
આજે હતો ૧૪મી નવેમ્બર-બાળદીન.એટલે આપણા બચ્ચાઓને મોજ મજા કરવવાનો દિવસ.આ તો આપણે રોજ બરોજ ની જીન્દગીના મા-બાપો ની વાત છે .બાકી એની અલગ અલગ વ્યાખ્યાઓ હોઈ શકે.હા તો, આડે પાટે ગાડી જાય એ પહેલાં મેઈન વાત. લાડકવાયાની જિદ્દને વશ થઈ એને હમણાં જ આવેલ અંગ્રેજી નું હિન્દીમાં અનુવાદિત ફિલ્મ “૨૦૧૨” જોવા લઈ ગઈ.
ફિલ્મની વાર્તા વિશે સાંભળીને મને એમ હતું કે મારા લાગણી પ્રધાન સ્વભાવને બાજુમાં મૂકીને ,માનવીના માથે ચડેલાં દિમાગથી (હું આમ કહું છુ કારણકે એ મારી વાત સાથે કાયમ અસંમત જ હોય છે,મારી સાથે હંમેશા ઝગડતુ જ રહેતું હોય છે) જ ફિલ્મ જોવાની છે.મારું દ્રઢપણે માનવું છે કે એક્શન ફિલ્મ હંમેશા દિલ બાજુમાં મૂકીને જ જોવાય કાં તો આપણી હિન્દી ફિલ્મો જેમાં દિમાગ ઘરે મૂકીને જવું પડે અને ડિરેકટર જે પ્રમાણે સમજાવે એ સાચી માનીને,સ્વીકારીને જ જોવાય.
ફિલ્મ શરુ થઈ અને ભૂસ્તર-શાસ્ત્રીઓની ચર્ચાઓ-નજીકના ભવિષ્યમાં સૌરમંડળ ના તમામ ગ્રહો સૂર્યની સાથે એક સીધી લીટીમાં આવી જશે અને તેના કારણે ભૂગર્ભમા જમીનની પ્લેટો ખૂબ મોટા પાયે પોતાના સ્થાનેથી ખસી જશે અને એક બીજા સાથે અથડાશે. આ અથડામણમાં જમીનમાં રહેલો લાવા બહાર આવશે જેના કારણે અતિશય ગરમી પેદા થશે પરિણામે જળ ત્યાં સ્થળ અને સ્થળ ત્યાં જળ જેવી સ્થિતિ ઉભી થશે.મંતવ્યો,અનુમાનો અને છેલ્લે છેલ્લે એક વિનાશકારી ભવિષ્યવાણી,”૨૧ ડિસેમ્બરે ૨૦૧૨ દુનિયામાં પ્રલય આવશે,ચારે બાજુ વિનાશ-હાહાકાર…અને આખી દુનીયાનો એક ઝાટકે -એક સાથે અંત…”આ દિવસને તમે ડુમ્સ ડે કે જજમેન્ટ ડે પણ કહી શકો.દિલ થોડું ભારે થઈ ગયું.એક નાગમતી લાગણીથી બેચેન થવા માંડ્યું.આપણે સર્જનના માનવીઓ અને આવી વિનાશની વાતો જરા તકલીફ પહોંચાડે.
ત્યાં તો એકદમ જ કેલિફોર્નિયાની ફુલગુલાબી સવાર દેખાઈ અને દેખાયું દરેક વાર્તામાં હોય છે તેમ જ તલાક લીઘેલ વિદેશી કપલ..!હંમેશા આ અંગ્રેજી સંબંધોમાં મારો દીકરો બહુ ગૂંચવાય..,”મમ્મી, આમાં કોણ કોના બાળકો? કે પછી આની પત્ની કઈ અને તો પછી આ બીજો હીરો કોણ અને એ બાળકો અને એ બીજા હીરો વચ્ચે શું સંબંધો?” આ જોઈ પાછું મને થયું કે હમણાં એના પ્રશ્નોની વણઝાર ચાલુ થઈ જશે.ત્યાં તો એક્દમ જ પેલા નફિકરા,તલાકશુદા પતિનું પાત્ર એકદમ જિમ્મેદાર વ્યક્તિમાં ફેરવાઈ ગયુ..!! એની ગમે તેવા આપત્તિકાળ દરમ્યાન મગજ પર પૂરતો કાબૂ રાખીને,પળના સો મા ભાગમાં નિર્ણય લેવાની ત્વરિત શક્તિ જોઈને હું તો આભી જ થઈ ગઈ. વિશાળ લિમોઝીન ગાડીમાં ફિલ્મનો નાયક એની ભૂતપૂર્વ પત્ની,એનો વર્તમાન પતિ અને એના બે બાળકો જે એની ભૂતપૂર્વ પત્ની સાથે રહેતા હોય છે એ બધાને લઈને , ભીષણ ધરતીકંપથી ફાટતી ધરા પર જે દિલ ધડક રીતે અને હૈયે અઢળક,બેશુમાર હામ રાખી ને ગાડી ચલાવે છે તે ફોટો ગ્રાફી અને અભિનય કાબિલે તારીફ છે.ચોમેર ધરતી ક્યારે મોઢું ફાડી દેશે કંઈ જ ખબર ના હોય ,બસ ફક્ત અનુમાન અને જ્યાં શક્યતા દેખાય ત્યાં બેફામ ગાડી ચલાવવાની,ગમે તે ઘડીએ જીવન ની છેલ્લી ઘડી..આ સંજોગોમાં પાછી બીજા ચાર જીવની જિમ્મેદારી..અને એ બધામાંથી પાર ઉતરીને હેમ-ખેમ એ બધાને જે રીતે વિમાનના રન-વે પર લઈ જાય છે…ઓહ..આટલું જોતા જોતા તો દિલ સાથે દિમાગ પણ પૂરી રીતે ફિલ્મમાં involve થઈ ગયું..વળી એક વિચાર એ પણ આવ્યો કે વિદેશીઓ જે સહેલાઈથી સંબંધો તોડે છે એ સહેલાઈથી અને સરળતાથી નવા અને એ અટપટા સંબંધો અપનાવી પણ શકે છે.જ્યારે આપણે સંબંધોનું ખંડન અને એનું સંધાન બેમાંથી એક પણ એટલી સહેલાઈ થી અપનાવી શકતા નથી..નાયક પર માનની લાગણી થઈ ગઈ એ ખેલદીલી જોઈને …
વધુ કાલે નવી પોસ્ટિંગરૂપે ..તો મળીએ કાલે..જેટલો બને એટલો જલ્દી પ્રયત્ન કરીશ ટાઈપ કરવાનો.જેથી તમારો રસભંગ ના થાય મિત્રો. ___________________________________________________________
તો મિત્રો, આ સાથે આજે કાલનું અધુરું મૂકેલુ કાર્ય અહીં પૂરુ કરુ છું.
___________________________________________________________
એ પછી વાત આવી એક ભાંગી-તૂટી ગાડીમાંથી એક ધૂની પાગલ માણસના રેડિયો-પ્રસારણની ધૂનની..!! અજીબ પાગલ હતો એ, લોકો સુધી સૌ પ્રથમ સંદેશો પહોંચાડવાની એની લગની સાચે કાબિલે તારીફ હતી. એટલી હદે પાગલપણ એની નસોમાં વહેતું હતું કે સામે જવાળામુખીન નજરે જોયેલા દ્રશ્યો એને દિવાળીની આતશબાજી જેવા લાગતા હતા અને એ રીતે જ એ હર્ષનાદ કરતો હતો..એનાં છેલ્લા શબ્દો, “મિત્રો,યાદ રાખજો આ ખબર તમારા સુધી પહોંચાડનાર સર્વપ્રથમ વ્યક્તિ હું હતો” ..કામ માટેની એની આ પ્રામાણીક ધૂનને અશ્રુ અંજલિ સાથે લાખ લાખ વંદન થઈ જાય છે.
ચીનીઓ આ આવનારા મહાકાય પ્રલયની સામે બાથ ભીડવાના પ્રયાસ રૂપે બચાવ-જહાજો જે ત્વરાથી તૈયાર કરે છે એ સાચે ચીનીઓની કામ પ્રત્યેની વફાદારી પર માન કરાવી જાય છે.
ફિલ્મમાં એક પિતા જે પોતાના દીકરાને અનહદ નફરત કરતો હોય છે. ક્યારેય એની સાથે વાત પણ નથી કરતો એને જ્યારે ખબર પડે છે કે પ્રુથ્વી હવે પ્રલય ને આરે છે તો અનાયાસે જ એનો હાથ ફોનનું ચકરડું ઘુમાવી દે છે.સામે છેડે એની નાનકડી પરી જેવી એની પૌત્રી ફોન ઉપાડે છે તો એ, “બેટા, હું તારો દાદો” એમ પણ નથી કહી શકતો. એનો પુત્ર ફોન પર આવે છે અને હેલો..હેલો…બોલતા સુધીમાં તો ધડામ અવાજ..અને બધું જ ખલાસ…વર્ષો પછી પુત્રની સાથે વાત કરવા ઈચ્છતા પિતાને એના પુત્રની મરણચીસો સંભળાઈ હશે ત્યારે… એની દશા કેવી ઘાયલ..!!
આપણા જીવનનો છેલ્લો દિવસ હોય એમ આપણને ખ્યાલ આવે તો, તમને પહેલો વિચાર શું આવે એ કદી વિચાર્યું છે દોસ્તો? ખાલી એ વિચાર જ આપણને કેટલો લાચાર, પરવશ અને નિઃસહાય બનાવી દે છે.!!જેના માટે આપણે બાળપણમા મીઠા મધુરા હાલરડાં ગાયા હોય, “તમે મારા દેવના દીધેલ છો, તમે મારા માંગી લીધેલ છો, આવ્યાં ત્યારે અમર થઈને…….” આપણે કશું જ ના કરી શકીએ એ દીકરા માટે.આપણી નજર સામે જ આપણાં આપ્તજનોને મોતના મોઢામાં હોમાતા જોવાના. સતરામ કરીને ભારતીય વૈદ્યાનિક જેણે સૌ પ્રથમ પ્રલયની સંભાવના વ્યકત કરેલી એની સામે સુનામીના પ્રચંડ મોજા ૨૫-૨૫ ફૂટ ઊછળતાં હતાં.. પાછળ સૂર્ય ડૂબતો જતો હતો એમની જિંદગીના સૂરજની જેમ જ તો અને એ લાચાર થઈને પોતાની પત્ની અને દીકરાને પોતાના બાહુમાં સમાવીને જાણે એમને બચાવવાનો એક છેલ્લો પ્રયાસ કરતા કરતા જાણે શાહમ્રુગની જેમ રેતીમા માથું ખોસી દે છે… કોણ જાણે એમ કરતા મોત પાછું વળી જવાનું ના હોય.!!
માનવ – સ્વભાવની બીજી એક ખાસિયત પણ આવા કટોકટીના સમયે છતી થઈ જતી દેખાઈ. આવા સમયે માનવી કેટલો સ્વાર્થી થઈ શકે છે એ દર્શાવ્યું છે. જહાજમાં અનેક લોકોને સમાવી શકવાની ક્ષમતા હોવા છતાં હજારો, લાખો લોકોને રોતા-કકળતા મૂકીને જહાજના દરવાજા બંધ કરી દેવાય છે. જહાજમાં ચડવાના મરણતોલ પ્રયાસમાં લોકો એક-બીજાને ધકકા-મુક્કી કરતા કરતા કીડી-મંકોડાની જેમ સામૂહિક મરણને શરણ થાય છે. એ દ્રશ્ય જોઈને આંખોમાં આંસુ આવી જાય છે. ત્યારે માણસાઇ હજી મરી નથી પરવારી એના નમૂનારૂપે જહાજમાં રહેલો જીઓલોજીસ્ટ બીજા જહાજમાં રહેલા બધા દેશના પ્રમુખોને આજીજીપૂર્વક પ્રાર્થના કરે છે કે જહાજમાં હજી ખાસી એવી જગ્યા છે અને આપણે શક્ય એટલા વધુ લોકોને જીવતા રાખવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. એની વાત સાંભળીને જહાજના દરવાજા લાખો લોકો માટે ફરી ખોલી દેવાય છે.. સાચે, આપત્તિકાળ દરમ્યાન જ દરેક માણસમાં વસતો સાચો માનવી કે પશુ બહાર આવે છે.
જયારે જહાજનો દરવાજો ફરી બંધ નહોતો થતો ત્યારે ફિલ્મનો નાયક જીવના જોખમે એ સાહસ ખેડવા તૈયાર થાય છે અને એ જતા – જતા તેની ભૂતપૂર્વ પત્નીને આશ્વાસનરૂપે એક દીર્ઘ ચુંબન કરે છે, “કે મને કંઈ જ નહી થાય. હું હેમ-ખેમ પાછો આવીશ, વિશ્વાસ રાખજે.”ત્યાં થિયેટરમાંથી ફિલ્મમાં ઓત-પ્રોત દર્શક એટલો ટાઈમ પણ જાણે વેડફાતો જોઈને સહન ના થતો હોય તેમ બરાડી ઊઠે છે કે, “જા ને ભાઈ હવે,,જીવનમાં દરેકને મરવા ટાણે આવો ચાન્સ નથી મળતો.. જલ્દીથી દરવાજા બંધ કર તો હવે જહાજ ઉપડી શકે સમયસર અને બધા બચી શકે. નહી તો માનવજાતિનું નિકંદન નીકળી જશે.”એક મિનિટ તો એ સાંભળીને ગુસ્સો આવી ગયો પણ વળતી જ પળે વાત સોળ આના જેટલી સાચી લાગી કે, “હા,મોત થોડું કંઈ પૂછીને આવે છે?” કોઈક ભગવાન-પ્રિય માનવી જ પોતાના સ્નેહીઓથી પ્રેમ-સભર વિદાય લઈ શકે છે. દિલ ની વાત કહીને રાહત અનુભવતા અનુભવતા શાંતિથી મરી શકે છે.
માનવીમાં એક અખૂટ, અદ્રશ્ય શક્તિનો સ્ત્રોત વહેતો હોય છે. એની ઝાંખી ફિલ્મમાં દરેક મરતા જતા વ્યક્તિના જીવતા રહેવાના પ્રયાસોમાં ભરપૂર દેખાઈ. “જિજીવિષા” આ શબ્દ બહુ જ ગહન ચિંતન માંગી લે તેવો છે. માનવી પાસે જીવનનો કોઈ જ વિકલ્પ ના હોય ત્યારે એ મરણિયો બનીને હેરત-અંગેજ કારનામા કરી નાખતો હોય છે જેની તમે જીવનમાં કલ્પના સુધ્ધાં ના કરી હોય. બચાવ-જહાજોના દરવાજામાં કંઈક ફસાઈ જાય છે અને એના કારણે જહાજના દરવાજા બંધ નથી થઈ શકતા. એના વગર જહાજ ચાલુ કઈ રીતે થાય?? ત્યારે ફિલ્મનો નાયક જીવ-સટોસટીના ખેલ કરીને એ હટાવવા તૈયાર થાય છે. અને એમાં સાથ આપે છે એનો ૧૦-૧૨ વર્ષનો દીકરો..!! એની એના પિતા પ્રત્યેની નફરત, પોતાની નાની ઉંમર અને સામે પ્રચંડ સુનામીનો ડર એ કશું જ ધ્યાન રાખ્યા વગર એ પોતાની પાસેની નાનાકડી ટોર્ચ લઈને પોતાના પિતાને બને એટલો સાથ આપવા એક પણ પળનો વિલંબ કર્યા વગર પાણીમાં ખાબકી પડે છે. અંતમાં એ બંને અનેક મુશ્કેલીઓનો સફળતાથી સામનો કરીને એ ફસાયેલું લાકડું બહાર કાઢે છે ત્યારે બહાર થિયેટરમાં રહેલ દરેક પ્રેક્ષક જાણે પોતે બચી ગયા હોય તેવો ભાવ અનુભવે છે.
છેલ્લે એક યાદગાર ડાયલોગ સાચે યાદ રહી ગયો કે આવી કુદરતી આપત્તિઓ જ આપણને એક બીજાની નજીક લાવે છે. આપણે માનવીઓ જ આ પ્રુથ્વીના ભાગલાં પાડીએ છીએ આ ચીન, આ ભારત, આ અમેરિકા, આ આફ્રિકા …. બાકી તો આપણે બધાં ક્યાંક ને ક્યાંક મૂળમાંથી એક બીજા સાથે ક્યાંક ને ક્યાંક જોડાયેલા જ છીએ.
અઢળક સંવેદનો, રોમાંચ, માનવતા, સ્વાર્થીપણું, આગેકૂચ કરી રહેલું પણ તો પણ ભગવાન સામે લાચાર આપણું સાયન્સ, માનવીને મોતના મુખમાંથી પાછી ખેંચી આવતી પ્રબળ જીજીવિષા અને સૌથી વધારે તો તેની સ્પેશિયલ ઈફેક્ટ-(SKF).. કેટ-કેટલા મિશ્ર પાસાઓનો ખૂબીથી સમાવેશ કરાયો છે આ પિકચરમાં.
દિલ-દિમાગમાં હલચલ મચાવતી આ ફિલ્મે દિલના પેટાળમાં (હૃદયનાં ઉંડાણમાં )સાચે પ્રચંડ પ્રલય લાવી દીધો.
સ્નેહા-અક્ષિતારક,
૧૬-૧૧-૦૯. બપોરના ૧.૦૦ વાગ્યે.