછા ભાવે સારો એવો માલ ઉપાડતો. ધંધાની નાડ તો એણે પારખી  લીધી હતી. લગભગ પાંચ  વર્ષમાં તો જયદીપ એક એન્જીનીયરની કમાણી કરતાં ત્રણ ગણી વધુ કમાણીવાળો ધંધો કરતો થઈ ગયો હતો.

અનબીટેબલઃ સફળતા કે અસફળતા સ્થિતીને જોવાની નજરનું પરિણામ હોય છે.

-sneha patel.